fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari.

DOC 25 pages 163.5 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.5 KB

File type DOC

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

2 - mavzu fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari. vaqti: 2 soat talabalar soni: 90 ta mashg'ulot shakli ma`ruza mashg`uloti ma`ruza masg''uloti rejasi 1.fonetika haqida ma'lumot 2.nutq a’zolari, nutq apparati. 3.artikulyatsiya haqida ma'lumot 4.tilning fonetik vositalari. o'quv mashg'ulotning maqsadi talabalar fonetika, nutq a’zolari, apparati, artikulyatsiya, tilning fonetik vositalari mavzusi haqida tushuncha berish. o'qiituvchining vazifasi: 1. fonetika haqidagi nazariy bilimlarini aniqlash. 2.nutq a’zolari, nutq apparati bo'yicha umumiy tasavur hosil qildirish. 3.talabalarga artikulyatsiya haqida tushuncha beradi 4. tilning fonetik vositalari. haqida tushuncha beradi o'quv faoliyatining natijasi 1. fonetika haqidagi bilimlari yuzasidan javob beradi. 2. nutq a’zolari, nutq apparati haqida bilimga ega bo`ladi. 3. artikulyatsiya haqida tushunchaga ega bo'ladi. 4. tilning fonetik vositalari. haqida tushunchaga ega bo'ladi. ta'lim metodi va texnikasi tushuntirish, svol-javob,aqliy hujum ta'lim vositasi proyektor, ma`ruza matni, ta'lim shakli yakka tartibdagi savol-javob, guruhlarda ishlash ta'lim sharti auditoriya, tsodan foydalanish mavzu fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari. ma`ruza …

2 / 25

’ulotga yakun yasash. 2. adabiyotlar ro`yhatini beradi 1.eshitadi, yozadi, bilib oladi. 2. eshitadi yozib oladi. ф о н е т и к а фикр гап орқали ифода қилинади. гап, одатда сўзлардан ташкил топади. гап таркибида сўзлар ва шу сўзларнинг ўзаро боғланишини таъминловчи грамматик воситалар (қўшимчалар, ёрдамчи сўзлар) маълум нутқ товушлари орқали шаклланади. масалан: биз улуғайёмни мана шу чўлда кутиб оляпмиз (й. шамшаров). бу гапни тузишда биз, улуғ , айём, мана, шу, чўл, кутиб, олмоқ сўзлари, уларнинг ўзаро боғланишини таъминловчи –ни (тушим келишиги қўшимчаси), -яп (замон маъносини ифодаловчи қўшимча), -миз (шахс-сон қўшимчаси) қўшимчалари қатнашган; ҳар бир сўз ва қўшимча эса нутқ товушлари воситасида (масалан, биз - б, и, з; улуғ - у, л, у, ғ ; -ни - н, и; -да - д, а каби) шаклланди. кўринадики, нутқ товушлари сўз ва гапларни тузишда моддий база ҳисобланади, чунки инсон тили товуш тилидир. фонетика тилшуносликнинг бир бўлими бўлиб, унда нутқ товушлари, уларнинг ҳосил …

3 / 25

оз – из, из – уз, уз – эз, давлат – савлат, кўза – ғўза kabi. 2. tovushlarning joylashish tartibiga ko‘ra farq qiladigan so‘zlar. masalan: qo‘y – yo‘q (birinchi so‘z tarkibidagi birinchi tovush ikkinchi so‘zning oxirida qo‘llanadi.) 3. biror tovushning ortiqligi bilan farq qiladigan so‘zlar: o‘lka – yo‘lka, et-bet, sava – savat, tana – tashna, taxt – taxta, o‘roq - so‘roq kabi. demak, so‘zlar tovushlardan tuziladi, ular bir, ikki, uch, to‘rt va hokazo miqdordagi tovushlarning tartiblashishidan hosil bo‘ladi. fonema so‘z ma’nosini farqlash uchun xizmat qiladigan tovush turidir. masalan: bal - bel –bil –bol – bo‘l so‘zlari tarkibidagi a, e, i, o, o‘ tovushlari so‘z ma’nolarini belgilash (ajratish)ga xizmat qiluvchi fonemalardir: bor, dor, zor, kor, nor, tor, xor, chor, qor so‘zlari tarkibidagi birinchi tovushlar ( b, d, z, k, n, t, x, ch, q ) ham shunday vazifa bajargan. fonemalarning uch belgisi bor: 1. akustikasi (eshitilishi). 2. artikulyatsiyasi (aytilishi yoki talaffuzi). …

