синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари

DOC 51,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404112626_50504.doc синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари режа: 1. синтаксис грамматиканинг бир кисми сифатида. 2. синтактик бирликлар (суз бирикмаси, синтагма, гап). 3. синтактик муносабатни ифодалаш воситалари. 4. пунктуациянинг ахамияти. синтаксис грамматиканинг бир кисми булиб, у суз бирикмаси ва гапни текширади, унинг асоси гап хакидаги таълимотдир: гап куриш, сузларни бириктириш коидалари, гапнинг структураси, функцияси, кулланиши, гапларнинг узаро муносабати ва бошкалар. синтаксис тилшуносликнинг бошка булимлари билан узвий богликдир. масалан, морфологияда сузларнинг структураси урганилса, синтаксисда уларнинг алокаси, богланиши, бирикиш йуллари ва воситалари текширилади; суз лексик бирлик сифатида лексикада хам урганилади, бирок унинг хакикий маъноси гапда аниклашади. шу билан бирга, гапни шакллантиришда оханг мухим ахамиятга эга, бунда синтаксиснинг фонетик тизимга богликлиги намоён булади. синтаксис атамаси, грамматика атамасининг узи каби, икки маънода кулланади: тилнинг синтактик курилиши ва тилнинг грамматик курилиши хакидаги фаннинг – грамматиканинг бир кисми. нуткда, гапда сузлар маълум грамматик коидалар асосида бир-бири билан богланган булади. икки ёки …
2
ри синтагмасида: ашулалар – етакчи элемент, хоким; теримчиларнинг – тобе элемент, аникловчи; кувнок – тобе элемент, теримчилар сузининг аникловчиси; демак, теримчилар булаги – нисбий элемент: а) узидан кейинги элементга тобе, унинг аникловчиси, б) узидан олдинги элементга хоким, унинг аникланмиши. синтагмаларга булишнинг узгариши одатда грамматик холатнинг хам, фикрнинг хам бошкалигини курсатади: бир гап, урнига караб, турлича синтагмалана олади. масалан: бу машиначи каримнинг отаси (бу уринда керакли тиниш белгиси куйилмай курсатилган, у белги кандай синтагмаланишга караб куйилади). 1. бу машиначи – каримнинг отаси (отаси – машиначи). 2. бу – машиначи каримнинг отаси (каримнинг узи машиначи). синтагмадан фаркли, суз бирикмасида икки ва ундан ортик суз иштирок этади. масалан, уз кушлари жанубдан тезгина учиб келдилар гапида шундай бирикмалар бор: ёз кушлари, жанубдан учиб келмок, тезгина учиб келмок. суз бирикмаси номинатив функцияни – аташ функциясини бажаради, бу жихатдан у гапдан кура сузга якин туради. суз бирикмаси, уз таркибидаги хоким элементнинг кайси суз туркумига киришига караб, …
3
ифатлар, равишлар хам бажаради; шунга кура, бошкарув, асосан, иккига булинади: 1. феъл бошкаруви: каримга мукофот берилди; бу перо пулатдан ясалган. 2. сифат-равиш бошкаруви: асал канддан ширин. отдан баланд, итдан паст (топишмок). бошкарув, асосан, харакат билан объект муносабатини ифодалайди. бошкарув воситасиз ёки воситали булиши мумкин. битишув йули билан бириккан сузларнинг грамматик узгариши бир-бирига боглик булмайди. уларнинг узаро алокаси тартиб ва интонация оркали ифодаланади. битишувчи бирикмалар: 1) равиш+феъл. масалан: маърузачи секин сузлади; 2) равишдош+феъл. масалан: гуёш кизариб чикди; 3) сифат (сифатловчилар: равиш, олмош, сон, сифатдош ва б.)+от (сифатланмиш). масалан: мовий байрок, бу бино, куп китоб каби. битишувда элементларнинг хоким-тобелик холати, асосан, тартиб оркали белгиланади (тобе элемент+хоким элемент). масалан, у тез юрди гапидаги битишув муносабатида, одатда, тобе сузни хоким суздан ажратиб булмайди (орага у сузини киритиб булмайди). демак, бу битишувда тартиб бош ролни уйнайди. баъзан битишувда хам тартиб иккинчи уринга тушиб колиши мумкин. масалан: мажлис кечкурун булади. кечкурун мажлис булади. демак, битишув муносабатида …
4
рак гап, сурок гап, буйрук гап. 2. уис-хаяжоннинг мавжудлигига кура: хис-хаяжон гап, хис-хаяжонсиз гап. 3. тузилишига кура: содда гап (содда гап; уюшик булаклар, кириш конструкциялар, ажратилган булаклар билан мураккаблашган содда гап), кушма гап (богланган, эргашган, богловчисиз, аралаш турдаги кушма гап). 4. составига кура: бир бош булакли (бир составли) гап, икки бош булакли (икки составли) гап. 5. туликлиги, ёйиклигига кура: тулик гап, туликсиз гап; йигик гап, ёйик гап. 6. гапнинг субъекти бор-йуклигига кура: кучирма гап, узлаштирма гап. бир составли гаплар: · шахси аник гаплар · шахси ноаник гаплар · шахссиз гаплар · атов (номинатив) гаплар гапдаги сузларнинг узаро синтактик муносабати турли-туман воситалар оркали шаклланади. 1. суз узгартирувчи аффикслар - келишик, эгалик, шахс-сон аффикслари сузларнинг узаро богланишида энг фаол восита хисобланади. 2. урдамчи сузлар (кумакчи, богловчи, боглама). 3. суз тартиби – сузларнинг узаро синтактик муносабатга киришувини таъминловчи воситалардан бири. масалан, ойдин кеча, яхши бола каби бирикмалар таркибидаги сузларнинг урни алмаштирилса, маъно бутунлай …
5
нинг рисоласида тулик баён этилган (адабиётлар руйхатига каранг). фойдаланилган адабиётлар: 1. умумий урта таълимнинг давлат таълим стандарти ва укув дастури. она тили ва адабиёт. - узр халк таълими вазирлигининг ахборотномаси. – т.: шарк, 1999, 1-махсус сон. 2. н.махмудов, а. нурмонов. узбек тилининг назарий грамматикаси. синтаксис - т.: укитувчи, 1995. 3. у. неъматов, а. ууломов, м.годиров, м.абдураимова. она тили. умумтаълим мактабларининг 6-синфи учун дарслик. - т.: укитувчи, 2000. у. неъматов, а. ууломов, м.годиров, м.абдураимова. она тили. умумтаълим 4. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари"

1404112626_50504.doc синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари режа: 1. синтаксис грамматиканинг бир кисми сифатида. 2. синтактик бирликлар (суз бирикмаси, синтагма, гап). 3. синтактик муносабатни ифодалаш воситалари. 4. пунктуациянинг ахамияти. синтаксис грамматиканинг бир кисми булиб, у суз бирикмаси ва гапни текширади, унинг асоси гап хакидаги таълимотдир: гап куриш, сузларни бириктириш коидалари, гапнинг структураси, функцияси, кулланиши, гапларнинг узаро муносабати ва бошкалар. синтаксис тилшуносликнинг бошка булимлари билан узвий богликдир. масалан, морфологияда сузларнинг структураси урганилса, синтаксисда уларнинг алокаси, богланиши, бирикиш йуллари ва воситалари текширилади; суз лексик бирлик сифатида лексикада ...

Формат DOC, 51,5 КБ. Чтобы скачать "синтаксис ва пунктуацияни укитишнинг муаммоли жихатлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: синтаксис ва пунктуацияни укити… DOC Бесплатная загрузка Telegram