марказий осиёда тасаввуф ва унинг халкимиз маънавий хаётида тутган урни

DOC 140,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1354714706_40620.doc марказий осиёда тасаввуф ва унинг халқимиз маънавий ҳаётида тутган ўрни www.arxiv.uz режа: 1. тасаввуфнинг келиб чикиши, мазмуни ва ривожи. 2. мовароуннахрлик буюк тасаввуф вакиллари. 3. мустакиллик ва тасаввуф. 1. тасаввуфнинг келиб чикиши, мазмуни ва ривожи шарк халклари тафаккурини асрлар давомида нурафшон этиб, халкимизнинг маънавияти ва маърифатига чукур таъсир утказган тасаввуф – суфийлик таълимоти viii асрнинг урталари ix асрнинг бошларида шакллана бошлаган ва ундан кейин кенг ривож топган. исломда зохидлик анъаналари пайдо булиши ва ривожланишининг сабаблари мусулмон жамоаси яшай бошлаган дастлабки икки асрдаги ижтимоий-сиёсий ихтилофлар, чукур гоявий ва маънавий изланишлар билан давом этган диний хаётнинг мураккаблашуви натижасидир. илк суфийлар, яъни зохидлар (тарки дунё килганлар) нинг узига хос хусусияти куръон мазмуни устида мушохада килиш, кундалик хаётда бу илохий китоб ва пайгамбар хадислари курсатмаларига катъий риоя этиш, куп марта кушимча намоз укиш, бедорлик ва руза тутиш, хар кандай дунёвий нарсалардан юз угириш, кундалик хаётда такволи булиш, хусусан рухсат этилган нарсалар билан ман …
2
нёчилик йулини тутганлар жундан тукилган чакмон-хирка ёки пустин кийиб юришни одат килганлар. уларни бошка кишилар жун чакмон, пустин кийиб юрувчилар, яъни суфийлар деб атаганлар. суфийлар бошка кишилардан пок ва гиробна хаёт кечириши, доимий тоат-ибодатда булиши ва факат илохий рухга кушилишни максад килиб куйиши билан ажралиб турганлар. улар учун ягона истак аллохнинг дийдорига етишишдир. дунёвий хамма нарсадан воз кечиш, охир-окибатда узликдан кечиш-суфийлик таълимотининг мохияти саналади. буюк суфий боязид бистомий айтадиларки: узингдан утдинг, аллохга етдинг. хожа бахоуддин накшбанд айтадиларки: бизнинг хеч нарсамиз йук, лекин хеч нарсадан камимиз хам йук. уша «хеч»… нарса кетидан югуриб гам ташвишда хам эмасмиз. эгнимизда жанда, оркамизда гуристон, агар улсак хеч бир мотам керак эмас. суфийлик – тасаввуф аввало кишининг курглига, калбига таянади. кунгилни, калбни тарбиялашга, покизалашга интилади. чунки аллох факат кишининг покиза калбидагина жилва килади. суфийлик таълимотида инсондаги жамики худбинлик, иллат, разолат, бойликка хирс куйиш жисм эхтиёжи ва нафс таъмасидан келиб чикади, деб каралади. суфизм (тасаввуф) аслида …
3
нчи шайх нурий «тасаввуф нима?» деган саволга: «тасаввуф – нафс лаззатларидан воз кечишдир»; шайх сафий алимшох: «тасаввуф нафс манзилларини босиб утишдир»; шайх равим: «тасаввуф – худо йулида нафсдан кечмокдир»; суфий шоир бобо тохир: «тасаввуф – нафсоний – хайвоний хаётда улмок ва инсоний хаётда яшамок», - деб жавоб кайтарганлар. хуллас, тасаввуфда нафс бузуклиги, очкузлиги, худбинлиги хар томонлама кораланади. тасаввуф ахли учун асосий масала калбни поклаш, уни худбинлик зангидан тозалаш булган. улар бу ишни нафсни поклашдан бошлаганлар. бунинг учун нафсни поклаш йулларини ишлаб чикканлар. нафсни ва шу оркали кунгилни поклаш эса риёзат чекиш оркалигина булади. риёзат чекиш шунчаки, сабр-токатли булиш, кийинчиликларга бардош бериш эмас. балки, хак йулида онгли равишда инсон уз олдига улуг бир максадни белгилаб, унга етишиш учун ихтиёрий равишда барча кийинчиликларни зиммасига олиб, тусикларни енгиб утиб, олга максад сари интилиш риёзат булади. тасаввуф тарикатлари риёзат чекиш оркали инсон нафси ва кунглини поклаш йули булиб, уни темирчининг оловли курасига киёс этиш …
4
аги таълимот акс этган. рухий-маънавий камолотга эришиш йуллари курсатиб берилди. бу йул 4 боскичдан иборат: 1-боскич-шариат. бунга кура суфийлик йулини тутган тарикат ахли аввало шариатнинг барча талабаларига буйсуниши, уларни бекаму-куст эгаллаши ва амал килиши керак. шундан кейин 2-боскич-тарикатга кутарилиши мумкин. бунда муридлар уз пирлари-муршидларга (шайхларга) итоат этиши, уз шахсий истакларидан воз кечиши шарт. яъни мурид уз ихтиёрини бутунлай пир (устоз) ихтиёрига топшириши лозим. бу боскичдан утганлар юкорирок, 3-боскич- маърифатга кутариладилар. бунда коинотнинг (борликнинг)бирлиги худога мужассам булиши, яхшилик ва ёмонликнинг нисбийлиги акл билан эмас, балки калб билан англаб етилади. 4-боскич-хакикат хисобланиб, суфий (зохид) «шахс сифатида тугаб» «хакикат»га, худога етишади, унга сингиб кетиб абадийликка эришади. бунга суфийлар махсус рухий ва жисмоний харакатлар-сигиниш ва ибодатлар оркали интиладилар. тасаввуф илми-мохиятан ва мазмунан инсон хакидаги илмдир. у инсонларнинг кунглигига, калбига, рухига хитоб этган, одамларни хамиша поклик ва эзгуликка чорлаган, тугрилик, ростгуйлик, халоллик ва тинчликни таргиб килган, ёмонларни йулга солишига даъват этган. тасаввуфчи шайхлар ва уларнинг …
5
у илмдан 70 йил давомида бехабар колди. мустакиллик туфайли бошка маънавий кадриятларимиз сингари тасаввуфий кадриятларимиз кайта тикланди, улар хар жихатдан урганила бошланди. 2. мовароуннахрлик буюк тасаввуф вакиллари. тасаввуф харакати араб мамалакатларида вужудга келиб, сунгра бошка мамлакатларда, жумладан мовароуннахрда кенг таркалган. урта осиёда яссавия, кубровия, накшбандия каби суфийлик тарикатлари шаклланди ва шу ердан бошка улкалар халклари орасида кенг ёйилган. юртбошимизнинг тошкенгт ислом университетининг ташкил этиш тугрисидаги фармони ва шу фармонга шархда таъкидланганидек: «ислом оммалашуви ва ривожи сифатида вужудга келган тасаввуф хам урта осиё шароитида яссавия, кубровия, накшбандия тарикатларини вужудга келтирдики, улар бутун урта шарк ва жанубий осиё мамлакатларининг асрлар давомида маънавий, маданий ривожланишида мухим роль уйнади».1 хакикатан хам тасаввуф ривожида туркистон фарзандларининг хизмати бекиёс булган. хожа хаким ат-термизий, шайх абу мансур ал-мотрудий, хожа абдухолик гиждувоний, хожа ахмад яссавий, нажмиддин кубро, сулаймон бакиргоний, бахоуддин накшбанд каби сиймолар илохий маърифат йулининг рахномолари булганлар. тасаввуф йулида риёзат чеккан буюк шайхларнинг ислом дунёсидаги сони 644 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "марказий осиёда тасаввуф ва унинг халкимиз маънавий хаётида тутган урни"

