asab tizimining va sinapslarining fiziologiyasi

PPT 42 pages 7.8 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.8 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

powerpoint presentation mavzu: asab tolalarining va sinapslarning fiziologiyasi reja asab tolalarining tiplari. asab tolalarida qo'zg'alishni o'tishi. asab tolalarida qo'zg'alishni o'tish qonunlari asab mushak sinapsining strukturasi. sinapslarda qo'zg'alishni o'tish mexanizmi. sinapslar xossalari. organizmdagi a'zolarning o'zaro bog'liqligi, tashqi ta'sir va ular faoliyatini boshqarilishi, neyronlardagi impulslarni xosil (xp) bo'lishi va o'tkazilishi bilan amalga oshiriladi. asab tizimining morfofunktsional birligi: neyron tana va o'simtalaridan iborat. bu qo'zg'alishni qabul qiladi, qayta ishlaydi va o'tkazadi. akson – bu neyronning uzun o'simtasi bo'lib, 10000gacha shoxlanadi va qo'zg'alishni tanadan tashqarigi o'tkazadi, aksonning oxiri yo'g'onlashgan bo'lib, u erda mediator mavjud. dendrit – neyronning kalta o'simtasi bo'lib, qo'zg'alishni tanaga o'tkazadi. neyron tanasida boshqa neyronlardan kelgan 10000ga yaqin aloqalar to'qnashadi (sinaps). neyronda va asab tolasida xosil bo'lgan xp oldin qayd qilinganday bo'lib, o'ziga xosligi xam mavjud. nerv tolasining qo'zg'aluvchanligi yuqori (dendrit, akson, akson dumboqchasida). shuning uchun xp neyronnning akson dumboqchasida (tepaligida) xosil bo'ladi, orto va antidrom tarqaladi. qo'zg'alish (ya'ni xp) asab tolasining …

2 / 42

diametridan 1000ga yaqin organellalar transport qilinadi (tashiladi). asab tolasini vallerov qayta tiklanishi qayd etilgan, unda asab tolasida o'sishi sutkasiga 5mm gacha. asab tolalari orqali qo'zg'alishni o'tishi quyidalari 3 qonun asosida bo'ladi: 1.anatomik va fiziologik butunlik 2.ikki tomonlama o'tkazish 3.aloxida-aloxida o'tkazish asab tolasi bo'ylab qo'zg'alish o'tishi elektronik tarqaladi. qo'zg'algan o'choqdan qo'zg'almagan tomonlarga (ikki) yo'nalgan. bunda qo'zg'algan o'choqning xp 120mv ga teng bo'lib, qo'shni membranalar bo'sag'a kuchidan 5-6 marotaba ko'p. bu o'ziga xoslik xp / dkd o'zkazuvchanlikning asosli omili deyiladi. qo'zg'alishni tarqalish tezligi quyidagilarga bog'liq: xp ko'tarilish tezligiga asab tolasini uzunligiga asab tolasini diametriga asab tolasi mielin qobig'iga (bor yoki yo'qligiga) mielinsiz asab tolasida qo'zg'alish uzluksiz, dekrement (so'nuvchi) tarzda o'tkaziladi. mielinlida esa ranve bo'g'iqlaridan sakrab o'tkaziladi (ba'zi xollarda 5-6 bo'g'iqdan sakrab keyingisiga o'tkaziladi). asab tolasini diametri qanchalik katta bo'lsa, ranve bo'g'iqlari orasidagi masofa shunchalik katta va o'tkazish tezligi xam katta bo'ladi. bu mushakni bo'sag'a, submaksimal, maksimal qisqarishini eslatadi. asab tolasining xp amplitudasi …

3 / 42

asab tolasining shunday xolatiki, bunda qo'zg'aluvchanlikni o'tishi dinamik o'zgaradi. parabioz mexanizmi – asab tolasini kimyoviy modda ta'sir etgan qismida refrakterlik xususiyatini o'zgarishi bilan bog'liq. parabiozni 3 fazasi farqlanadi. 1.tenglashtiruvchi – ta'sirot kuchidan qat'iy nazar javob reaktsiyasi bir xil. 2.g'ayritabiiy faza – javob ta'sirot kuchiga teskari, ya'ni kuchli ta'sirotga kuchsiz javob. 3.tormozlovchi faza – xar kanday kuchli va kuchsiz ta'sirotga javob kuzatilmaydi sinapslar tuzilishi sinaps – nerv xujayralari o'rtasidagi (yoki nerv va boshqa qo'zg'aluvchan xujayralar o'rtasida) maxsus bog'lanish bo'lib, u orqali qo'zg'alish bir xujayradan ikkinchi xujayraga o'tkaziladi. sinapslar orqali nerv xujayralari ma'lumotlarni taxlil qiluvchi nerv to'rini xosil qiladi. nerv tizimi bilan boshqa a'zo va to'qimalarning aloqasi ham sinapslar orqali amalga oshiriladi. “sinaps" termini ch. sherrington tomonidan kiritilib, “ma'lumot", “bog'lanish", degan ma'noni anglatadi. sinapslar klassifikatsiyasi morfologik printsip bo'yicha sinapslar quyidagilarga bo'linadi: • neyro-muskul (neyron aksoni muskul xujayra bilan bog'lanadi); • neyro-sekretor (neyron aksoni bez xujayra bilan bog'lanadi); • neyro-neyronal (neyron aksoni boshqa …

