fon va fonema

PPTX 117.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425211861_60282.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint reja: kirish i. bob.umumiy tilshunoslik maqsad va vazifalari. 1.1.tilshunoslik yaruslari 1.2. so’z tushunchasi ii.bob. fonetika . fonologiya 2.1. fonemaning xususiyatlari 2.2. nutqning fonetik jihatdan bo’linishi xulosa fon va fonema www.arxiv.uz kirish mustaqil ish mavzusi ,,fon va fonema’’ deb nomlanadi.reja murakkab reja bo’lib, u 2 bob va 6 ta mavzuni o’z ichiga oladi. 1-bob ,,umumiy tilshunoslik maqsad va vazifalari’’ deb nomlangan. 1-bobda tilshunoslik yaruslari va so’z tushunchasi haqida so’z yuritiladi. 2-bob ,,fonetika va fonologiya’’deb nomlanadi. ushbu bobda fonemaning xususiyatlari va nutqning fonetik jihatdan bo’linishi haqida tavsiflab berilgan.mustaqil ish 25 sahifadan iboratdir. www.arxiv.uz ,,umumiy tilshunoslik ’’ fanlari sirasiga eng murakkab va keng qamrovli ilmiy-nazariy, falsafiy fan sifatida ajralib turadi. ushbu fanning murakkabligi keng qamrovli va falsafiy fan ekanligi bevosita o’rganiladigan o’ta jiddiy muammolar bilan, fikr yuritiladigan dolzarb masalalar bilan , lisoniy hodisalarning mohiyati bilan, ularga qaysi nuqtai nazardan yondashish bilan ularni chuqur tahlil qilish va ulardan obyektiv ilmiy …

niy sath ham, tilshunoslikning shu sathni o‘rganadigan sohasi ham tushuniladi. fonetika (gr.phonetikos - tovushga, ovozga xos) tilshunoslikning boshqa sohalaridan farqli o‘laroq, nafaqat o‘rganish manbaining funktsional tomonini, balki nutq tovushlarini hosil qiluvchi talaffuz apparatini, shuningdek, ularning akustik xossalarini va til egalari tomonidan qabul qilinish jihatlarini ham tekshiradi. www.arxiv.uz fonetikaning bo‘limlari. fonetika, avvalo, umumiy, xususiy va qiyosiy fonetikaga ajraladi. umumiy fonetika. inson talaffuz apparatining imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda nutq tovushlari hosil qilishning umumiy shartlari (masalan, undoshlarning hosil bo‘lishi o‘rniga ko‘ra lab, til, bo‘g‘iz undoshlarining farqlanishi, hosil bo‘lish usuliga ko‘ra portlovchi, sirg‘aluvchi, portlovchi-sirg‘aluvchi tovush xossalarining aniqlanishi kabilar), shuningdek, tovushlarning umumiy akustik xossalari o‘rganiladi. www.arxiv.uz fonologiya. fonologiya (gr. rhone - tovush, logos - ta’limot) termini tilshunoslikda xix asr oxirida nutq tovushlarining fiziologik-akustik (fizik) tomonidan funktsional (lingvistik) tomonini farqlash ehtiyoji bilan paydo bo‘ldi. fonologiya til tovush qurilishining struktur va funktsional qonuniyatlarini o‘rganuvchi soha bo‘lib, semiotik (ishoraviy) tizim sifatida nutqni akustik-artikulyatsion aspektda o‘rganadigan fonetikadan farqlanadi. www.arxiv.uz …

sh va talaffuzi), sotsial (ma‘no ajratish). bulardan uchinchi tomoni hal qiluvchi ahamiyatga ega. zamonaviy fonologiya faqat shu jihatnigina e‘tiborga oladi. chunki, akustik va artikulyatsion-fiziologik jihatlar bevosita nutq bilan bog’liq. boshqa lisoniy birliklar kabi fonemalar ham paradigmatik va sintagmatik munosabatlarda yashaydi. bular fonologik paradigmatika va fonologik sintagmatika deyiladi. deyiladi. www.arxiv.uz o‘zaro qarama-qarshi belgilarga ega bo‘lgan, biroq umumiy, integral belgilari asosida birlashgan bir tipdagi fonemalar sirasi fonologik paradigma, fonemalarning o‘zaro munosabatlari fonologik paradigmatik munosabat deyiladi. fonologik paradigmaning markazida fonologik ziddiyatlar turadi. fonologik ziddiyat (oppozitsiya)lar fonemalarning farqli belgilarini ifodalaydi. masalan, o‘zbek tilidagi unli fonemalar bir umumiy belgi - «o‘pkadan kelayotgan havoning tovush paychalariga urilish natijasida hosil bo‘lgan ovozning og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchramay chiqishidan vujudga keladigan tovush tiplari» invariant xossasiga ega va u 6 ta unli fonema uchun ham amal qiladi. www.arxiv.uz biroq bu mohiyat ostida birlashgan fonemalar o‘zaro zidlanib, kichik guruhlar hosil qiladi. [i] va [u] «yuqori tor» belgisi bilan «o‘rta keng» xossasiga …

