markazi nerv tizimining xususiy fiziologiyasi

PPTX 20 pages 702.7 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 702.7 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint 6. ma’ruza. markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi. reja: 1. markaziy nerv sistemasining xususiy fiziologiyasi. 2. orqa miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 3. uzunchoq miya va varoliy ko’prigi (keyingi miya). 4. o’rta miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 5. miyachaning tuzilishi va funktsiyasi. 6. oraliq miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 7. vegitativ nerv tizimining tuzilishi. 8. vegetativ funktsiyalarni boshqaruvchi markazlar va vegetativ reflekslar. 9. vegetativ nervlarning ikki neyronli strukturasi. 10. vegetativ innervatsiyaning ahamiyati. 11. vegetativ funktsiyalarning boshqarilishida retikulyar formatsiya, miyacha va po’stloq osti yadrolarining ahamiyati. markaziy nerv sistemasining xususiy fiziologiyasi. markaziy nerv sistemasi yagona va puxta mexanizm bo’lib ishlaydi. shu tufayli odatdagi fiziologik sharoitda turli ta’sirotlarga javoban organizm ko’rsatadigan reaktsiyalar xulk-atvor (yurish-turish) ning integratsiyalangan yaxlit butun aktlariga o’xshaydi. shunday har bir aktda uch komponent: sensor (sezuvchi), motor (harakatlantiruvchi) va vegetativ komponentlarni ajratish mumkin. retseptorlardan markaziy nerv sistemasiga impulslar kelishi sensor komponentni ta’minlaydi, motor komponentni skelet muskullari yuzaga chiqaradi va motoneyronlarning impulslari boshqaradi, vegetativ …

2 / 20

skullarini innervatsiyalaydi, bosh miya nervlaridan innervatsiyalanadigan bosh muskullarigina bundan mustasno. orqa miya gavdadagi barcha murakkab harakat reaktsiyalarini yuzaga chiqarishda qatnashadi. ulardan ko’plari orqa miyaning reflektor vazifani bajarish natijasi bo’lishi mumkin, boshqa reaktsiyalar esa markaziy nerv sistemasining yuqoriroqdagi bo’limlari yuzaga chiqaradigan reflekslar natijasida kelib chiqadi. bu holda orqa miya faqat impulslarni o’tkazuvchi yo’l hisoblanadi. orqa miya ildizlarining funktsiyalari. orqa miya ildizlaridan o’tuvchi nerv tolalari orqa miyani periferiya bilan bog’laydi. afferent impulslari o’sha ildizlar orqali orqa miyaga kiradi va undan periferiyaga efferent impulslar ketadi. orqa miyaning ikkala tomonidan 31 juftdan oldingi va orqa ildizlar bor. orqa miya ildizlarining vazifalari qirqib qo’yish hamda ta’sir etish usullari bilan aniqlangan va bioelektr potentsiallarini qayd qilish yo’li bilan tasdiqlangan. orqa miyaning oldingi ildizlarida markazdan qochuvchi, efferent tolalar, orqa ildizlarida esa markazga intiluvchi, afferent tolalar bor. bu orqa miya ildizlarida efferent tolalarining taqsimlanish qonuni yoki majandi qonuni deb atalgan (tegishli mushohidani fiziolog majandi birinchi marta tasvir etgan). …

3 / 20

arining periferiyada taqsimlanishi. ch.sherrington ildizlarni kesib qo’yib o’tkazgan tajribalarida ko’rsatib berilganidek, orqa miyaning har bir segmentidan har tomonda bittadan orqa ildiz boshlanadi, shu segment gavdaning uchta ko’ndalang bo’lagi – metamerini innervatsiyalaydi (bir metamer orqa miyaning segmentiga mos keladi, ikkinchisi uning ustida uchinchisi ostida yotadi). har bir metamer orqa miyaning ustma-ust o’tuvchi uchta ildizidan sezuvchi tolalar oladi. shu sababli bir ildiz qirqib qo’yilganda hayvonning tegishli metameridagi sezuvchanlik to’la yo’qolmaydi. bordi-yu, barcha orqa ildizlarining bittasidan boshqa hammasi orqa miya bo’ylab qirqib qo’yilsa, sezuvchanlik bir metamerda emas, uchta metamerda saqlanadi, shu bilan birga o’rta metamerdagi sezuvchanlik deyarli o’zgarmay turaveradi, qo’shni metamerdagi sezuvchanlik esa birmuncha pasayadi. bu ma’lumotlar shundan guvoxlik beradiki, periferiyada afferent nerv tolalarining tarqalish zonalari bir-birini yopib o’tadi. bu, so’ngi vaqtda elektrofiziologik tadqiqotlarda isbot etildi. gavdaning yonma-yon uchta metameridagi teriga ta’sir etilgan hadeb bir orqa ildizda afferent impulslar oqimi kuzatilishi o’sha tadqiqotlarda ko’rsatib berildi. odam terisidagi segmentar sezuvchanlik innervatsiyasining taqsimlanish sxemasi ko’rsatilgan. …

