biosfera va uning chegaralari

PPT 24 pages 1.9 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

biosfera va uning chegaralari biosfera va uning chegaralari reja: • 1. biosfera haqida tushuncha. • 2. ekologik omillar tasnifi. • 3. inson va organizmlarning ekologik omillar ta'siriga moslashuvi. • 4.biosfera muvozanatining buzilishi va oqibatlari. • tayanch so’zlar: • biosfera, biologik resurs, inson ekologiyasi, sotsial ekologiya, geoekologiya, global ekologiya, ijtimoiy ekologiya, yashash muhiti, hayot muhiti, biotoplar, abiotik, biotik, adaptatsiya. •ekologiya atamasini fanga birinchi bo"lib nemis olimi ernest gekkel 1866 yilda kiritgan . lekin hozirgi kunda juda ommalashib ketgan bu atamaning mazmuni (grekcha «oykos» -uy yashash joyi, «logos» -fan ) asl moxiyatini to'la tushinish imkonini bermaydi ekologiya-hayot jarayonlarini o'ziga xos uslublarda tadqiq qiladigan mustaqil fan hisoblanidi. ekologiya biologik fanlar turkumiga mansub mustaqil fandir. ekologiyaning juda ko"p tariflari mavjud ulardan birida shunday deyiladi: •:«ekologiya organizmlarning (har qanday ko'rinishlardagi, barcha darajada uyg'unlashgan) hayot faoliyati qonuniyatlarini ular hayoti kechadigan tabiiy muhitga inson omilining ta'sirini hisobga olgan holda o'rganadigan fandir». tirik tabiat qanday tuzilgan, qaysi qonunlar …

2 / 24

tida shakllanishi xx asr boshlarida amalga oshdi. dastlab o’simliklar va hayvonlar ekologiyasi, xx asrning 20 yillarda ijtimoiy ekologiya va inson ekologiyasi rivojlandi. 20- 30 yillarda o'rta osiyo davlat universitetida d.n.kashkarov va e.p.korovinlarning ekologiya- geograflya maktabi tashkil etilib, o'lkamiz tabiatini ekologik tadqiq qilish boshlandi. 1940-50 yillarda sobiq ittifoqda ekologik bilimlarning rivojlanishi susayib qoldi. atrof muhit holati tez o'zgara boshladi. xx asrning 60-yillariga kelib ekologiya jadal rivojlandi, uning yangi yo'nalishlari vujudgakeldi. •umumiy ekologiya barcha organizmlarning alohida darajadagi, muhit sharoitlari bilan o'zaro munosabatlari ekologiyasini o'rgandi. hozirgi kunda ekologiyaning ijtimoiy va tabiiy fanlar chegarasida rivojlanayotgan tarmoqlarga inson ekologiyasi, ijtimoiy ekologiya, gidroekologiya, global ekologiya va boshqalar kiradi. ekologiyaning vujudga kelgan yangi tarmoqlari fanlar tizimida o'ziga xos o'rin egallaydi. •organizmni o'rab turuvchi va u bilan doimiy munosabatda bo’ladigan tabiatning bir qismi hayot muhiti deb ataladi. yer yuzida organizmlar to'rt hayot muhitini o'zlashtirganlar -suv, havo, tuproq, organizm •organizmning yashashi uchun bir yoki bir nechta muhitlar zarurdir. hayot …

3 / 24

gik sistema tushunchasidir.tirik organizmlur jamoasi va ularni yashash muhitini o'z ichiga oladigan funktsional sistema - ekologik sistema deyiladi. cho'l, o'rmon , o'tloq, botqoq, ko'lni ekosistemalarga misol qilib aytish mumkin. muhitning ekologik omillari tasnifi. abiotik omillar; biotik omillar; antropogen omillar; iqlimiy; yorug'lik, harorat, namlik, shamol, bosim. fitogen; o"simliklar ta'siri insonning organizmlarga bevosita va yashash muhitlariga ta'siri edafogen; tuproq xususiyatlarining organizmlarga ta'siri zoogen; hayvonlar ta'siri orografik; yer yuzasi past balandliklarining ta'siri mikrobiogen; viruslar, bakteriyalarning organizmlarga ta'siri •gidrologik; suv muhiti xususiyatlarining ta'siri ekosistema chegarasiz tushuncha bo’lib, unga tomchidan okeangacha bo’lgan barcha obektlarni misol qilib keltirish mumkin. •shahar, akvarium, tuvakdagi gul, kosmik kema suniy ekosistemalarga misol bo’ladi.ekosistemadagi barcha komponentlar o'zaro chambarchas bog'langan. ekosistemadagi dinamik muvozanat holati gomeostaz deb yuritilad i. agar tashqi tasir natijasida muvozanat buzilsa ekosistema o'z-o'zini tiklashi mumkin. insonlarning tabiatga tasiri ekosistemalarning o'z- o'zini tiklash imkoniyatlaridan oshmasligi kerak . ekosistemadagi organizmlarning alohida to'plami ,biotsenoz deb ataladi. ekosistemadagi yashash sharoitlarining yig'indisi biotop deb …