1354714706_40620.doc марказий осиёда тасаввуф ва унинг халқимиз маънавий ҳаётида тутган ўрни www.arxiv.uz режа: 1. тасаввуфнинг келиб чикиши, мазмуни ва ривожи. 2. мовароуннахрлик буюк тасаввуф вакиллари. 3. мустакиллик ва тасаввуф. 1. тасаввуфнинг келиб чикиши, мазмуни ва ривожи шарк халклари тафаккурини асрлар давомида нурафшон этиб, халкимизнинг маънавияти ва маърифатига чукур таъсир утказган тасаввуф – суфийлик таълимоти viii асрнинг урталари ix асрнинг бошларида шакллана бошлаган ва ундан кейин кенг ривож топган. исломда зохидлик анъаналари пайдо булиши ва ривожланишининг сабаблари мусулмон жамоаси яшай бошлаган дастлабки икки асрдаги ижтимоий-сиёсий ихтилофлар, чукур гоявий ва маънавий изланишлар билан давом этган диний хаётнинг мураккаблашуви натижасидир. илк суфийлар, яъни зохидлар...

Формат DOC, 140,0 КБ. Чтобы скачать "марказий осиёда тасаввуф ва унинг халкимиз маънавий хаётида тутган урни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: марказий осиёда тасаввуф ва уни… DOC Бесплатная загрузка Telegram