феълни урганиш методикаси

DOC 54,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1402834257_43126.doc www.arxiv.uz феълни урганиш методикаси феъл устида изчиллик билимлар орасидаги богланиш, программа материалининг қажми, уни қар бир синфда урганиш усуллари ва воситалари шу суз туркумини урганиш вазифаси. унинг лингвистик хусусиятлари ва кичик ёэтдаги укувчиларнинг билиш имкониятларига караб белгиланади. «феъл» мавзусини урганишда асосий вазифалар: суз туркуми сифатида феъл қакида дастлабки тушунчани шакллантириш, укувчилар нуткини феъллар билан бойитиш хамда огзаки ва ёзма нуткда феълдан тугри фойдаланиш куникмасини устириш, укувчиларнинг акулий фаолиятинк ривожлантириш, грамматик мавзу билан . боглик эқолда айрим орфографик коидаларни узлаштириш хясобланади. бу вазифалар бир-бири боклик холда хал этилади. феълнинг лингвистик хусусиятлари хийла мураккаб, шунинг учун бошлангич синф укувчилари факат унинг мухим назариялари билан таништирилади. материал танлашда шу материалнинг нутк ва имлога оид вазифаларни хал килишда каичалик зарурлиги қисобга олинади. феълни урганишда изчиллик. 1-синфда феъл устида ишлаш ургатиш даврида бошланади. бу даврда укувчиларнинг диккати феълнинг лексик маъносига царатилади; феъл учун типик хисобланган лексик маъносига каратилади; феъл учун типик х.исобланган лексик-грамматик маънони, …
2
ган ишлар харакатни билдирган сузлар мавзусини урганишдан бошланади. (1-синф, укув йилининг 2-ярми), феъл лексик маъноси билан грамматик маъноси (харакат билдириши) мое келадиган (нима киляпти?) югураяпти, арралаяпти, сакраяпти, (нима килди?) югурди, арралади, сакради, (нима килади?) югуради, арралайди, сакрайди каби мисоллардан фойдаланиш билан укувчилар узлари бажарган харакатларни айтишни сураб, улар берган жавобни (феълни) суроклари билан доскага ёзиб, сухбат утказиш билан тушунтирилади. болаларни сурок бериш билан холат биддирадиган ухлаяпти, уйнаяпти, фахрланади каби феълларни хам танлашга ургатиб бориш муқим ахамиятга эга. бундай машклар ўқувчиларда предмет харакатини кенг маънода тушуниш куникмасини шакллана боришига ёрдам беради. дастур ўқувчиларда сўзларга сурок бериб, уларни бир-биридан фарқлаш кўникмасини шакллантириш талаб этади. бунинг учун укитувчи феълнинг хар хил формаларидан фойдаланиб, махеус машгқлар утказади. нима? сурорига жавоб булган суз билан нима килди? {нима киляпти? , нима килади?) сурогига жавоб булган сузлар таккосланади: нима? сурорига жавоб булган сузлар гуруқи предмет билдириши, нима қилди? сурорига жавоб булган сузлар эса предмет харакатини билдириши аникланад. …
3
уз туркуми» деган тушунчани шакллантириш, булишли ва булишеиз феълларнинг маъноси ва шаклига қараб фарқлаш куникмасини хосил килиш, булишсизлик қўшимчасининг талаффузи ва имлосини ургатиш хясобланади. феълнинг харакат билдириши юзасидан укувчиларда аник тасаввур ҳосил қилиш учун укитувчи уларга шу дарсдаги мехнат жараёнини тасвирловчи, яъни болаларнинг узлари бажараётган иш-харакатни айтиши юзасидан суҳбат утказади. сухбатда «укитувчи нима қилди? укувччлар нима килдилар? хозир укитувчи нима қиляпти? укувчилар нима киляптилар? энди укувчилар нима қиладилар? укитувчи нима килади?» каби саволлардан ҳам фойдаланади. сухбат жараёнида укувчилар укитувчи рахбарлигида феълларни суроғи билаи ёзиб борадилар. масалан, нима қилди? сузлади, тушунтирди; нима килдилар? тингладилар, ёздилар; нима киляпти? тушунтираяпти, сураяпти, тинглаяпти; нима килаяптилар? жавоб бераяптилар, ёзаяптилар, тинглаяптилар; нима килади? текширади, куради; нима киладилар? ишлайдилар, бажарадилар, ёзадилар. суҳбат ва укувчилар айтган гаплардан бирини гап булаги жихатдан тахлил килиш асосида хулоса чикарилади: нима килди? нима килаяпти? нима килади? каби сурокларга жавоб булиб, предмет харакатини билдирган сузлар феъл дейилади. феъл гапда кесим вазифасида келади. мавзу …