4 / 42

qaradi); • tormozlovchi (postsinaptik membranani giperpolyarizatsiyalab tozmozlanish keltirib chiqaradi). sinapslarning ultrastrukturasi xamma sinapslar umumiy tuzilishga ega aksonning oxirgi qismi (sinaptik oxir), innervatsiyalovchi hujayraga kelib mielin qavatini yo'qotib kattalashadi (sinaptik blyashka). akson membranasining boshqa hujayra bilan tutashadigan qismi presinaptik membrana deyiladi. sinaptik yoriq – presinaptik membrana bilan innervatsiyalanuvchi xujayra o'rtasidagi qism. postsinaptik membrana – innervatsiyalanuvchi hujayraning sinaptik yoriq orqali presinaptik membrana bilan bog'lanuvchi qismi. rasm. 1. elektrik va kimyoviy sinapslarning tuzilishi sinapslarning funktsional xarakteristikasi qo'zg'atuvchi sinapslar faoliyatining o'ziga xosligi elektrik sinapsda qo'zg'alishni uzatish mexanizmi qo'zg'alishni uzatish mexanizmi nerv tolasida qo'zg'alishni o'tish mexanizmi bilan bir xil. xp rivojlanishida presinaptik membranada zaryadlar reversiyasi sodir bo'ladi. presinaptik va postsinaptik membrana orasida xosil bo'lgan elektr toki postsinaptik membranani qo'zg'atib, unda xp generatsiyasiga olib keladi (rasm. 2) elektrik kimyoviy sinapslarning xossalari xossasi elektrik sinaps kimyoviy sinaps qo'zg'alishni o'tishi ikki tomonlama bir tomonlama charchash past yuqori labillik yuqori past sinaptik tutilish qisqa uzoq xp ritmining transformatsiyasi bo'lmaydi …

5 / 42

nomoy kislota (gamk), glutamat, glitsin, taurin); peptidlar (endorfin, neyrotenzin, bombezin, enkefalin va b.); boshqa mediatorlar (no , atf). ba'zi mediatorlar (masalan, atsetilxolin) presinaptik membrana tsitoplazmasida sintezlanib, molekulalari sinaptik pufakchalarda depo sifatida to'planadi mediator sintezi uchun kerakli fermentlar neyron tanasida xosil bo'lib, sinaps oxirlariga akson transport yo'li bilan (1–3 mm/sut) etkaziladi. boshqa mediatorlar (peptidlar va b.) neyron tanalarida sintezlanib va vezikulalarda joylashib, sinaptik pufakchalar shaklida sinaptik blyashkalarga tez akson transport (400 mm/sut) yo'li bilan etkaziladi. mediatorlar sintezi va sinaptik pufakchalarning xosil bo'lishi doimiy-uzluksiz sodir bo'ladi. mediatorlar sekretsiyasi sinaptik pufakchalardagi moddalar sinaptik yoriqqa ekzotsitoz yo'li bilan chiqadi. bir sinaptik pufakcha yorilganida sinaptik yoriqqa bir portsiya (kvant) mediatorlar chiqadi, bunda 10000 ga yaqin molekula bor. ekzotsitozning aktivatsiyasi uchun sa++ zarur. tinch xolatda sinaps oxirlarida sa++ miqdori past va shuning uchun mediator ajralishi deyarli kuzatilmaydi. sinaps oxirlariga qo'zg'alishni kelishi presinaptik membrananing depolyarizatsiyasiga va sa++ -kanallarining ochilishiga olib keladi. sa++ ionlari sinaps oxirining tsitoplazmasiga tushib …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asab tizimining va sinapslarining fiziologiyasi"

powerpoint presentation mavzu: asab tolalarining va sinapslarning fiziologiyasi reja asab tolalarining tiplari. asab tolalarida qo'zg'alishni o'tishi. asab tolalarida qo'zg'alishni o'tish qonunlari asab mushak sinapsining strukturasi. sinapslarda qo'zg'alishni o'tish mexanizmi. sinapslar xossalari. organizmdagi a'zolarning o'zaro bog'liqligi, tashqi ta'sir va ular faoliyatini boshqarilishi, neyronlardagi impulslarni xosil (xp) bo'lishi va o'tkazilishi bilan amalga oshiriladi. asab tizimining morfofunktsional birligi: neyron tana va o'simtalaridan iborat. bu qo'zg'alishni qabul qiladi, qayta ishlaydi va o'tkazadi. akson – bu neyronning uzun o'simtasi bo'lib, 10000gacha shoxlanadi va qo'zg'alishni tanadan tashqarigi o'tkazadi, aksonning oxiri yo'g'onlashgan bo'lib, u erda mediator mavjud. de...

This file contains 42 pages in PPT format (7.8 MB). To download "asab tizimining va sinapslarining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: asab tizimining va sinapslarini… PPT 42 pages Free download Telegram