фонетика укитиш усуллари

DOC 67.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1402833202_43103.doc www.arxiv.uz фонетика укитиш усуллари режа: 1. мактабда фонетика укитишнинг ахамияти ва вазифалари. фонетика укитишнинг бошка сатхлар билан богланиши хакида. 2. нутк товушлари хакида. нутк товушлари ва харфлар. 3. ng, h ва x товушларининг талаффузи ва имлоси. f ва j товуши хамда харфи хакида. 4. унлилар талаффузи ва имлосини урганиш. 5. айрим ундош товушларнинг талаффузи ва имлоси хакида тушунча бериш. 6. бугин хакида маълумот бериш. фонетика тилнинг товушлар тизимини урганади. уни системали укитиш 5-синфдан бошланади. «фонетика» (янги дастур буйича «талаффуз ва имло» деб номланган) булими нутк товушлари, харф, алфавит, унлилар имлоси, ургу, унли ва ундошлар имлоси, бугин каби материалларни камраб олади хамда амалий малакаларни шакллантириш хамда такомиллаштиришни кузда тутади. фонетикани пухта узлаштирмаган укувчи орфография ва морфологияни хам яхши узлаштира олмайди. фонетика машгулотларида нутк товушлари ва ургунинг сузлар маъносига таъсир этиши турли машклар оркали изохланади. фонетикани урганишда энг мухим масалалардан бири имлодир. шунинг учун унли ва ундошлар хакида гап борар экан, …
2
г талаффузи хамда имло хусусиятларини ургангач, берилган сузларга товушдош сузлар танлайдилар. масалан, от-ол-ош-он-ор-ок каби. товушдош сузлар танлаш, улар иштирокида гаплар тузиш, матнлар ва тез айтишлар тузиш, она тили машгулотларини марокли ва кизикарли утишини таъминлайди. шу асосда укувчилар купрок суз топишга, амалда ундан фойдаланишга урганиб борадилар. фонетикани урганиш жараёнида имло, талаффуз коидаларини мустахкамлаш ва суз бойлигини оширишнинг кулай йулларидан бири товуш жуфтларининг маъно фарклаш вазифаси асосида уйин – машклар утказиб боришдир. масалан: у-у – ун, -ун, ул – ул, ур – ур, ук – ук ва хоказо. фонетика булимини утиш жараёнида фонетик – услубий унсурларни киритиш болаларнинг узбек тили ифода воситаларини чукуррок урганишига ижобий таъсир курсатади. масалан, унли ва ундош товушларни чузиш воситасида маънони кучайтириш (ка:тта, ки:чкина), ялиниш – эркаланиш (ойижоним, бувижоним) маъноларининг оханг билан богликлиги устида ишлаш яхши самара беради. умуман олганда, фонетикани укитишда эътибор факат узбек тилининг товуш тизимини урганишга эмас, балки укувчиларнинг суз бойлигини ошириш, суздан нуткда тугри …
3
илади. улар юзасидан керакли машклар ишланади. укитувчи товушларнинг пайдо булишини бугиз ва товуш пайчаларини курсатувчи расм асосида сухбат оркали тушунтиради. унли ва ундош товушларнинг хосил булиши, уларнинг узаро фарки 171-машкда берилган матнни укиш ва тахлил килиш оркали очилади. машкдан сунг матн юзасидан 5-6 та савол тузиш ва беллашув утказиш топширилган. узбек тилидаги товушларни инглиз ва рус тилидаги товушлар билан киёслаш, ундошларни жарангли ва жарангсизга ажратиш, жарангли ундошларни жарангсиз жуфтларини топиш каби топшириклар берилади. ана шу топширикларни бажариш оркали унли ва ундош товушлар юзасидан хулосалар чикарилади. дастур ва дарсликда алифбо хакида маълумот бериш хам кузда тутилган. бу хакдаги маълумотлар 174 ва 175-машкдаги матнни укиш, тахлил килиш оркали берилади. 174-машкда матн мазмунини режа асосида сузлаш топшириги берилган. укитувчи 1-2 укувчига мазмунини сузлатади. сунгра укувчиларга куйидагича саволлар бериши мумкин: 1. товушларга ёзувда нима мос келади? 2. алифбо нима? ундаги харфлар урнини алмаштириш мумкинми? 3. нима учун алифбони ёддан билиш лозим? шу саволларга жавоб …