arayonida o‘pkadan chiqadigan havo oqimi og‘iz bo‘shlig‘ida hech qanday to‘siqqa uchramaydi. masalan, o, a, i kabi. www.arxiv.uz shuning uchun unli tovushlarda ohangdorlik kuchli bo‘ladi. har bir til o‘ziga xos unlilar tizimiga ega. tildagi unlilar tizimi vokalizm deyiladi. vokalizm - lotincha vokalis so‘zidan olingan bo‘lib, unli (ovozdor) demakdir. undosh tovushlar o‘pkadan chiqadigan havo oqimining og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchrashi natijasida yuzaga keladi. bunday tovushlar faqat shovqindan yoki ovoz hamda shovqindan iborat bo‘lishi mumkin. tildagi undoshlar tizimi konsonantizm deb ataladi. bu termin inglizcha konsonontism so‘zidan olingan bo‘lib, undoshlar tizimi demakdir. www.arxiv.uz unli tovushlar tasnifi. hozirgi o‘zbek adabiy tilida 6 unli fonema bor: a, o, i, e, o‘, u. ular quyidagicha tasnif qilinadi: 1) tilning gorizontal harakatiga ko‘ra; 2) tilning vertikal harakatiga ko‘ra; 3) lablarning ishtirokiga ko‘ra. tilning gorizontal harakatiga ko‘ra unlilar ikkiga bo‘linadi: a) til oldi yoki oldingi qator unlilar: i, e, a ; b) til orqa yoki orqa qator unlilar: u, o‘, …

nglay o‘rtasidagi oraliq o‘rtaga bo‘ladi, ya’ni tor ham emas, keng ham emas. shunga ko‘ra, og‘izning ochilishi ham o‘rtacha keng darajada bo‘ladi. www.arxiv.uz 3. lablarning ishtirokiga ko‘ra unlilar ikkiga bo‘linadi: 1) lablangan unlilar: o‘, u, o ; 2) lablanmagan unlilar: a, i, e. lablangan unlilarni talaffuz qilishda lablar faol ishtirok etadi, ya’ni ular oldinga intilib, doira shaklida bo‘ladi. lablanmagan unlilar talaffuzida esa, lablarning ishtiroki lablangan unlilar artikulyatsiyasiga nisbatan nofaolroq bo‘ladi. www.arxiv.uz unli tovushlarning tasnifi tilning vertikal harakatiga ko‘ra tilning gorizontal harakati va lablarning ishtirokiga ko‘ra old qator, lablanmagan orqa qator, lablangan yuqori( tor) unlilar i u o‘rta (o‘rta keng) unlilar e o‘ quyi (keng) unlilar a o www.arxiv.uz undosh tovushlar tasnifi. hozirgi o‘zbek adabiy tilida 24 ta undosh tovush bor: b, v, g, d, j (joy so‘zidagi kabi) j (j: jurnal so‘zidagi kabi) z, y, k, l, m, n, ng (tong so‘zidagi kabi) p, r, s, t, f, x, ch, sh, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fon va fonema"

1425211861_60282.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint reja: kirish i. bob.umumiy tilshunoslik maqsad va vazifalari. 1.1.tilshunoslik yaruslari 1.2. so’z tushunchasi ii.bob. fonetika . fonologiya 2.1. fonemaning xususiyatlari 2.2. nutqning fonetik jihatdan bo’linishi xulosa fon va fonema www.arxiv.uz kirish mustaqil ish mavzusi ,,fon va fonema’’ deb nomlanadi.reja murakkab reja bo’lib, u 2 bob va 6 ta mavzuni o’z ichiga oladi. 1-bob ,,umumiy tilshunoslik maqsad va vazifalari’’ deb nomlangan. 1-bobda tilshunoslik yaruslari va so’z tushunchasi haqida so’z yuritiladi. 2-bob ,,fonetika va fonologiya’’deb nomlanadi. ushbu bobda fonemaning xususiyatlari va nutqning fonetik jihatdan bo’linishi haqida tavsiflab berilgan.mustaqil ish 25 sahifadan iboratdir. www.arxiv.uz ,,umumiy tils...

PPTX format, 117.1 KB. To download "fon va fonema", click the Telegram button on the left.

Tags: fon va fonema PPTX Free download Telegram