asab tizimining xususiy fiziologiyasi

ZIP 48 pages 50.3 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 50.3 KB

File type ZIP

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

1522687925_70579.doc asab tizimining xususiy fiziologiyasi reja: 1. orqa miya. 2. orqa miyaning reflektor faoliyati. 3. orqa miyaning o'tkazuvchi yo'llarini faoliyati. 4. uzunchoq miya va varoliy ko'prigi (keyingi miya). 5. o'rta miya yadrolarining faoliyati. 6. detserebratsiyalash rigidligi. 7. tonik, rostlash, statokinetik reflekslari. 8. to'rsimon formatsiya va katta yarim sharlar po'stlog'i tuzilishi va faoliyatlari. 9. mizchani tuzilishi va faoliyati. 10. oraliq miya va po'stloq osti yadrolari. 11. gipotalamus, tuzilishi va funktsiyasi. 12. gipatalamo-gipofizar tizim. 13. limbik tizim tuzilishi va funktsiyasi. 14. bazal yadrolar. 15. katta yarim sharlar po'stlog'i va funktsiyasi. 16. miya po'stlog'idagi elektr xodisalar. 17. miya po'stlog'ining harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. orqa miya. mat ning eng qadimiy filogenetik qismi orqa miya organizmning barcha murakkab harakatlarini boshqarishda ishtirok qiladi; tana, qo'l-oyoq terisidagi ekstroretseptorlardan, proprioretseptorlardan va deyarli barcha vistseroretseptorlardan keladigan impulslarni qabul qiladi; bosh mushaklaridan tashqari hamma skelet mushak-larini nervlaydi. organizmdagi bexisob harakat reaktsiyalari orqa miyaning reflektor faoliyati natijasidir. bu reflekslarning markazlari orqa miyada …

2 / 48

oldingi va 31 juft orqa ildizlari bor. oldingi ildizlardan markazdan qochuvchi efferent tolalar. orqa ildizlardan esa markazga intiluvchi afferent tolalar o'tgan. ildizlarda afferent va efferent tolalarining taksimlanish qonuniyatlarini birinchi bo'lib ch.bell va f.majandi ochishgan. orqa miyaning orqa ildizlaridagi tolalar soni oldingi ildizladagidan derli ikki marta ko'p. orqa miyadagi 13 mln ga yaqin neyronlarning faqat 3% efferent neyron-lardan iborat, qolgan 97% oraliq yoki interneyronlaridir. afferent neyronlarning tanalari mat dan tashqarida joylashgan. afferent tolalari skelet mushaklariga boradigan neyronlarning spinal tugunlarida, ichki a'zolarining sezgirligini ekstramural va intramural tugunlarida joylashgan. afferent neyronning yakka o'simtasi bo'lib, somadan sal uzoqlashgach ikki shoxga bo'linadi. biri retseptordan qo'zg'alishni somaga, ikkinchisi impulslarni somadan orqa yoki bosh miyadagi neyronlarga etkazadi. bu tolalarning yo'g'onligi va o'tkazish tezligiga asoslanib a, v va s guruhlarga ajratiladi. orqa miyaning efferent neyronlari b - va g – motoneyronlardan, hamda vatning preganglionar neyronlaridan tashkil topgan. b – motoneyronlar orqa miyada shakllangan signallarni skelet mushaklariga etkazadi. bu …

3 / 48

ga ko'ra asl spinal va proektsion interneyronlarga bo'linadi. spinal neyronlarning akson va dendritlari bir nechta yondosh segmentlar sohasiga tarqaladi. orqa miyaning ko'tariluvchi yo'llarini proektsion interneyronlarning aksonlari tashkil qiladi. orqa miya birinchidan talaygina reflekslar markazi bo'lsa, ikkinchidan pastdan yuqoriga va yuqoridan pastga o'tadigan yo'llarining yigindisi xisoblanadi. shu sababli, uning faoliyatini shartli ravishda reflektor faoliyatga va o'tkazuvchi yul faoliyatiga bo'linadi. orqa miyaning reflektor faoliyati. orqa miya barcha harakat reflekslarini yuzaga chikarishda ishtirok etadi (bosh mushaklari harakatidan tashqari), undan tashqari siydik, ajratish va jinsiy faoliyatlar, to'g'ri ichak faoliyati, haroratning barqarorligini saqlab turish va modda almashinuvini boshqarish, ko'pchilik qon tomirlarining tonusini bir me'yorda ushlab turish bilan bog'liq bo'lgan reflekslarni yuzaga chiqarishda qatnashadi. orqa miyaning harakat va tonik reflekslari tananing fazodagi harakatlarini, hamda tana qismlarini bir-birlariga nisbatan harakatlarini, yotish, o'tirish, tik turishni, ya'ni vaziyatni ta'minlaydi. orqa miyaning reflektor faoliyati to'g'risidagi ma'lumot jadvalda keltirilgan. yuqorida ko'rsatilgan spinal reflekslar sun'iy yo'l bilan hosil qilinadi. masalan, paylarga ta'sir …

