matn tashkil qiluvchi komponentlar

DOC 57.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405678892_56178.doc matn tashkil qiluvchi komponentlar matn tashkil qiluvchi komponentlar reja 1. yaxlit murakkab jumla nima? 2. matnni uzviy bog`lovchi vositalar-kogerentlik va kogeziya-zanjir so`zlar. 2. matnning ma'no yaxlitligi. 3. yaxlit murakkab jumla. uning strukturasi va chegarasi. tayanch iboralar: 1. kogerentlik va kogeziya 2. zanjir so`lar 3. sintagmatik plan 4. funktsional plan 5. matn kogerentligi 6. yig`iq umumiy ma`no 7. gazeta matni 8. referentlik hususiyati misollar o`rtasidagi fikr olishish, aloqa, muloqot yaxlit murakkab jumla asosida amalga oshadi. yaxlit murakkab jumla matnning aloxida ko`rishini bo`lib mustaqil gaplar guruhidan tashkil topadi. mustaqil gaplarning muayan guruhga ajralish o`z navbatida umumiy mazmun birligi butunligini yaratadi. mazmun butunligi ma'lum maqsadga yo`naltirilganligi uchun tugal fikr anglatadi. aynan fikr tugalligi yaxlit murakkab jumlani aloxida olingan gapdan farqlovchi mezon xisoblanadi. shuni aytish kerak-ki aloxida olingan gapning ko`rinishi sub'ekt- predikat, nominativ, kognitiv va kommunikativ kabi xususiyatlarni o`zida mujassamlashtirsada nisbatan tugal fikr anglatmaydi. uning fikr butunligi yaxlit murakkab jumla tarkibida shakllanadi. boshqa …

yarimtadan non berardi. qarollar madamin va yoqubjon isimli aka-ukalar edi. __________________ _______ ________ (erkin malikov.o`qilmagan saxifalar). gap ham yaxlit murakkab jumla ham sintagmatik planga mansub bo`lib muayyan qurilish modellari va ularning nutqda ifodalanishini nazarda tutadi. shunga ko`ra ularning xar iikisi ham til va nutq birligi xisoblanadi. yaxlit murakkab jumla termini xususiyatiga ko`ra mustaqil gaplar birikmasidan tashkil topgan gaplar guruhiga nisbatan sintagmatik va funksional yondoshishni nazarda tutadi. sintagmatik planda mustaqil gaplar birikmasi maxsus tartiblashtirilgan gaplar zanjirini aks ettiradi. funksional planda bu birikma keng, yoyiq, tugal fikr ifodasini aks ettiradi. shunday qilib yaxlit murakkab jumla (mikro matn) ayni paytda ham sitagmatik, ham funksional tushunchadir. bu-maxsus tartibga solingan umumiy bir fikr anglatuvchi gaplarning tutash zanjiri. matn yaxlitligi, qismlari o`rtasidagi o`zaro uzviy bog`lanish xozirgi zamon tilshunosligida matn kogerentligi nomi bilan yaratiladi. bu termin yuritiladi. bu termin lotin tilidagi "coharens-bog`langan, o`zaro tutash" so`zidan olingan. yaxlitlik yana molekulyar fizika termini bo`lmish "kogeziya" orqali ham ifodalanadi. kogeziya …

loqa mavjud. to`liq nutqiy asar temasi xususiy temalar arifmetik yig`indisi emas. bu narsa badiiy adabiyot janrida yaqqol ko`zga tashlanadi. ma'lumki, badiiy asar asosiy g`oyasi bevosita yozuvchi tomonidan bayon etilmasdan, faqat obrazlar sistemasi orqali inson xayoti yo`lining aniq tomonlari vositasida kitobxonga yetkaziladi. shubxasiz, tabiat tasviri, inson tashqi qiyofasi tasviri, asar qaxramonlari xayoti yoki ichki kechinmalari haqidagi hikoyalar yig`indisi asar boblari, bo`laklari, yaxlit murakkab jumlalari sifatida hech qachon to`liq nutqiy asar g`oyaviy tematik mazmuniga tenglashtirilmaydi. xuddi shuningdek alohida boblarda, paragraflarda, abzaslarda, yaxlit murakkab jumlalarda o`z aksini topgan xususiy temalar mexanik yig`indisi yirik publisistik asar yoki ilmiy ishning asosiy g`oyasini keltirib chiqarmaydi. yaxlit murakkab jumla asosidagi tema mayda xususiy tema hisoblanadi. uning tarkibidagi mustaqil gaplar bir-birini mazmunan o`zaro to`latib umumiy hamkorlikda muayyan bir tema xosil etadilar. alohida olingan mustaqil gap tema yarata olmaydi. xolbuki uning tematik yo`nalishi yaxlit murakkab jumla tarkibida shakllanadi. bu o`rinda quyidagi yaxlit murakkab jumlani misol qilib keltirish mumkin. 1.u …

