ona tili va o‘qish savodxonligi uni o‘qitish metodikasi

PDF 56 стр. 7,8 МБ Бесплатная загрузка

56 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,8 МБ

Тип файла PDF

Страницы 56

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 56

shablon 3 2-mavzu ona tili va o‘qish savodxonligi uni o‘qitish metodikasi reja: fonetika va fonologiya. ona tilining vokalizmi va konsonantizmi • fonetika haqida ma’lumot; • fonologiya haqida ma’lumot; • nutq a’zolari, nutq apparati; • artikulyatsiya haqida ma’lumot; • tilning fonetik vositalari. reja: • unli tovushlar va ularning xususiyatlari. • undosh tovushlar va ularning xususiyatlari. • hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. • hosil bo‘lish usuliga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. • ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. bo‘g‘inning turlari ochiq bo‘g‘in yopiq bo‘g‘in unli tovush bilan tugaydi yoki bir unlidan iborat bo‘ladi. undosh bilan tugaydi. bo-la, ke-la-di, mo-no-gra-fi-ya daf-tar, mak-tab, av-val, bug‘-doy bo‘g‘inga ajratish asos va qo‘shimchaga ajratish barg-ga barg-ga ish-chi-lar-da ish-chi-lar-da bo‘g‘inga ajratish asos va qo‘shimchaga ajratish bar-gi barg-i gu-lim gul-im bo‘g‘inga ajratish bo‘g‘in ko‘chirish so‘zni unlilar soniga qarab bo‘g‘inga bo‘lish - bo‘g‘inga ajratishdir. yozuvda bir satrga sig‘may qolgan so‘zlarni keyingi satrga qoida asosida ko‘chirishdir o-na ona …

2 / 56

omoni nutq tovushlari fonologik (lingvistik) axborot almashinuvi soli & sholi so‘zlarning o‘zaro farqlanishi tovushlarning ma’noli birliklar tarkibida moddiy shakllantirish vazifaviy belgilar faqat inson tovushlariga xos 3-tomoni sot & sut o’pka bo’g’iz tovush paychalari nutq apparati og‘iz bo‘shlig‘i til tish burun nutq apparati nutq a’zolari fonetik vositalar nutq tovushlari 01 urg‘u 02 ohang (intonatsiya) 03 o‘zbek tilining fonetik vositalari • so‘z ma’nolarini ajratish, chegaralash uchun xizmat qiladigan vositalar fonetik vositalar sanaladi. • lug’at tarkibidagi barcha so’zlar, grammatik shakllar fonemalarning ma’lum tartibda ketma-ket joylashishi orqali shakllanadi. • ayrim hollarda o’xshash bo’lgan (omonim) so`zlarning ma’no va grammatik shakllarini farqlashda urg’u (leksik urg’u) fonetik vosita bo’lishi mumkin. https://muhaz.org/1-asosiy-vositalar-tushunchasi-asosiy-vositalar.html unlilar tasnifi og‘izning ochilish darajasiga ko‘ra lablarning ishtiroki va tilning gorizontal harakatiga ko‘ra lablanmagan unlilar old qator unlilar lablangan unlilar orqa qator unlilar yuqori tor unlilar i u o‘rta keng unlilar e o‘ quyi keng unlilar a o undoshlar tasnifi hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra lab undoshlari …

3 / 56

moshi yolg‘iz o‘zi so‘z hosil qila olmaydi urg‘u va uning turlari urg‘uning turlari so‘z urg‘usi gap urg‘usi (frazaviy urg'u, ma'no urg'usi, logik urg'u, mantiqiy urg'u) soʻz bo'ginlaridan birining boshqalaridan kuchliroq, cho'ziqroq talaffuz qilinishiga so'z urg'usi deyiladi. gap tarkibidagi bolaklardan birining boshqalaridan kuchliroq. boshgalariga nisbatan kuchliroq, ajratib, ta'kidlab talaffuz qilinishiga gap urg‘usi deyiladi. soʻz urgusi ma’no farqlash uchun ham xizmat qiladi bog‘lár (ot: bog'lar bahorda yanada go'zallashadi) - bóg'lar (fe'l: u, balki, siz bilan do'stlik rishtasini bog‘lar); hózir (ravish: u hozir daladan keldi) - hozír (muhayyo, tayyor: oʻroqda yoʻq, mashoqda yo'q, xirmonda hozir); yangí (sifat: yangi kiyim) - yángi (ravish: yangi keldi); etík (ot: mening etigim) - étik (sifat: etik - axlogiy me'yorlar); gap urg‘usi gap urg‘usi tushgan bo‘lak gap urg‘usiga qarab gap mazmunining o‘zgarishi biz bugun kutubxonaga boramiz. boshqa joyga emas, kutubxonaga borishimiz haqida gap ketyapti. biz kutubxonaga bugun boramiz. boshqa kuni emas, bugun borishimiz haqida gap ketyapti. bugun kutubxonaga …

