тугри ёзувни ургатишаг оид ишларни ташкил этиш йуллари усуллари

DOC 77.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404181431_51638.doc тугри ёзувни ургатишаг оид ишларни ташкил этиш йуллари, усуллари режа: 1. тугри ёзувни узлаштиришнинг шарт шароитлари. 2. тугри ёзув малакаларини хосилкилиш механизмлари. 3. саводхонликни таъминловчи шартлар. 4. тугри ёзувни ургатишга оид иш турлари. ёзма нутк асосида шаклланади. сузларни тугри идрок этиш ва тугри талаффуз этиш саводли ёзувнинг энг зарур омилларидан биридир. психолог ва методистларнинг берган маълумотларига кура тугри ёзув малакаларини хосил килишда куриш сезгиси ва ёзилганини эсда саклаш асосий урин эгаллайди. яна хисоблашларича орфографик малакани психо-физиологик табиат билан боглаб, асосий эътибрни укóви ва тасаввурига каратган. хозирги замон фани имлони узлаштиришда курув укóвининг ахамиятини инкор этмайди., чунки куп укийдиган, кузатувчан болалар яхши езадилар. диккат билан укиш сузнинг шаклини эслаб колишга имкон яратиб, кейинги урганалидиган грамматик ва орфографик тушунчаларни умумлаштиришга ёрдам беради. куриш оркали эсда колдириш ёзилганни текшириша хам катта ахамиятга эга. айникса ёзувга ургатишнинг бошлангич даврида укóвчиларнинг курув укóвини, хотирасини кузатувчанлигини, диккатини тарбиялаш жуда мухимдир. куриб эсда колдириш йули билан …
2
и узлаштиришдан ташкари, кулнинг харакатчанглиги-мотор-харакат укóви хам катта ахамиятга эга. шунинг учун сузларни ёзганда, кулни узмасдан, алохида харфлаб эмас, бутун сузни хеч булмаганда бугинлаб ёзишга урганиши керак. курув укóви билан кул-харакат укóвини бирга кушиб олиб бориш сузнинг график образлари тасвирини эсда саклашга ёрдамберади. шундай килиб, тугри ёзувни ургатишда курув ва кулхаракт укóвидан ташкари, эшитув укóви ва тугри талаффуз хам катта ахамиятга эга. орфографик малакаларни шакллантиришда укóвчиларнинг тугри эшитиш ва аник талаффуз этиш кобилиятларини устиришга алохида ахамият бериш зарур. махсус муассасаларда тугри ва изчиллик билан укитиш жараёнида кулхаракати, эшитиув ва курув укóви оркали хосилкилинган орфографик куникма ва малакалар мухим ахамиятга эга булган дастлабки тажрибадир. бу боскичда хосилкилинган тугалланмаган бошлангич орфографик сезгирлик кейинчалик грамматик коидаларни урганиш оркали саводхонликни таъминлайди. юкорида санаб утилган омиллардан ташкари, имло коидаларини урганишга куйилган талаблар, тугри ёзув малакаларини хосилкилишини таъминловчи шартлар бор. улардан энг мухимларини санаб утамиз: 1. ёзилиши зарур булган ибора, суз, гап, богланишли матннинг маъносини тушуниш. …
3
дирмай барчаси устида ишлаш; сузни товуш-харф томонидан тахлил килиш, суз таркиби юзасидан холат суз туркумлари, синтаксис ва богланишли нутк устида ишлаш. тилнинг айрим томонигакупрок ахамият бериб, шу тил ходисаси устидакупрок ишлаш бошкатомони устидаги ишни сусайтиради, бу албатта саводхонликка салбий таъсир этади. бу хол юз бермаслиги учун махсус орфографик холатлар (кучириб ёзиш, диктант) богланишли нуткни устириш холатлари (баён, иншо) билан галма гал утказилиши лозим. 5.орфографик холатлар асосига курилган грамматик холатларни лугавий орфографик ишлар билан алмаштириб туриш. мактабда купгина сузларнинг ёзилиши лугатга суянган холда лугаявий-орфографик холатлар ердамида урганилади. бундай холатлар оракли икки ва ундан ортик мураккаб сузларнинг ёзилиши ургатилади. 6.саводли ёзишни шакллантиришни таъминловчи энг асосий шарт- орфографик, морфологик,синтактик ва бошка нуткий хатоларнинг олдини олиш хисобланади. ёзишга доир топширикларни хатосиз бажариш, бажарилиши лозим булган, бажарилган вазифаларнинг тугрилигини укóвчиларнинг узлари текшириши ( уз- узини текшириш), йул куйилган хатолар устида фаол ишлаш, баён ва иншо типидаги мустакил ишларни бажаришга аста секин бир неча дарс давомида) …
