суфи оллохёр тавсифи

DOC 55,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403245100_43818.doc суфи оллохёр тавсифи www.arxiv.uz суфи оллохёр тавсифи филология фанлари доктори, самарканд давлат чет тиллар инсититути кафедра мудири, профессор и.сувонкулов билан узбекистон халк шоири нормурод нарзуллаев (нарзий)нинг сухбати 1- савол: - домла, маълумки, халк тилида, адабиётларда суфи оллоёр ёзилар эди. хозирда эса суфи оллохёр тарзида ёзилишига хамда «суфий» сузига сизнинг муносабатингизни билмокчи эдик. 1-жавоб: - маънавиятимизнинг пешво ва рухий муруббийларидан бири эшон суфи оллохёр хазратлари хисобланади. у зоти пок-нинг исми оллохёр, падари бузрукворларининг исми – шариф-лари оллохкули. «суфи» сузи эса у киши эътикод ва хизмат-лари учун берилган унвондир. - суфи узи ким? бу хакда бир неча фикрлар мавжуд. аммо купчилик олимлар «суфий» сузи арабча «суф» сузидан олинган-лигини таъкидлайдилар. «суф» сузининг лугавий маъноси жун ва жундан тукилган мато булиб, аксарият суфийлар жун чакмон ёки куй терисидан тикилган пустин кийиб юришган. уларни «суфи» деганлар. агар «суф» сузидан «суфий» ясалган булса, навбатдаги «суфий»нинг куплигидан « тасаввуф» каби атамалар юзага келган дейиш мумкин. «суфий» …
2
рларида таркок холда учрайди. суфи оллохёр «сабот ул – ожизин» асарига татар тарихчи олими тожиддин ёлчигул угли 1697 йил «рисолаи азиза» номли шарх китобини ёзган. унда баён этилишича, шоир 1634 йил миёнкол мавзеига карашли иштихон туманидаги минглар кишлогида таваллуд топган, хитой – кипчок кабиласининг утарчи уругидандир. ун икки ёшида бухорога бориб, йигирма беш ёшгача мадрасада тахсил курган. шундан сунг бухоро амирининг солик махкамасида хизмат килган. бирок солик махкамасида ишлаганидан афсусланади. адиб бу хакда узи «маслак ул – муттакин» асарида шундай ёзади: «аср шохининг хизматида булгонмен, хар хил кавмларнинг нонини егонмен, лекин у нонлар таъманинг махсули эрди. бундин ортигини айтмай куя колай. таассуфда утириш одатим эрди, гам юкори –ю, фикр тубанда эрди. таом огзимда захарга айланур эрди, шахардаги хаётим уфки ана шундай ахволда эрди. хар бир амалдорнинг юзига кулиб бокиш одатим эрди» бу хакда шоир бир газалида шундай дейди: шумлугим, расволигим тегди вилоят халкига, шул сабабдин тогу тошу чулни килдим ихтиёр …
3
чункаймиш гушасида, кейин эса сурхандарё вилояти, дехнав тумани (хозирги олтинсой тумани) катта вахшивор масканида утказади ва 1721 йилда уша ерда вафот этади. суфи оллохёр авлодлари хозир уша ерда истикомат килишмокда. - биз биламизки, суфи оллохёр ислом, хусусан, туркий ва форсийзабон халклар орасида жуда машхур булган. асарлари хvii асрдан xx аср бошларигача мактаб-мадрасаларда асосий кулланмалардан хисобланган. бу машхурликнинг сабаби нимада? - утмишда яшаган бир муаллиф суфи оллохёр вафотларига тарих ёзаркан, у кишини “абу ханифаи вакт аст” (“уз замонасининг абу ханифаси, яъни имоми аъзами”) деб бахолайди. бу билан суфи оллохёрни viii асрда яшаган имом аъзамга тенглаштиради. маълумки, имом аъзам уз даврида куръони карим ва хадиси шариф илмлари асосида шариат ахкомларини тартибга солган, «шариат ахкомлари хакида» номли катта китоб ёзган биринчи фикхшунос олим эди. аммо бу китоб араб тилида ёзилганди. суфи оллохёр хам уз даврида имом аъзам каби давлат тили булган форсий ва туркий тилларда шариат ахком- лари хакида иккита китоб ёзиб колдирган. …
4
, ожизу нотавонларга ёрдам курсатишини инсоний бурч, мусулмончилик ахлоки деб билади. мутафаккир шоирнинг умр сирларини тугри англашга чакирувчи орифона шеърлари анчагина. унда шоирнинг инсоний, ижодий киёфаси хамда ижтимоий – сиёсий, маънавий – ахлокий тамойиллари очик куринади. масалан: дунёда касру сарой бунёд килмак арзимас, охири вайрон эрур обод килмак арзимас. огритиб хар беваю бечорани шому сахар, саъй – кушиш айблабон барбод килмак арзимас. дустлар, бу бевафо дунёда молу мулк учун, бир – бирингни огритиб ношод килмак арзимас». 3-савол: - сизнинг фикрингизча, суфи оллохёрнинг ижодида алохида ярк этиб кузга ташланадиган жихатлар нималарда куринади? 3- жавоб: - бир жихатдан суфи оллохёрнинг «сабот ул – ожизин» асари алохида кимматга эга... унда тажнис санъати, бир сузни бир неча маънода куллаш юкори махорат билан берилган ва у уз ижоди билан тажнис санъатини узбек мумтоз адабиётида энг юкори даражага кутарган. куйидаги мисралар бу фикримизни исботлайди: огир жисминг агар булсин десанг сог, саноч огзини сан оч албатта камрог. …
5
ллионлаб кишиларнинг муаллими ва мураббийсига айланди, шу билан буюклик касб этди. хуллас, суфи оллохёр асарлари истиклол мафкураси учун янги баркамол инсонни тарбиялаш учун зур маънавий – маърифий манба булиб хизмат килади. бас, шундай экан, эндиликда мустакил республикамизда суфи оллохёр асарларидан намуналар бугунги мактаб, коллеж, лицей ва олий укув юртлари дастури, дарслик ва кулланма-ларига киритиш, суфи оллохёр ижоди буйича махсус курс ташкил этиш айни муддаодир. - багоят кизикарли сухбатингиз учун катта рахмат. бундан кейинги илмий изланишларингизга улкан ютуклар тилаб коламиз.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "суфи оллохёр тавсифи"

1403245100_43818.doc суфи оллохёр тавсифи www.arxiv.uz суфи оллохёр тавсифи филология фанлари доктори, самарканд давлат чет тиллар инсититути кафедра мудири, профессор и.сувонкулов билан узбекистон халк шоири нормурод нарзуллаев (нарзий)нинг сухбати 1- савол: - домла, маълумки, халк тилида, адабиётларда суфи оллоёр ёзилар эди. хозирда эса суфи оллохёр тарзида ёзилишига хамда «суфий» сузига сизнинг муносабатингизни билмокчи эдик. 1-жавоб: - маънавиятимизнинг пешво ва рухий муруббийларидан бири эшон суфи оллохёр хазратлари хисобланади. у зоти пок-нинг исми оллохёр, падари бузрукворларининг исми – шариф-лари оллохкули. «суфи» сузи эса у киши эътикод ва хизмат-лари учун берилган унвондир. - суфи узи ким? бу хакда бир неча фикрлар мавжуд. аммо купчилик олимлар «суфий» сузи арабча «суф» сузидан ...

Формат DOC, 55,5 КБ. Чтобы скачать "суфи оллохёр тавсифи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: суфи оллохёр тавсифи DOC Бесплатная загрузка Telegram