4 / 56

ati ustsegment birliklar urg'u, to‘xtam (pauza), nutqning emotsional bo‘yog‘i (darak, soʻroq, buyruq, his-hayajon va boshqalar) kabilarni o'z ichiga oladi. yuqorida koʻrsatilgan ustsegment birliklarning jami nutq ohangini tashkil etadi. og'zaki nutqimiz esa segment birliklar bilan ustsegment birliklarning oʻzaro munosabatidan iborat. koʻpincha bunga imo-ishoralar, mimikalar qoʻshilib, nutqimizning yanada ta'sirli, bo'yoqdor bo'lishiga xizmat qiladi. ohang va uning nutqdagi ahamiyati og‘zaki nutq segment birliklar ustsegment birliklar tovushlar urg‘u to‘xtam (pauza) nutqning emotsional bo‘yog‘i fonologiya bu bo‘limda tovushlarning so‘z va qo‘shimchalar ma’nolilarini farqlashdagi roli bayon qilinadi. agar fonetika bo‘limida tovushlarning fiziologik-akustik xususiyatlari tekshirilsa, fonologiyada, ta’bir joiz bo‘lsa, tovushning ijtimoiy mohiyati o‘rganiladi. fonetika va fonologiyaning o‘zaro munosabatiga kelsak, ikkinchisi birinchisining yuqori bosqichidir, ya’ni fonetika nutqqa daxldor bo‘lsa, fonologiya tilga daxldordir. tovush va fonema tovush va fonemaning o‘zaro farqi ham nutq va til o‘rtasidagi o‘zaro farqqa borib taqaladi. boshqacha aytganda, tovush nutqqa tegishli tushuncha bo‘lsa, fonema tilga tegishli tushunchadir. so‘zlar tarkibidagi nutq tovushlari ularning ma’nolilarini farqlash uchun …

5 / 56

if qilganda ularni bir-biridan farqlantiruvchi belgilar farqlovchi (differensial) belgilar hisoblansa, shu tovushlar uchun umumiy belgilar esa birlashtiruvchi (integral) belgilar sanaladi: b va p tovushlari uchun lablar ishtirokida hosil bo‘lish va portlovchilik belgilari birlashtiruvchi belgilar sanalsa, jarangli-jarangsizlik belgisi farqlovchi belgidir. fonemalarning turlari fonemalar quyidagi xususiyatlariga ko‘ra ikkita guruhga bo‘linadi: № unli fonemalar undosh fonemalar 1. unli fonemalar hosil bo‘lishida o‘pkadan chiqayotgan havo og‘iz bo‘shlig‘ida hеch qanday to‘siqqa uchramasdan o‘tadi. undosh fonemalarni hosil qilishda o‘pkadan chiqayotgan havo og‘iz bo‘shlig‘ida turli to‘siqlarga uchraydi va buning natijasida shovqin hosil bo‘ladi. 2. unlilarni cho‘zib talaffuz qilish mumkin. undoshlarni cho‘zib talaffuz qilib bo‘lmaydi 3. unlilar talaffuzida un paychalari albatta titraydi. undoshlar talaffuzida un paychalari titrashi ham (jarangli va sonorlarda), titramasligi ham (jarangsizlarda) mumkin. 4. unlilar bo‘g‘in hosil qila oladi: a-ka, o-i-la, mu-do- fa-a. undoshlar bo‘g‘in hosil qilib bilmaydi, ular bo‘g‘in tarkibida kelishi mumkin. fonemalar quyidagi xususiyatlariga ko‘ra ikkita guruhga bo‘linadi: № unli fonemalar undosh fonemalar 1. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 56 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili va o‘qish savodxonligi uni o‘qitish metodikasi"

shablon 3 2-mavzu ona tili va o‘qish savodxonligi uni o‘qitish metodikasi reja: fonetika va fonologiya. ona tilining vokalizmi va konsonantizmi • fonetika haqida ma’lumot; • fonologiya haqida ma’lumot; • nutq a’zolari, nutq apparati; • artikulyatsiya haqida ma’lumot; • tilning fonetik vositalari. reja: • unli tovushlar va ularning xususiyatlari. • undosh tovushlar va ularning xususiyatlari. • hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. • hosil bo‘lish usuliga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. • ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. bo‘g‘inning turlari ochiq bo‘g‘in yopiq bo‘g‘in unli tovush bilan tugaydi yoki bir unlidan iborat bo‘ladi. undosh bilan tugaydi. bo-la, ke-la-di, mo-no-gra-fi-ya daf-tar, mak-tab, av-val, bug‘-doy bo‘g‘inga ajratish asos va qo‘s...

Этот файл содержит 56 стр. в формате PDF (7,8 МБ). Чтобы скачать "ona tili va o‘qish savodxonligi uni o‘qitish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili va o‘qish savodxonligi… PDF 56 стр. Бесплатная загрузка Telegram