qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi

DOCX 24 pages 81.2 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.2 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

kurs ishi mavzu: qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi mundarija kirish 3 i bob. o‘zbek tilshunosligida qo‘shma gaplar nazariyasi. 5 1.1 qo‘shma gap tushunchasining o‘rganilishi va tilshunoslikdagi o‘rni 5 1.2. qo‘shma gap turlari va qismlarini bog‘lovchi vositalar 7 ii bob. qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi 17 1.1qo‘shma gap qoliplari turlari 17 2.2 qo‘shma gap qoliplarining nutqda reallashishi 20 xulosa 23 foydalanilgan adabiyotlar 24 kirish ,,davlat tili masalasi milliy g‘oyamizning asosiy tamoyillaridan biri bo‘lishi zarur. yosh avlod qalbiga ona tilimizni bolalikdan singdirish maqsadida ta`limning barcha bosqichlarida o`zbek tilini zamonaviy va innovatsion texnologiyalar asosida mukammal o`rgatishga alohida e`tibor qaratishimiz lozim. toki, bolalarimiz o`zbek tilida ravon o`qiydigan, ravon yozadigan va teran fikrlaydigan insonlar bo`lib yetishsinʻʻ[footnoteref:1]. (shavkat mirziyoyev) [1: mirziyoyev sh. erkin va farovon, demokratik o‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – toshkent: o‘zbekiston, 2016. –b. 56. ] har qanday til tizimining asosiy va ajralmas qismlaridan biri bu – sintaksis bo‘lib, u so‘zlarning birikish qonuniyatlari, gap …

2 / 24

a e’tibor qaratilib, ularning muloqotda tutgan oʻrni, kommunikativ funksiyalari, real nutqdagi namunalari hamda ularning tahlili orqali sintaktik va pragmatik jihatlari o‘rganiladi. shu orqali tilshunoslikdagi nazariy bilimlar amaliy nutq jarayoni bilan bogʻlanib, til va nutq orasidagi murakkab munosabat ochib beriladi. mavzuning dolzarbligi. tilshunoslikda gap sintaksisi, xususan, qo‘shma gaplar masalasi doimiy o‘rganiladigan, nazariy va amaliy jihatdan muhim yo‘nalishlardan biri hisoblanadi.qo‘shma gaplar sodda gaplarga nisbatan murakkabroq tuzilishga ega bo‘lib, ular orqali murakkab fikrlar,mantiqiy bog‘lanishlar ifodalanadi. ktayyor ifoda vositasi sifatida faol ishlatiladi. qo‘shma gaplarning qanday tarkibiy tuzilishga ega ekanligini o‘rganish mavzuning dolzarbligini belgilovchi omillardan hisoblanadi. bu masala, ayniqsa, o‘quv jarayonida muhim ahamiyatga ega bo‘lib talabalarga qo‘shma agpalr amvzusini chuqur o‘rgatish va nutqiy faoliyatda to‘g‘ri foydalanish uchun asos bo‘ladi. kurs ishining maqsadi. ushbu ishning maqsadi o‘zbek tilidagi qo‘shma gaplarning turlari, qismlarini bog‘lovchi vositalar, qo‘shma gap qoliplari haqida yaxlit ma’lumot berish va ayrim masalalarga oydinlik kiritish. kurs ishining amaliy ahamiyati. mazkur ish o‘zbek tili sintaksisi va …

3 / 24

nos olimlarning ta’kidlashicha, sintaksisning xarakterli xususiyati shundaki, uning har bir o‘rganish obyekti o‘zidan yuqoriroq bo‘lgan grammatik birlikning struktur elementi sifatida funksiyalashadi: so‘z va uning shakllari so‘z va gapning, so‘z birikmasi turli yoyiq gaplarning, gap doirasida esa o‘z navbatida, sodda gap qo‘shma gapning struktur elementi sifatida xizmat qiladi. shunday qilib, sintaksisning o‘rganish obyekti gapligini tasdiqlaydi. o‘zbek tili sintaksisi tilshunoslikning alohida bo‘limi sifatida dastlab fitrat tomonidan “nahv” atamasi ostida o‘rganildi. shundan so‘ng h.qayumiy va s.dolimov ham ikki qismli “grammatika” asarini yozib, ikkinchi qismini “nahv” deb nomlaganlar. gap nazariyasi ham turli tadqiqotchilar tomonidan keng o’rganilgan. til o‘z kommunikativ vazifasini sintaktik qurilma — gap vositasida amalga oshiradi. tildagi barcha — fonetik, leksik, morfologik hodisa ana shu sintaktik qurilishga xizmat qiladi. biroq bular sirasida leksika va morfologiyaning til grammatik qurilishidagi ishtiroki o‘ziga xos. zero, har qanday sintaktik hodisada so‘z va morfologik ko‘rsatkichlarni ko‘ramiz. shu boisdan sintaktik mohiyatni belgilashda leksik va morfologik omilga tayaniladi. 1.1 qo‘shma …