4 / 20

a’zolari va boshqa bir qancha a’zolarning funktsiyalarini idora etuvchi markazlar ham miya o’zanida. miya o’zanining fiziologiyasini eksperimental yo’l bilan o’rganishda uchraydigan katta qiyinchilik shundan iboratki, hayvonlarning miya o’zani qirqilib qo’yilganda turli funktsiyalar buziladi, chunki hayvonlarning har xil turlarida miyaning shunga mos keluvchi bo’limlari turlicha ahamiyat kasb etadi. modomiki shunday ekan, odam miya o’zanining fiziologiyasini tushunmoq uchun turli kasalliklarda funktsiyalar buzilishini klinikada kuzatish muhim axamiyatga egadir. turli kasalliklarda miya o’zani yadrolar yoki o’tkazuvchi yo’llar zararlanadi. uzunchoq miyaning funktsiyalari. uzunchoq miyada oddiyroq, shuningdek murakkabroq reflekslarning markazlari bor, bu reflekslarning yuzaga chiqishida har xil muskul guruxlari, tomirlar va ko’pgina ichki organlar qatnashadi. bu refleks orqa miyada, shuningdek til-xalkum, eshituv, vestibulyar nerv, uchlik nerv va adashgan nervning retseptor sistemalaridan keluvchi impulslarga javoban kelib chiqadi. yoylari keyingi miya orqali o’tadigan refleks orqa miya reflekslariga nisbatan mukammalroq va murakabroq koordinatsiyalangan reflekslardir. bunga, masalan: gavda vaziyatining tonik reflekslari kiradi. keyingi miyaning ko’pgina murakkab reflektor faoliyatini bajarishida turli …

5 / 20

viy suv yo’lining ustida qopqoq-testum sohasida joylashadi), qizil yadro (nucleus ruber), ko’zni harakatlantiruvchi va g’altak nervlarning yadrolari (ular silviy suv yo’lining ostida, o’rta miyaning markaziy qismida) va qora substantsiya- substantia nigra (o’rta miya asosida) bor. talamusga, katta yarim sharlarga va miyachaga impuls olib boradigan barcha ko’tariluvchi yo’llar va uzunchoq miya bilan orqa miyaga impuls yetkazib beradigan tushuvchi yo’llar o’rta miya orqali o’tadi. uzunchoq miyadagi kabi, o’rta miyada ham retikulyar formatsiya neyronlari bor. o’rta miya yadrolarining funktsiyalari. o’rta miya yadrolari bir qancha muhim reflektor funktsiyalarni bajaradi. to’rt tepalikning oldingi do’mboqlari birlamchi ko’ruv markazlari bo’lib, yorug’lik ta’siriga javoban ba’zi reflekslarning yuzaga chiqishida qatnashadi. bu reflekslarga ko’rib chamalash (orientirovka) reflekslari kiradi. bu reflekslar shundan iboratki, hatto yarim sharlardan mahrum bo’lgan, ammo o’rta miyasi butun qolgan hayvon yorug’lik ta’siriga javoban ko’z va tana harakatlari bilan reaktsiya ko’rsatadi. ko’z muskullariga ko’zni harakatlantiruvchi va g’altaksimon nervlarning yirik hujayrali yadrolaridan impulslar kelib turishi tufayli ko’z refleks yo’li …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markazi nerv tizimining xususiy fiziologiyasi"

prezentatsiya powerpoint 6. ma’ruza. markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi. reja: 1. markaziy nerv sistemasining xususiy fiziologiyasi. 2. orqa miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 3. uzunchoq miya va varoliy ko’prigi (keyingi miya). 4. o’rta miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 5. miyachaning tuzilishi va funktsiyasi. 6. oraliq miyaning tuzilishi va funktsiyasi. 7. vegitativ nerv tizimining tuzilishi. 8. vegetativ funktsiyalarni boshqaruvchi markazlar va vegetativ reflekslar. 9. vegetativ nervlarning ikki neyronli strukturasi. 10. vegetativ innervatsiyaning ahamiyati. 11. vegetativ funktsiyalarning boshqarilishida retikulyar formatsiya, miyacha va po’stloq osti yadrolarining ahamiyati. markaziy nerv sistemasining xususiy fiziologiyasi. markaziy nerv sistemasi yagona va puxta mexanizm...

This file contains 20 pages in PPTX format (702.7 KB). To download "markazi nerv tizimining xususiy fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: markazi nerv tizimining xususiy… PPTX 20 pages Free download Telegram