4
засидан машклар ишланади. фонетикани урганишдаги мухим масалалардан бири унли товушлар талаффузи имлосидир. утган машгулотларда укувчилар унли товушларнинг хосил булиши ва унинг ундош товушлардан фаркини урганиб олган. шунинг учун энди асосий эътибор унлиларнинг талаффузи ва имлосига каратилади. 189-машкни бажариш оркали и ва у унлиларининг киска, э,у, а унлилари уртача, о унлиси эса сал чузик талаффуз килиниши ургатилади. кейинги машклар ёрдамида э-и, и-у, у-у товушлар жуфтлари билан фаркланувчи сузлар топширилади ва унлиларнинг маъно фарклаш хусусияти, уларнинг имлоси урганилади. масалан: 192-машкнинг бажарилиши ва у оркали келтириб чикариладиган хулосани олиб курайлик. 192-машк шартида сузларни укинг. иккинчи бугиндаги и унлисининг талаффузига эътибор беринг. булим, сулим, бугин, тукин, урин, утин, курик, урик; булик, ёрик, тулик, курик; суриш, уриш, укиш, уриш, идиш. машкда шу сузлар берилган. укувчилар сузларни укигандан сунг, уларга куйидагича саволлар берилади: укитувчи: кайси сузларда иккинчи бугиндаги и унлиси киска талаффуз этиляпти? укувчи: булим, сулим, бугин, тукин, урин, утин, курик, булик, укиш каби сузларда и …
5
икарилгач, мавзуга доир машклар, тест саволлари ишланади. укувчиларга турли ижодий топшириклар берилади. дарсликда унлилар имлосини товуш узгаришлари билан боглик холда урганиш хам кузда тутилган. масалан: 194 ва 195-машклар шарти шу максадга каратилган. 194-машкда сана (сон), ата (от), англа (онг), яша (ёш) каби сузларда кандай товуш узгариши содир булганлигини аниклаш топширилган. укувчилар бу сузларнинг узагини аниклаб, унга кандай кушимча кушилганлигини ва кандай узгариш содир булганлигини аниклайдилар. 195-машк хам шундай мисоллардан тузилган. сузнинг узагини аниклаш ва унга кушилган кушимчани аниклай олиш, хосил булган товуш узгаришини топа билиш, укувчига саводхонликни шакллантиради, унинг суз таркиби хакидаги билимларини мустахкамлайди. дастурда укувчиларни ижодий изланишга ургатиш кузда тутилган. шунинг учун хам машклар шарти шу масалага каратилган. масалан, 194-машк шартида шундай топширик берилган. узакдош суз жуфтларини укинг. товушларда кандай узгариш содир булганлигини айтинг. шундай ходисани яна кайси сузларда учратасиз? куриниб турибдики, сунгги савол укувчидан мустакил ишлашни, ижодий изланишни талаб килади. агар укитувчи шу топширикка жиддий эътибор берса, максадга …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "фонетика укитиш усуллари"

1402833202_43103.doc www.arxiv.uz фонетика укитиш усуллари режа: 1. мактабда фонетика укитишнинг ахамияти ва вазифалари. фонетика укитишнинг бошка сатхлар билан богланиши хакида. 2. нутк товушлари хакида. нутк товушлари ва харфлар. 3. ng, h ва x товушларининг талаффузи ва имлоси. f ва j товуши хамда харфи хакида. 4. унлилар талаффузи ва имлосини урганиш. 5. айрим ундош товушларнинг талаффузи ва имлоси хакида тушунча бериш. 6. бугин хакида маълумот бериш. фонетика тилнинг товушлар тизимини урганади. уни системали укитиш 5-синфдан бошланади. «фонетика» (янги дастур буйича «талаффуз ва имло» деб номланган) булими нутк товушлари, харф, алфавит, унлилар имлоси, ургу, унли ва ундошлар имлоси, бугин каби материалларни камраб олади хамда амалий малакаларни шакллантириш хамда такомиллаштиришни кузд...

DOC format, 67.0 KB. To download "фонетика укитиш усуллари", click the Telegram button on the left.