4 / 25

intensivligi) - 1 sm2 maydondan 1 sekundda o‘tadigan energiya miqdoridir” demak, nutq tovushlarining kuchi un paychalari tebranishi kengligiga bog‘liq: tebranish kengligi katta bo‘lsa, tovush kuchli chiqadi, bu kenglik kichik bo‘lsa, tovush ham kuchsiz chiqadi. 3. nutq tovushlarining tembri (sifati) – asosiy ton bilan hosil bo‘ladi. tovushlarning tembri og‘iz bo‘shlig‘i va burun bo‘shlig‘ining hajmi, shakliga, tovush paychalarida shovqinning qanday hosil bo‘lishiga bog‘liq. 4. tovushning cho‘ziqlik darajasi un paychalarining tebranishi davom etgan vaqt bilan o‘lchanadi. tebranish uzoq davom etsa, tovush cho‘ziq; tebranish qisqa davom etsa tovush qisqa bo‘ladi. nutq tovushlarini hosil qilishda ishtirok etadigan organlar nutq a’zolari deb yuritiladi. artikulyatsiya deganda esa nutq a’zolarining nutq tovushlarini hosil qilishdagi faoliyati anglashiladi. nutq a’zolariga quyidagilar kiradi: 1. nafas apparati: o‘pka, bronxlar (bir juft), nafas yo‘li (traxeya). 2. bo‘g‘iz bo‘shlig‘ida xalqasimon, piramidasimon, qalqonsimon tog‘aylar hamda un paychalari joylashgan. 3. og‘iz bo‘shlig‘ida til, tanglay (qattiq va yumshoq), kichik til, lab va tishlar joylashgan . 4. burun …

5 / 25

lishi natijasida ovoz chiqaradi (simyog‘ ochga tortilgan simlarning shamol kelib urilishi natijasida chiyillab ovoz chiqarishini ko‘z oldingizga keltiring). og‘iz bo‘shlig‘i tovushni kuchaytirib berishga yordam beradigan a’zodir. til juda ko‘p tovushlarni hosil qilishda ishtirok etadigan a’zodir. tilning turlicha harakati va holati natijasida unli va undosh tovushlar hosil bo‘ladi. kichik til ham ayrim tovushlarning (q, g‘ , x) hosil bo‘lishida qatnashadi. lablarning keng ochilishi, cho‘chchayishi, jipslashishi yoki pastki labning ustki tishlarga tegishi natijasida turli tovushlar hosil bo‘ladi. ayrim tovushlar havo oqimining tishlar orasidan sirg‘alib chiqishi natijasida hosil bo‘ladi. m, n, ng tovushlari hosil bo‘lishida havo oqimining bir qismi burun bo‘shlig‘i orqali o‘tib, tashqariga chiqadi. markaziy nerv sistemasi nutq a’zolari harakatini yuzaga keltiradi, bu harakatni bevosita boshqarib turadi. ana shu tariqa har bir nutq a’zosining tovushlarni hosil qilishda o‘z vazifasi bor. so‘z ma’nolarini ajratish, chegaralash uchun xizmat qiladigan vositalar fonetik vositalar sanaladi. bunday vositalar qatoriga nutq tovushlari, urg‘u, ohang (ohang) kiradi. so‘z ma’nolarini …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari."

2 - mavzu fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari. vaqti: 2 soat talabalar soni: 90 ta mashg'ulot shakli ma`ruza mashg`uloti ma`ruza masg''uloti rejasi 1.fonetika haqida ma'lumot 2.nutq a’zolari, nutq apparati. 3.artikulyatsiya haqida ma'lumot 4.tilning fonetik vositalari. o'quv mashg'ulotning maqsadi talabalar fonetika, nutq a’zolari, apparati, artikulyatsiya, tilning fonetik vositalari mavzusi haqida tushuncha berish. o'qiituvchining vazifasi: 1. fonetika haqidagi nazariy bilimlarini aniqlash. 2.nutq a’zolari, nutq apparati bo'yicha umumiy tasavur hosil qildirish. 3.talabalarga artikulyatsiya haqida tushuncha beradi 4. tilning fonetik vositalari. haqida tushuncha beradi o'quv faoliyatining natijasi 1. fonetika haqidagi bilimlari yuzasidan javob berad...

This file contains 25 pages in DOC format (163.5 KB). To download "fonetika. nutq a’zolari, apparati. artikulyatsiya. tilning fonetik vositalari.", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika. nutq a’zolari, appara… DOC 25 pages Free download Telegram