аникловчи

DOC 149,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405914316_56893.doc аникловчи аникловчи режа: 1. аниқловчи 2. суз кенгайтирувчилари ва гап кенгайтирувчиларининг мувофиқлашуви ва фарқланиши 3. гапда ажратилган суз шакллар аниқловчи аниқловчи от билан ифодаланган, шунингдек, булак ёки булак булакларининг, ундалма ёки кириш бирикмаларининг кенгайтирувчисидир. тулдирувчи каби аниқловчи ҳам суз кенгайтирувчиси сифатида гап таркибида қатнашаётган отларнинг луғавий валентлигини тулдирувчи восита сифатида намоён булади ва гап конструктив тузилмасидан урин эгалламайди. унинг лисоний сатҳга алоқадорлиги муайянлашувчи отнинг қандай валентлигига мувофиқ келиши ва уни синтактик алоқа билан воқелантиришидир. аниқловчи суз кенгайтирувчиси экан, у истаган гап булакларига тобеланиши мумкин: 1.кесим аниқловчиси: нилуфар аълочи талаба. 2.эга аниқловчиси: кимнинг гапи туғри. 3.ҳол аниқловчиси: сулим ва хушҳаво водийда урнашдилар. 4.тулдирувчи аниқловчиси: бизнинг ёрни курган борми( 5.ундалма аниқловчиси: хайр энди, яшил водий, хушманзара тоғ. аниқловчи мустақил ҳолда бирор булакка боғланиши ҳам, кенгайтирувчилар таркибида келиши ҳам мумкин. қиёсланг: бир ёнда ложувард баҳри муҳит бор бир ёнда заъфарон саҳройи кабир бир ёнда оқ сочли тоғлар пурвиқор сенинг толеинга уқийди такбир …

илан ифодаланади. шунга кура, аниқловчи икки хил булади: 1.белгини муайянлаштирувчи аниқловчи (сифатловчи) 2.қарашлиликни муайянлаштирувчи аниқловчи (қаратувчи). сифатловчи аниқловчи қуйидагича ифодаланади: 1.сифат билан: аъло мамлакатнинг аъло фарзанди, билиб қуйки, сени ватан кутади. 2.сифатдош билан: оқар дарё оқмасдан қолмас. 3.равиш билан: кечаги нохуш манзарани бир умр унутмаса керак. 4.сон билан: унинчи йилларнинг саргардонлиги. 5.белги аниқловчиси (сифат вазифасидаги) от билан: анор юз, олтин куз. 6.олмош билан: қайси юзим билан унга қарайман? қаратувчи аниқловчи қуйидаги сузлар билан ифодаланади: 1.от ёки от урнидаги суз: 1.она ернинг оташ қаридан, уғлим деган нидо келади.(э.в.)2. менинг икки онам бор. 2.отлашган суз билан: 1.купнинг дуоси кул 2.уқиганнинг тили куп узун булди. аниқловчининг турлари. айтилганидек, аниқловчи моҳиятан уч хил булади: сифатловчи, қаратувчи, изоҳловчи. сифатловчи. сифатловчили бирикмада тобе узв (сифатловчи) ҳоким узвнинг бирор хусусиятини аниқлаб келади ва унга тобе алоқанинг битишув йули билан боғланади. сифатловчининг қулланишида икки ҳолатни фарқлаш лозим: 1.сифатловчининг сифатланмиш маъносини торайтириши-муайянлаштириши: оқ илон, оппоқ илон, ойдинда ётганинг қани. …

икки ҳолат фарқланади. сифатловчи бунда қаратувчили бирикмага бутунича ёки ундан фақат қаратувчига кенгайтирувчи сифатида намоён булиши мумкин. қуйидаги гапларда сифатловчи кенгайтирувчининг кенгаювчига муносабатини қиёслаймиз: янги хужалик раҳбари - янги хужалик раҳбари. биринчи гапда янги сузи хужалик сузининг кенгайтирувчиси булиб, бу ҳоким сузнинг қаратқич келишигини олишини тақозо этади. кейинги бирикувда янги сифатловчиси хужалик раҳбари бирикмасининг кенгайтирувчисидир. сифатловчилар кетма-кет келиб сифатловчилар занжирини ташкил этади. сифатланмиш уюшиқ ҳолатда булганда сифатловчининг барча уюшган бирикмаларга ёки уларнинг бирига тегишли эканлиги англашилмай қолади. бунда белгининг қайси бирликка хос эканлиги матндан, бириктирувнинг валентлик имкониятларидан ва бошқа нутқий омиллардан аён булиб туради. қиёсланг: 1. ақлли болалар, қизлар. қизлар болалар ақлли 2.гулли чит, туфли чит, туфли гулли сифатловчи ва сифатланмиш изофа шаклида - сифатланмиш-сифатловчи куринишини олган булиши мумкин: мажнуни гумрох, девонаи машраб, ойнаи жаҳон ва бошқалар. бундай бирикувлар узбек нутқи нуқтаи назаридан сифатловчили бирикма сифатида қаралиши маъқул эмас. сифатловчи ва сифатланмиш тобеланишида сифатловчининг бирикув омиллари мжш тартибида булади. чунки …