4 / 24

ng asoschisi akademik v.i.vernadskiy (1863-1945y) hisoblanadi. biosfera atmosferaning quyi troposfera qismini, butun gidrosferani va litosferaning ustki qismi bo'lgan nurash qobig`ini o'z ichiga oladi. organizmlar hosil qilgan yoki o'zgartirgan barcha jonsiz jinslarni ham hisobga olganda biosferaning «qalinligi» 40 km dan ortadi. •biogeokimyoviy jarayonlar - modda va energiya almashinuvi biosfera mavjudligining asosiy sharti hisoblanadi. biosfera turg'un, murakkab, eng katta o'ziga xos ekosistema hisoblanadi. insonning xo'jalik faoliyati natijasida biosferaning turgunligiga putur yetmoqda. antropogen tasir surati o'sib boraversa, yaqin kelajakda biosferaning o'z-o'zini tiklash qobiliyati butunlay izdan chiqishi va uning oqibatida insoniyat ekologik halokat iskanjasiga tushib qolishi mumkin. •biosferadagi barcha tirik organizmlar yig’indisini 1. vernadskiy «jonli modda» deb ataydi va uning tarkibiga insoniyatni ham kiritadi. biosferaning o'zgarishida inson ongi butunlay yangi qudratli omil ekanligini takidlaydi .aqlli inson o'z taraqqiyotida biosferaning inson tomonidan boshqariladigan yangi sifat holati noosfera (aql,tafakkur qobig'i) ga o'tishi muqarrardir . •v.i. vernadskiyning fikricha noosfera (biosfera rivojining oliy bosqichi) bizning sayyoramizdagi yangi geologik …

5 / 24

a taraqqiyot kafolatlari.t. baratov p. tabiatni muhofaza qilish. t. o’qituvchi. 1983 y. •egamberdiyev r. ekologiya. t. 1993 y. •ergashev a. ergashev t. ekologiya, biosfera va tabiatni muxofaza qilish. toshkent “yangi asr avlodi” 2005 y. •4. to’xtaev a. ekologiya. t., “o`qituvchi” 1998 y. •5. usmonov m.b., rustamboev m.x., xolmuminov j.t. va boshk. ekologiya xukuki. t.: “uzbekiston yozuvchilar uyushmasi” 2001 y. slide 1 slide 2 slide 3 slide 4 slide 5 slide 6 slide 7 slide 8 slide 9 slide 10 slide 11 slide 12 slide 13 slide 14 slide 15 slide 16 slide 17 slide 18 slide 19 slide 20 slide 21 slide 22 slide 23 slide 24

6 / 24

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biosfera va uning chegaralari"

biosfera va uning chegaralari biosfera va uning chegaralari reja: • 1. biosfera haqida tushuncha. • 2. ekologik omillar tasnifi. • 3. inson va organizmlarning ekologik omillar ta'siriga moslashuvi. • 4.biosfera muvozanatining buzilishi va oqibatlari. • tayanch so’zlar: • biosfera, biologik resurs, inson ekologiyasi, sotsial ekologiya, geoekologiya, global ekologiya, ijtimoiy ekologiya, yashash muhiti, hayot muhiti, biotoplar, abiotik, biotik, adaptatsiya. •ekologiya atamasini fanga birinchi bo"lib nemis olimi ernest gekkel 1866 yilda kiritgan . lekin hozirgi kunda juda ommalashib ketgan bu atamaning mazmuni (grekcha «oykos» -uy yashash joyi, «logos» -fan ) asl moxiyatini to'la tushinish imkonini bermaydi ekologiya-hayot jarayonlarini o'ziga xos uslublarda tadqiq qiladigan mustaqil fan hiso...

This file contains 24 pages in PPT format (1.9 MB). To download "biosfera va uning chegaralari", click the Telegram button on the left.

Tags: biosfera va uning chegaralari PPT 24 pages Free download Telegram