ovchi "keldi", "ketdi", "so`radi", "so`zlab berdi", "chiqib ketdi" so`zlari orasida o`z aksini topadi. yana bir xuddi shunday misol keltirish mumkin; 1. xat yozdim. 2. xat o`tgan galdagi singari oddiy. 3. bir akaning singilga yozadigan xati edi. 4. do`ppi uchun raxmat aytdim. 5. a. bu yil otpuska vaqtida borolmasligimni aytdim. 6. o`zim ham qarindosh-urug`larni, ayniqsa yodgorni sog`inganligimni aytdim. 7. so`z oxirida tez-tez xat yozib turishini iltimos qildim. ushbu yaxlit murakkab jumla 7(6) mustaqilgapdan iborat bo`lib, yagona temani aks ettiradi. unda mujassamlashgan yig`iq umumiy ma'no "xat"dir. umumiy yadro mazmun mustaqil gaplarning mazmunan va sintaktik jihatdan o`zaro uzviy tutashish o`rtasida bog`lanishi asosida yuzaga keladi. gaplar o`rtasidagi bog`lanish zanjiri o`z ifodasini takrorlanuvchi "xat" so`zi hamda "men" tushunchasi ifodalovchi "yozdim", "aytdim", "bildirdim", "o`zim", "iltimos qildim" so`zlari orasida o`z aksini topadi. yaxlit murakkab jumla tarkibidagi takrorlanib keluvchi so`zlar mustaqil gaplarni bir-biriga bog`lovchi zanjir so`zlar bo`lib ilmiy adabiyotlarda rekkurent so`zlar (muntazam takrorlanuvchi so`zlar) deb yuritiladi. yanada oydinlik …

ujassamlanishi matn ma'no yaxlitligini yoki matn semantik izotopiyasini aks ettiradi. bir jumladan ikkinchisiga o`tish,bir yaxlit murakkab jumladan ikkinchisiga utishni bildiradi. shubxasiz, matn yaxlitligi o`z aksini muntazam takrorlanuvchi zanjir so`zlarda yoki rekkurentli nominasiyalarda topadi. zanjir so`zlar rekkurentligi ularning so`zma-so`z takrorida, tematik yaqin bo`lgan so`zlar yoki sinonimlar ifodasida hamda pronominalizasiya asosida namoyon bo`ladi. ushbu hollarning barchasida tema birligi yaxlit murakkab jumla tarkibidagi zanjir so`zlar referensiyasining o`xshashligini ta'min etadi. boshqacha qilib aytganda, atoqli, turdosh otlar, olmoshlar va boshqalar yaxlit murakkab jumla doirasida yagona predmet yoki real borliqning elementi bilan bog`langan bo`ladi va shu asosda umumiy o`xshashlik xususiyatiga ega bo`ladi. har safar bir yaxlit murakkab jumla doirasida yagona tema ichida qo`llanuvchi bir atoqli yoki turdosh otning o`zi hamda uning leksik sinonimlari yoki uni almashtirib kelgan olmoshlar bir predmetning o`zini yoki shaxsni nazarda tutadi. misol uchun quyidagi gazeta matnini qiyoslab ko`rish mumkin: saida kamolova. 1. saida kamolova shimoliy kavkaz frontidagi janglarda sanitar-instruktor bo`lib qatnashdi. 2. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "matn tashkil qiluvchi komponentlar"

1405678892_56178.doc matn tashkil qiluvchi komponentlar matn tashkil qiluvchi komponentlar reja 1. yaxlit murakkab jumla nima? 2. matnni uzviy bog`lovchi vositalar-kogerentlik va kogeziya-zanjir so`zlar. 2. matnning ma'no yaxlitligi. 3. yaxlit murakkab jumla. uning strukturasi va chegarasi. tayanch iboralar: 1. kogerentlik va kogeziya 2. zanjir so`lar 3. sintagmatik plan 4. funktsional plan 5. matn kogerentligi 6. yig`iq umumiy ma`no 7. gazeta matni 8. referentlik hususiyati misollar o`rtasidagi fikr olishish, aloqa, muloqot yaxlit murakkab jumla asosida amalga oshadi. yaxlit murakkab jumla matnning aloxida ko`rishini bo`lib mustaqil gaplar guruhidan tashkil topadi. mustaqil gaplarning muayan guruhga ajralish o`z navbatida umumiy mazmun birligi butunligini yaratadi. mazmun butunligi ma'lum...

DOC format, 57.5 KB. To download "matn tashkil qiluvchi komponentlar", click the Telegram button on the left.

Tags: matn tashkil qiluvchi komponent… DOC Free download Telegram