тлигида қаратувчи тулдирадиган қарам булган буш урин факультатив, нозарурийдир. шу боисдан қаралмиш эгалик қушимчалари билан шаклланиб, бу лисоний нозарурликни заруриятга айлантиради. қаратувчи ва қаралмиш муносабати икки томонламадир. биринчи аъзо (қаратувчи) қаратқич келишиги ёки бош келишик билан, ҳоким аъзо эса эгалик қушимчаси билан ёки усиз шаклланади. 1.қаратувчининг қаратқич келишиги билан шаклланиши: олманинг шохи, аммамнинг дафтари, салимнинг китоби. 2.қаратувчининг бош келишикда булиши: март ойи, бозор куни, нафрат ҳисси. 3.қаралмишнинг эгалик қушимчасисиз шаклланиши: бизнинг уй, сизнинг айвон, бизнинг ёрни курган борми( қаратувчили бирикмадан бу вазифада келаётган сузларнинг узаро муносабатларидан турли маънолар англашилиши мумкин: 1.қарашлилик: азизанинг китоби, менинг онам. 2.хослик: олманинг бари, пиёзнинг пўсти. 3.бутун- булак: столнинг оёғи, уйнинг эшиги, 4.тур-жинс: олманинг яхшиси, одамнинг ақллиси. 5.бажарувчи ва ҳаракат муносабати: боланинг йиғиси, итнинг ҳуриши. бу маъноларнинг барчаси [исм қ.к. қ исм э.қ. қ қаратувчи ва қаралмиш] қолипи эмас, балки сузларнинг маъновий муносабатлари ҳосиласидир. қаралмишдаги эгалик аффикси қаратувчининг қайси шахсда эканлигини билдириб туради. шу боисдан куп …

уш уринларни тулдирувчи актантлардир. актантлар нутқий гаплар таркибида суз бирикмаларини ҳосил қилади. бу бирикувларда буш уринлари тулдирилаётган (бириктирувчи) суз ҳоким суз, бўш уринни тулдираётган суз тобе суз сифатида намоён булади. масалан, қизил олма бирикувида қизил сузи олма сузи замиридаги маъновий моҳиятнинг «белги» маъно булакчасини муайянлаштирувчи актант булиб, олма сузига «хизмат қилаётганлиги» боис унга тобе унсур мақомида булади. демак, бирор сузга тобеланиб келаётган суз буш уринни тулдирувчи, актант атамалари билан юритилади. ана шу актантлар нутқда, анъанавий таҳлил усуллари асосида айтганда, эга, ҳол, тулдирувчи, аниқловчи атамалари билан номланади. бироқ бу атамалар остида тушунилувчи ҳодисалар суз кенгайтирувчилари ва гап кенгайтирувчилари фарқланиши нуқтаи назаридан баҳоланса, бутунлай бошқа ҳолат вужудга келади. кенгаювчи суз гапнинг кесими мавқеида келганда, гап кенгайтирувчилари гап лисоний структурасига бевосита дахлдор булади. масалан, жаҳонгир китобни тез уқиди гапининг лисоний структур схемаси қуйидагича: е н w pm уқи китобни -ди жаҳонгир тез бундаги учта суз бевосита конструктив булаклар воқелантирувчисидир. булар: жаҳонгир, тез, уқиди. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"аникловчи" haqida

1405914316_56893.doc аникловчи аникловчи режа: 1. аниқловчи 2. суз кенгайтирувчилари ва гап кенгайтирувчиларининг мувофиқлашуви ва фарқланиши 3. гапда ажратилган суз шакллар аниқловчи аниқловчи от билан ифодаланган, шунингдек, булак ёки булак булакларининг, ундалма ёки кириш бирикмаларининг кенгайтирувчисидир. тулдирувчи каби аниқловчи ҳам суз кенгайтирувчиси сифатида гап таркибида қатнашаётган отларнинг луғавий валентлигини тулдирувчи восита сифатида намоён булади ва гап конструктив тузилмасидан урин эгалламайди. унинг лисоний сатҳга алоқадорлиги муайянлашувчи отнинг қандай валентлигига мувофиқ келиши ва уни синтактик алоқа билан воқелантиришидир. аниқловчи суз кенгайтирувчиси экан, у истаган гап булакларига тобеланиши мумкин: 1.кесим аниқловчиси: нилуфар аълочи талаба. 2.эга аниқловчиси:...

DOC format, 149,0 KB. "аникловчи"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: аникловчи DOC Bepul yuklash Telegram