biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi

PPT 14.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1652206775.ppt print powerpoint presentation biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi reja: 1. biosfera. biosferada hayotning taqsimlanishi va uning chegaralari 2. tabiatda moddalarning aylanishi 3. suvning tabiatda aylanishi 4. azotning tabiatda aylanishi 5. uglerodning tabiatda aylanishi 6. noosfera – biosferaning yangi sifat holati. biosfera haqida tushuncha. biosfera atamasini birinchi bo’lib 1875-yilda avstryalik geolog “eduard zyuus” yerda hayot paydo bo’lgandan boshlab, uzoq tarixiy davrlar davomida u rivojlanib kelmoqda. yerning tirik organizmlar va biogen cho’kindi to jinslari tarqalgan qismini rus olimi akademik vernandskiy v.i (1920) biosfera (grekcha – “bios” – hayot, “sfera”- shar) deb nomlagan. biosferaning hosil bo‘lishida abiotik, biotik va noobiotik bosqichlar ajratiladi. abiotik bosqichda (4,5-3,5 mlrd. yil oldin) sayyorada hayotning vujudga kelishi va rivojlanishi uchun sharoitlar yuzaga kelgan. biotik bosqichda (3,5 mlrd. yil oldin) dastlabki tirik organizrnlar suv muhitida paydo bo‘lgan. biosferada hozirda 500 mingga yaqin o‘simlik turlari va 1,7 mln.dan ortiq hayvon turlari mavjuddir biosferaning …

h, o, n, s, p, ca, k, cl, fe, mg, cu, mn, zn, mo, br, b, i kabi elementlar kiradi. bular orasida c, h, o, n, s, p eng muhim elementlar hisoblanadi sayyoramizdagi barcha tirik organizmlar yig`indisini v.i.vernadskiy tirik modda deb atagan. organizmlar tirik massasining 99,9% i 14 ta ximiyaviy element tashkil qiladi va yer sharining tuzilishini tarkibini ham 98,9% i shu elementlarga to’g`ri keladi. shunday qilib hayot bu yer sharining ximiyaviy ishlab chiqarish mahsulidir. tirik organizmlarda mendeleyev davriy sistemasidagi barcha elementlar uchraydi. * v.i.vernadskiy ta’limoti bo’yicha biosferaning quyidagi tarkibiy qismlari ajratiladi: tirik modda(biota)-barcha tirik organizmlarning yigʼindisi; oʼlik modda- hosil boʼlishida tirik organizmlar qatnashmaydigan togʼ jinslari, suv, minerallar va boshqalar; biogen moddalar-organizmlar hayot faoliyati mahsuli sifatida hosil boʼlgan koʼmir, torf, neftь, gaz va boshqalar; oraliq modda-biogen moddalarning noobiogen kelib chiqqan mineral jinslar bilan aralashmalari-tuproq, slanetslar va boshqalar. so2 gazi bir necha yilda tashqariga chiqadi. atmosfera isib bormoqda. metan so2 ga …

yillargacha dunyodagi o’rmonlar maydoni ikki barobariga (50 mln. km2 dan 25 mln. km2 gacha) qisqardi. yiliga yer yuzidan 13 mln. ga. o‘rmonzor yo‘qolib ketadi. amazoniya o‘rmonlari oxirgi 40 yilda 20%ga qisqargan. tasavvur qiling, tanangiz 20% qisqarib qolsa. yer yuzida 2 mlrd.dan ortiq aholi toshko‘mirdan foydalanadi. - ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasining 80 %i an’anaviy uglevodorod xomashyosi asosida ishlab chiqariladi. - tabiiy boyliklarning 80% i 20 % aholi tomonidan iste’mol qilinadi. bir dona reaktiv samolyot amerikadan evropaga uchib kelguncha 50-100 co2 yoqadi, shuncha miqdordagi kislorodni 10 ming ta o’rmon bir kunda ishlab chiqaradi. sayyoramizda suv nihoyatda ko’p lekin 100 litr subning 97 litr sho’r suv, 3 litr esa chuchuk buning ham 2 litri arktika va antraktida muzliklarida zaxira holda etibdi. shunday foydalanib borilsa, 2100 yilda chuchuk suv zaxiralari inson tomonidan ishlatilib bo’linadi. 2230 yilda sayyoraning suv zahirasi tugaydi. er sharidagi umumiy maydonning atigi 11% idan qishloq xo’jaligida foydalanialdi. keyingi 100 yil ichida …

rof muhit holatini salbiy tomonga o'zgartirdi. ekologik ongning shakllanishi natijasida ekologik madaniyat tarkib topadi. demak kishilarning biosferadagi ekologik muvozanatni tiklashga harakat qilishlari ongli harakat hisoblanadi. akademik v.i.vernadskiy ta'biricha ongli harakat sohiblari noosferani tashkil etadi. noosfera-ong, fikr, sfera-shar degan ma'nolarini bildiradi. inson noosferada birinchi bor yirik geologik kuchga aylanadi. u o'z aqli va mehnati bilan yashash makonini o'zgartiradi va qayta bunyod qiladi. foydalanilgan adabiyotlar tursunov x. t., rahimova t. u. ekologiya “chinor enk” t., 2006 – 152 b. sultonov r. s. ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish asoslari. t., “musiqa”, 2007 – 234 b. «охрана окружающей среды» - m.: 2002 ergashev a., ergashev t., ekologiya, biosfera va tabiatni muhofaza qilish. t., “yangi asr avlodi”, 2005 – 430 b. internet manbalari: www.arxiv.uz www.uznature.uz www.econews.uznature.uz

biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi"

1652206775.ppt print powerpoint presentation biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi reja: 1. biosfera. biosferada hayotning taqsimlanishi va uning chegaralari 2. tabiatda moddalarning aylanishi 3. suvning tabiatda aylanishi 4. azotning tabiatda aylanishi 5. uglerodning tabiatda aylanishi 6. noosfera – biosferaning yangi sifat holati. biosfera haqida tushuncha. biosfera atamasini birinchi bo’lib 1875-yilda avstryalik geolog “eduard zyuus” yerda hayot paydo bo’lgandan boshlab, uzoq tarixiy davrlar davomida u rivojlanib kelmoqda. yerning tirik organizmlar va biogen cho’kindi to jinslari tarqalgan qismini rus olimi akademik vernandskiy v.i (1920) biosfera (grekcha – “bios” – hayot, “sfera”- shar) deb nomlagan. biosferaning hosil bo‘lish...

PPT format, 14.4 MB. To download "biosfera va noosfera ta’limoti, biosferaning tarkibi, chegaralari, modda aylanishi va funksiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biosfera va noosfera ta’limoti,… PPT Free download Telegram