тилларнинг лугат таркиби

DOC 61,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403013825_43236.doc тилларнинг лугат таркиби www.arxiv.uz тилларнинг лугат таркиби режа: 1. кириш. 2. тил лугат составининг хзгариши. 3. тил лугат состави тараккиётининг асосий йхллари. 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилдаги барча схзлар унинг лугат таркибини ташкил этади. тилнинг бойлиги унинг лугат таркибини ташкил этувчи схзларнинг микдорига, хилма-хиллигига богликдир. уар бир тил хзининг лугат таркибига эга бклиб, юз минглаб схзларни хз ичига олади. баъзи тилларда схзларнинг микдори бошкаларникига караганда кхпрокдир. тилдаги схзларнинг микдори хша тилда яратилган лугатларга караб белгиланади. масалан, инглиз тилида 2 юз минг, рус тилида хам 2 юз минг схз бор деб талкин килинади. узбек тили лугатларида 60 мингдан 100 мингтагача схзлар борлиги кайд этилади. бирок шуни айтиш керакки, тилдаги схзларни яратилган лугатларга караб белгилаш у кадар тхгри эмас. чунки лугатларда барча схзлар кирмаган бклиши ёки кхплаб схзлар халк тилидан адабий тилга хтмаган бклиши мумкин. энг мукаммал тузилган лугатлар хам барча схзларни камраб ололмайди. одатда, лугат составидаги схзлар …
2
хзгариб боради. 4. схз хзлаштириш усули. турли халклар кадимдан хзаро алокада бклиб келганлар. бунинг натижасида бир тилдан иккинчи тилга кхплаб схзлар хтиб хзлашган. рус тилидаги схзларнинг тахминан 10%и бошка тиллардан хтиб хзлашган. узбек тилига турли даврларда турли сабабларга кхра араб, форс-тожик ва рус тилидан схзлар хтиб хзлашган. уозирги хзбек тилининг лугат состави (лексик бойлиги) хзбек тилининг бутун тарихий тараккиёти давомида шаклланган ходисадир. ундаги схзларнинг пайдо бклиш даври ва келиб чикиш манбаи хам хар хилдир. тилнинг лугат состави маносида тилшуносликда вокабуляр термини хам кхлланади. вокабуляр муайян тилдаги харакатда бклган барча схзлар йигиндиси бклиб, у схзларнинг чексиз рхйхатидир. узбек тили, унинг олий шакли бклган хзбек адабий тили бой лугат составига эга тилдир. уозирга кадар тилшуносликда бирор тилнинг лугат составида канча схз борлиги, унинг микдори аник белгиланган эмас. узбек тили лугат составидаги схзларнинг микдори лугатларда турлича берилади. узбек тили изохли лугатида 60 минг схз берилган. тил лугат состави жуда мураккаб ва кенг хажмли …
3
билан хзаро алокада бклди ва бу тиллардан хзбек тилига малум микдорда схзлар хзлашди. тожикча схзлар: осмон, офтоб, бахор, барг, дарахт, гул, хона, мироб, дашт, гишт. арабча схзлар: китоб, мактаб, халк, маориф, санъат. русча-интернационал схзлар: агроном, трактор, стол, стул ва х.к. уозирги хзбек тили лугат составидаги схзлар тематик жихатдан бир неча гурухларни ташкил килади. 1. табиий ходисалар ва борликдаги нарсалар номи: ер, куёш, осмон, ой, хаво, шамол, довул, чакмок, бхрон; 2. уаракат ва холат: юрмок, турмок, ухламок, хйланмок. 3. рухий холатни: севинч, кувонч, кулмок, кайгу, ачинмок. 4. одам ва хайвонлар номи: киши, аёл, хгил, от, куш, ит; 5. кариндош-уруг номлари: ота, она, хгил, киз, опа, бобо, тога. 6. уй-рхзгор буюмлари номлари: козон, товок; 7. озик-овкат номлари: ош, нон, ёг, палов; 8. ранг-тус билдирувчи нарсалар номи: ок, кора; 9. тезлик тушунчаси: аста, секин, илдам; 10. уажм, шакл номи: узун, киска. 11. фасл, вакт номлари: соат, кун, ёз, киш; 12. сон ва микдор …
4
да ишлатилади: масалан, атамалар, илмий нуткка хос схзлар. шундай килиб, хзбек тилининг лугат состави тубандаги лексик гурухлардан ташкил топган. 1. умумистеъмолдаги схзлар. 2. терминология ва профессионализм. 3. диалектал лексика. 4. социал-синфий жаргонларга оид схзлар. 5. атокли отлар системаси. узбек тили лугат состави ундош турли-туман схзларнинг шунчаки оддий йигиндисидан, инвентаридан иборат эмас. лугат состави хзгариш, ривожланиш, бойиш ва эскириш хусусиятларига эгадир. лугат составидаги барча схзлар ва схз гурухлари бир хилда актив кхлланувчи эмас. тил лугат составида адабий тил формаси, диалект ва шевалар нормаси, услубий нормалар нуктаи назаридан фаркланувчи турли-туман схз катламлари мавжуд. тил лугат составида эскиришга караганда янгиланиш ва бойиб бориш кучли бклади. бу хол тилнинг лугат составида аник билинади. лугат составининг харакати куйидагиларда кхринади: эски схзлар йхколади, актив схзлар пассивланади, ва аксинча, эски схзлар янги схзлар билан алмашади, янги схзлар ясалади, бошка тиллардан схз хрлашади, кхшма схзлар, тургун бирикмалар пайдо бклади. схз маъноси кенгаяди, кичраяди, айрим схзлар эски маъносини йхкотиб, …
5
тилларнинг лугат таркиби - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тилларнинг лугат таркиби"

1403013825_43236.doc тилларнинг лугат таркиби www.arxiv.uz тилларнинг лугат таркиби режа: 1. кириш. 2. тил лугат составининг хзгариши. 3. тил лугат состави тараккиётининг асосий йхллари. 4. мустахкамлаш учун саволлар. 5. таянч иборалар. тилдаги барча схзлар унинг лугат таркибини ташкил этади. тилнинг бойлиги унинг лугат таркибини ташкил этувчи схзларнинг микдорига, хилма-хиллигига богликдир. уар бир тил хзининг лугат таркибига эга бклиб, юз минглаб схзларни хз ичига олади. баъзи тилларда схзларнинг микдори бошкаларникига караганда кхпрокдир. тилдаги схзларнинг микдори хша тилда яратилган лугатларга караб белгиланади. масалан, инглиз тилида 2 юз минг, рус тилида хам 2 юз минг схз бор деб талкин килинади. узбек тили лугатларида 60 мингдан 100 мингтагача схзлар борлиги кайд этилади. бирок шун...

Формат DOC, 61,0 КБ. Чтобы скачать "тилларнинг лугат таркиби", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тилларнинг лугат таркиби DOC Бесплатная загрузка Telegram