4 / 24

liyev b., boqiyeva g., qurbonova m., yunusova z., abuzalova m.q. hozirgi o‘zbek adabiy tili. o‘quv qo‘llanma. – toshkent, 2009. –b. 392. ] sintaktik birlikda ifodalangan borliq bo‘lagi, voqelik, vaziyat mazmuniy sintaksisda propozitsiya deb yuritiladi. bu axborot demakdir. masalan, kitob ustida harakat bajarildi – kitob o‘qildi. bu propozitsiyadir. propozitsiya so‘z birikmasi bilan ham (kitobning o‘qilishi) gap bilan ham (kitob o‘qildi) ifodalanishi mumkin. ammo turli sintaktik birlikda turlicha – so‘z birikmasida muayyanlashgan tushuncha, gapda esa nisbiy tugal fikr sifatida aks etgan. demak, ko‘rinadiki, ma’lum bir propozitsiya gap sifatida namoyon bo‘lishi uchun unga boshqa narsalar – so‘zlovchining kommunikativ maqsadi, modallik belgilari ham qorishadi – bu esa gapga xos grammatik kategoriyaning nutqiy namoyon bo‘lishini taqozo etadi va tegishli sintaktik mavqe bilan ta’minlanadi. boshqacha aytganda, birinchi sintaktik birlik (kitobning o‘qilishi)da propozitsiya tushuncha tarzida berilib, u so‘zlovchining buni hukm sifatida bermaslik maqsadiga bo‘ysundirilgan. maqsad esa ifodalovchi sintaktik birlikda grammatik shakllar va ohang bilan ta’minlangan. ikkinchisida esa …

5 / 24

irgi adabiy o‘zbek tili. –toshkent: universitet, 2006. –b. 392. ] qoʻshma gap — tuzilishiga koʻra sodda gapga oʻxshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap. gapning struktural jihatdan alohida bir turi. qoʻshma gap tuzilishi va qurilish materialiga koʻra sodda gapdan farq qiladi. sodda gapning qurilish materiali soʻz yoki soʻz birikmalari boʻlsa. qoʻshma gapning qurilish materiali sodda gaplardir. sodda gap bitta predikativ asosdan, qoʻshma gap esa ikki va undan ortiq predikativ asosdan tashkil topadi. bir qancha turkiy tillarda, jumladan, oʻzbek tilida, qoʻshma gaplar qanday mazmun munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va intonatsiyasiga koʻra 3 asosiy turga boʻlinadi: bogʻlangan qoʻshma gap, ergashgan qoʻshma gap, bog‘lovchisiz qoʻshma gap. til taraqqiyotining turli davrlarida tilshunoslikda mavjud bo’lgan an’anaviy, semantik-sintaktik, sistem-struktural yo‘nalishi vakillari qo‘shma qurilishi va uning bog‘lovchi vositalariga ko‘ra turlarini turlicha tasniflagan. xususan, bu yo‘nalishda ayyub g‘ulomov, mazluma asqaarova, abdulhamid nurmonov, nizomiddin mahmudov, durdona …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi"

kurs ishi mavzu: qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi mundarija kirish 3 i bob. o‘zbek tilshunosligida qo‘shma gaplar nazariyasi. 5 1.1 qo‘shma gap tushunchasining o‘rganilishi va tilshunoslikdagi o‘rni 5 1.2. qo‘shma gap turlari va qismlarini bog‘lovchi vositalar 7 ii bob. qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi 17 1.1qo‘shma gap qoliplari turlari 17 2.2 qo‘shma gap qoliplarining nutqda reallashishi 20 xulosa 23 foydalanilgan adabiyotlar 24 kirish ,,davlat tili masalasi milliy g‘oyamizning asosiy tamoyillaridan biri bo‘lishi zarur. yosh avlod qalbiga ona tilimizni bolalikdan singdirish maqsadida ta`limning barcha bosqichlarida o`zbek tilini zamonaviy va innovatsion texnologiyalar asosida mukammal o`rgatishga alohida e`tibor qaratishimiz lozim. toki, bolalarimiz o`zbek tilida ...

This file contains 24 pages in DOCX format (81.2 KB). To download "qo‘shma gap qoliplarining nutqiy voqelanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qo‘shma gap qoliplarining nutqi… DOCX 24 pages Free download Telegram