4 / 48

katta. ularning faoliyati miya stvolining boshqa qismlari boshqaradigan tonik reflekslar bilan chambarchas bobida bayon qilinadi. orqa miyaning o'tkazuvchi yo'llarini faoliyati. o'tkazuvchi yo'llar deb tuzilishiga va bajaradigan ishiga ko'ra uyg'un bo'lgan orqa miyaning turli qismlarini va orqa miya bilan bog'laydigan tolalar guruhlariga aytiladi. har qaysi yo'lni tashkil qiladigan tolalar bir xil neyronlardan boshlanib, ma'lum bir faoliyatini bajaradigan neyronlarda tugaydi. faoliy xususiyatlariga binoan, assotsiativ, komissural va proektsion asab tolalarga bo'linadi. assotsiativ tolalar orqa miyaning bir tomonidagi turli segmentlarni bog'laydi. komissural tolalar esa turli segmentlarning qarama-qarshi tomonlari o'rtasidan o'tgan. proektsion tolalar haqiqiy o'tkazuvchi yo'llar bo'lib, ular pastdan uni turli qismlari bilan bog'laydi. bular afferent (markazga intiluvchi, sezuvchi) va efferent (markazdan kochuvchi, harakatlantiruvchi) yo'llarga bo'linadi. tashqi va ichki muhit o'zgarishlariga javoban qo'zg'aladigan retseptorlarda paydo bo'lgan impulslar afferent, ya'ni markazga intiluvchi yo'llardan o'tadi. markazga intiluvchi yo'llarga ekstroretseptiv, propriotseptiv va interoretseptiv sezgi yo'llari kiradi. haraklantiruvchi o'tkazuvchi yo'llar impulslarni bosh miya tizimlarida tashqi va ichki muhit o'zgarishlariga …

5 / 48

linli tolalar tashkil qiladi. ulardan qo'zg'alishni o'tish tezligi soniyasiga 60-100 mni tashkil qiladi. bu tutamlardan periferiyadagi ta'sir chegarasini, joylashishini va o'zgarish vaqtini aniq sezishni ta'minlovchi impulslar o'tadi. spino-talamik yo'llar og'riq, harorat, taktil sezgilarni shakllaydigan impulslarni o'tkazadi. ular orqa miyaga o'tishi bilan yoki bir necha segmentga ko'tarilganidan keyin kesishib, qarshi tomonga o'tadi. ko'ruv dumboqchalarida tugaydigan tolalar shu segmentlardan boshlanadi.uchinchi neyron miya pustlogida tugaydi. spino-talamik yo'llar ta'sirotining sifati to'g'risidagi axborotni o'tkazadi. orqa miyani miyacha bilan bog'laydigan fleksig va govers tutamlari impulslarni o'ta yuqori tezlikda (120ms o'tkazadigan asab tolalaridan tashkil topgan) o'tkazadi. ulardan asosan mushak va paylarning proprioretseptordan mushak tonusi, vaziyat va muvozanatni, harakatlarni bajarish uchun zarur bo'lgan impulslar o'tadi. efferent yo'llarining asosiylari kortiko-spinal (piramida), rubrospinal, vestibulo-spinal va retikulo-spinal yo'llardir. kortiko-spinal yo'li bosh miya po'stlog'ining harakatlantiruvchi sohasidagi piramidal xujayralarning aksonlaridir. bu aksonlar oraliq, o'rta va uzunchoq miyalardan o'tar ekan, ko'pgina yon shoxlar beradi va uzunchoq miyaning pastki qismida ularning ko'p qismi kesishadi. kesishmagan …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asab tizimining xususiy fiziologiyasi"

1522687925_70579.doc asab tizimining xususiy fiziologiyasi reja: 1. orqa miya. 2. orqa miyaning reflektor faoliyati. 3. orqa miyaning o'tkazuvchi yo'llarini faoliyati. 4. uzunchoq miya va varoliy ko'prigi (keyingi miya). 5. o'rta miya yadrolarining faoliyati. 6. detserebratsiyalash rigidligi. 7. tonik, rostlash, statokinetik reflekslari. 8. to'rsimon formatsiya va katta yarim sharlar po'stlog'i tuzilishi va faoliyatlari. 9. mizchani tuzilishi va faoliyati. 10. oraliq miya va po'stloq osti yadrolari. 11. gipotalamus, tuzilishi va funktsiyasi. 12. gipatalamo-gipofizar tizim. 13. limbik tizim tuzilishi va funktsiyasi. 14. bazal yadrolar. 15. katta yarim sharlar po'stlog'i va funktsiyasi. 16. miya po'stlog'idagi elektr xodisalar. 17. miya po'stlog'ining harakatlarni boshqarishdagi ishtiroki. o...

This file contains 48 pages in ZIP format (50.3 KB). To download "asab tizimining xususiy fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: asab tizimining xususiy fiziolo… ZIP 48 pages Free download Telegram