4
тганини (тушунтираяпти), энди бажарилишини (боради) билдиради. бу феъллар булишли феъллар дейилади. айрим феъллар ҳаракатнинг бажарилмаганлигини (укимади, сузламади), хозир бажарилмаётганини (укимаяпти), кейин хам бажарилмаслигини (бормайди) билдиради. бундай феъллар булишеиз феъллар дейилади. укувчилар булишли ва булишеиз феълларни суроклари билан икки устун шаклида ёзадилар ва сурокларини булишеиз феъл кандай кандай хосил булганини айтадилар. укувчилар билими машклар билан мустухкамланади, булишеизлик кушимчаси -ма, -ми шаклида талаффуз килинса хам, доим аслича -ма, -ми шаклида ёзилиши тушунтирилади. укувчиларда булишли ва булишеиз феълларни маъноларига караб фарклаш куникмасини устириш учун булишли феълдан булишеиз феъл хосил килиш, булишеиз феълларни нг талаффуз ва ёзилишини киёслаш, булишеиз феъллар билан гаплар тузиш машкларидан фойдаланилади. 4-синфда феълни урганиш. бу синфда феълни урганишнинг вазифаси: 1.феълнинг шахс—сон кушимчалари билан тусланиши, замон кушимчаси билан узгариши хакидаги тушунчани бериш ва дастлабки куникма ҳосил килиш феълнинг лексик маънолари, булишли ва булишеизлиги, гапдаги вазифаси хакидаги билимни чукурлаштириш. 2.нуткда феълдан онгли фойдаланиш масаласини ривожлантириш. шу максадда нуткда синоним ва антоним феъллардан …
5
ормокчи каби гаплар тузадилар. гапдаги феълларга суроқ бериб, иш-ҳаракатнинг бажарилиш пайти, яъни иш-ҳаракат бажарилаётганини (нима киляпти? укияпти), олдии бажарилганини (нима килди? уқиди, келди, гуллади) ва кейин бажарилиши (нима килмоқчи? ёдламокчи, бормоқчи) аниқланади. аник кузатиш асосида йигилган бу лексик материаллар укитувчи рахбарлигида умумлаштирилади ва хулоса чикарилади. феълнимг замон формасини ясаш ва билиб олиш учун ўқувчиларда сўроқлардан тўғри фойдаланишга ургатиш муҳим ахамиятга эга. 6у мақсадга эришиш учун аввал коллектив равишда ишланади ва укувчилар эътибори сурок билан феъл замонининг богланишини аниклашга қаратилади. замон формасини хосил килиш учун феълнинг иккинчи шахе—бирлик формаси асос килиб олинади. (бошлангич синфларда феълнинг бош формаси урганилмайди). феълга сурок бериш билан феъл замони хосил килинади. бир феълдан уч замонни хосил килиб, уларни таккослаш машки феълнинг замон категория! ининг мохиятини тушунишга ёрдам беради. шунинг учун «феъл» мавзусини урганиш жараёнида феълни замон кушимчаси билан узгартириш машки мунтазам утказиб борилади. укувчиларни феъл замонларини онгли куллашга ургатиш максадида матнлардан фойдаланилади. бунда феъл замонини аниклаш …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "феълни урганиш методикаси"

1402834257_43126.doc www.arxiv.uz феълни урганиш методикаси феъл устида изчиллик билимлар орасидаги богланиш, программа материалининг қажми, уни қар бир синфда урганиш усуллари ва воситалари шу суз туркумини урганиш вазифаси. унинг лингвистик хусусиятлари ва кичик ёэтдаги укувчиларнинг билиш имкониятларига караб белгиланади. «феъл» мавзусини урганишда асосий вазифалар: суз туркуми сифатида феъл қакида дастлабки тушунчани шакллантириш, укувчилар нуткини феъллар билан бойитиш хамда огзаки ва ёзма нуткда феълдан тугри фойдаланиш куникмасини устириш, укувчиларнинг акулий фаолиятинк ривожлантириш, грамматик мавзу билан . боглик эқолда айрим орфографик коидаларни узлаштириш хясобланади. бу вазифалар бир-бири боклик холда хал этилади. феълнинг лингвистик хусусиятлари хийла мураккаб, шунинг учун б...

Формат DOC, 54,5 КБ. Чтобы скачать "феълни урганиш методикаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: феълни урганиш методикаси DOC Бесплатная загрузка Telegram