4
орфографик малака узок вакт ва хилма-хил холатларни талаб этади. хамма коидалар бир хилда такрорланиши шарт эмас, балки осон-кийинлигини ва канчалик узок утилганини хисобга олган холда холатларни режалаштириш, уни янги ургаанилганлар билан боглаб утишзарур. укóвчилар орфографик ходисаларни тугри ва фаол кабул килишлари лозим. бунинг учун урганиладиган суз ва суз бирикмаси ёки гапларни аввал укитувчи, сунгра укóвчи адабий тил нормаларига мос холда аник талаффуз килади. укóвчилар доскада, дарслик ёки карточкада ёзилганларни курадилар ва укийдилар. натижада улар онгида сузнинг эшитилиш ва куриниш жихатидан шакли хосил булади. шундан кейингина машгулот мавзуси эълон килинади ва тушунтиришга утилади. у ёки бу орфографик коидани тушунтиришда аввал шу коида кайси грамматик ходисага асосланганлиги кайд этилади. масалан, феъллардаги булишсилик маъноси -ма кушимчасини кушиш билан ифодаланиши хакидаги грамматик ходисага суянилади ва кандай талаффуз килинишидан катъий назар, булишсизлик кушимчаси - ма шаклида ёзилиши тушунтирилади; булмайди, ёзмайди, айтмайди. айрим холларда “ укóвчи коидани биладию, ёзувда хато килади.” дейилади. тугри, лекин хатога йул …
5
а мувофик сузларни топиб, асосий белгиларни айтадилар ва коидани конкрет сузлар билан боглайдилар. натижада коида конкретлашади ва узлаштирилган хисобланади. коидани билиш у хакда куникма хосилкилишдан малакага айланиши лозим. коида холатлар воситасида шакллантирилади. холат турлари жуда хилма хилдир. шулардан айримларини куриб чикамиз: грамматик орфографик тахлил. текширишнинг бу тури грамматик ва орфографик ходисалар орасидаги муносабатни урганиш юзасидан куникма хосилкилиш, орфографик кийинчиликларни, ёзишда иккиланиладиган уринларни аниклаш максадида утказилади. мисоллардаги ёзилишда иккиланиладиган суз, суз бирикмаси, суз кисмларини укóвчининг узи топиши, тахлил килиб бериши, тушунтириши , исботлаши, шунга ухшаш орфограммали суз ва суз кисмлари ( узак, суз ясовчи кушимча ва суз узгартувчи кушимча ) ни топиб, солиштириши зарур. масалан, отлардаги келишик кушимчаларининг ёзилишини тушунтиришда, укитувчи отларни топиш, келишик кушимчаларини аниклаш, нима учун у ёки бу келишик кушимчаси ёзилганини тушунтириш, шунга ухшаган бошкамисол танлаш вазифасини топширади, укóвчилар зарур булган уринда укитувчи ердамида ёки мустакил равишда уларни бажарадилар. грамматик орфографик тахлил мустакил иш сифатида ёки бошкахолат турларининг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тугри ёзувни ургатишаг оид ишларни ташкил этиш йуллари усуллари"

1404181431_51638.doc тугри ёзувни ургатишаг оид ишларни ташкил этиш йуллари, усуллари режа: 1. тугри ёзувни узлаштиришнинг шарт шароитлари. 2. тугри ёзув малакаларини хосилкилиш механизмлари. 3. саводхонликни таъминловчи шартлар. 4. тугри ёзувни ургатишга оид иш турлари. ёзма нутк асосида шаклланади. сузларни тугри идрок этиш ва тугри талаффуз этиш саводли ёзувнинг энг зарур омилларидан биридир. психолог ва методистларнинг берган маълумотларига кура тугри ёзув малакаларини хосил килишда куриш сезгиси ва ёзилганини эсда саклаш асосий урин эгаллайди. яна хисоблашларича орфографик малакани психо-физиологик табиат билан боглаб, асосий эътибрни укóви ва тасаввурига каратган. хозирги замон фани имлони узлаштиришда курув укóвининг ахамиятини инкор этмайди., чунки куп укийдиган, кузатувчан болалар...

DOC format, 77.0 KB. To download "тугри ёзувни ургатишаг оид ишларни ташкил этиш йуллари усуллари", click the Telegram button on the left.