nerv tizimining fiziologiyasi

DOCX 20 pages 227.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 227.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

10-мавзу. марказий нерв тизимининг физиологияси режа: 1. нерв тизимнинг функционал тузилиши. 2. нейрон - нерв тизимнинг функционал бирлиги. 3. нейрон ва унинг кисмларини функциялари. 4. тинчлик ва харакат потентциаллари. 5. нерв маркази тушунчалари 6. нерв марказларининг хусусиятлари 7. рефлекс - нерв тизим фаолиятининг асосий мохияти 8. рефлексларнинг уйғунлашуви 9. м.н.с.нинг функционал тузилиши 10. орка ва узунчок мия функциялари 11. ўрта мия ва мияча функциялари 12. оралик мия ва унинг функциялари 13. ретикуляр форматция (тўрсимон хосила ва уни мнс-га таъсири) 14. катта ярим шарлар пўстлоғининг сигналлик фаолияти. 15. харакат фаолияти бошкарилишининг шаклланиши 16. мотор-харакатланиш тизимси ва уни функцияси 17. букиш, ёйиш, чоррахд ва ритмик харакат рефлекслари таянч иборалар:нейрон, конвергенция, нерв маркази, индукция, иррадиация, рефлекс, рефлекс ейи, суммация, марказий нерв тизими, орқа мия, оралиқ мия, ретикуляр формация, узунчоқ мия, урта мия. одам организми энг мураккаб, олий даражада ихтисослашган ва маъсулиятли системадир. нерв системаси организмда барча тўқималарни, аъзоларни бир бутун қилиб, бир-бирига боғлаб …

2 / 20

деб аталади. нерв системасини 50 млд нейронлар ташкил этади. нерв система ҳужайраларининг атиги 10% нейронлар, 90% эса глия ҳужайраларидир, ваҳоланки нейронлар юқорида кўрсатилган ўта мураккаб функсияларни амалга оширишларига қарамасдан уларнинг сони кам. глия ҳужайралари нейронлараро бўшлиғда жойлашган. 4 хил глия ҳужайралари фарқланади. 1. астротситлар. 1. олигодендритлар. 1. микроглия. 1. шван ҳужайралари. астротситлар, олигодендритлар ва микроглиялар бош ва орқа мияда, шван ҳужайралари эса периферияда нерв толаларида жой-лашган. астротситлар – капилляр қон томирларидан озуқа моддаларини нейронларга ўтишини таъминлайди ва бошқаради. микроглия ҳужайралари – миянинг (санитари) тозалигини сақловчисидир. миянинг меъёрий фаоллик ҳолатида микроглия ҳужайралари кам бўлади. агар миянинг бирор қисми жарохатланса, миянинг шу қисмида микроглия ҳужайраларининг сони кўпаяди, яъни ошади. умуман олганда глия ҳужайралари нерв системасининг нейронларини таянчи ва ҳимоявий тозалагичларидир. нейронлар ўсимталари билан ўзаро бирлашиб нерв тўрини ҳосил қиладилар. нерв турли функсияларни бажарувчи, яъни (ахборотни) омиллар таъсирини қабул қилувчи, ташқи ва организм ички муҳити ўзгаришларини таҳлил қилувчи нейронлардан иборат. нерв тўридаги организм …

3 / 20

ур, усиз нейрон ҳалок бўлади. нейрон аксони – ўзига хос функсияни бажаради. у нерв импулсларини фақат сомадан турли (нерв, мускул ва без) ҳужайраларга ўтказади. 2-расм. а) нерв ҳужайраси – нейроннинг тузилиши. б) миелинли нерв толаси. 1-нейрон танаси; 2-синапс; 3-дендрит; 4-ефферент толалар; 5-аксон; 6-ранве бўғими; 7-шванн ҳужайраси; 8-мембрана; 9-аксоплазма; 10-нейрофибрилла; 11-митохондрия; 12-аксон учи; 13-кўндаланг тарғил мускул. сомадан ажратилган аксон нерв импулсларини икки томонлама ўтказади. организм муҳитида рефлекс ёйларига биноан ўтказади. аксон тепалиги – сомада ҳосил бўлган ва рўёбга чиққан нерв импулсларини саралаш вазифасини амалга оширади. аксон учлари – терминаллар мускул, без ҳужайралари билан махсус тузилма - синапс орқали алоқа ҳосил қилишини биласиз.аксон учлари қандай ҳужайра сомаси ва нейроннинг қайси қисми билан синапс орқали алоқа ҳосил қилишига кўра улар турлича аталади. бир нейроннинг аксон терминаллари бошқа ўзига ўхшаш нейронларнинг дендритлари билан ҳам кўп синапслар орқали алоқа ҳосил қиладилар. нейроннинг дендритлари эса синапслар орқали таъсирланадилар. бир нейроннинг дендритларида 100 ёки 1000 тагача нейронларнинг …

4 / 20

(контакт) ёки оралиқ нейронлар. афферент ва эфферент нейронларининг аксонлари мускуллар, безлар ва сезувчи аъзолари орқа мия ва бош мия билан икки томонлама алоқани таъминлайди. сезувчи нейронлар ва уларнинг аксонлари нерв импулсларини нерв системага ўтказувчи афферент нерв йўлларини ҳосил қилади. эфферент нейронлар эса нерв импулсларини нерв системанинг турли бўлимларидан (перифериядаги) турли аъзолар тўқималарига импулс ўтказувчи эфферент нерв йўлларини ҳосил қилади. сезувчи – афферент нейронлар махсус ганглия ва тугунчаларда жойлашган бўлиб, улар аксонлари орқали нерв система бўлимлари билан алоқада бўладилар. ҳаракатлантирувчи – эфферент нейронлар эса скелет мускуллари ва ички аъзолар билан алоқа ҳосил қилади, чунки орқа мия ва вегетатив нерв система нейронларининг аксонлари ёнма - ён бир қобиқ ичида жойлашган. нерв системанинг афферент ва эфферент нейронларидан ташқари, улар алоқасини таъминловчи оралиқ - контакт нейронлар мавжуд. контакт нейронлар нерв занжирини ҳосил қилади, у омиллар таъсирида ҳосил бўлган импулсларни таҳлил қилади, ҳаётий тажрибаларни хотира сифатида сақлайди ва омил таъсирига монанд нерв системанинг жавоб импулсларини …

5 / 20

д, уни мембрана потенсиаллари (мп) деб аталишини биласиз. мп мембрананинг ташқи юзаси мусбат ва ички юзаси манфий қутбланганлигини ифодалайди. мембрана юзаларини ҳар хил қутбланганлиги нейрон мембранасининг ташқи ва ички юзасида мусбат ва манфий қутбли ионларнинг контсентратсия фарқидир. нейроннинг ичида калий ионлари мембрана ташқи юзасидагига нисбатан кўп (140 ммол). натрий иони эса (10 ммол) нейрон ичида кам, манфий хлор иони (5 ммол). демак, нейрон ичида ҳаммаси бўлиб 150 ммол мусбат қутбли калий, натрий ионлари ва манфий 5 ммол хлор ионлари бўлади. нейроннинг ташқарисида эса натрий ионлари кўп (140 ммол) калий ионлари эса кам (5 ммол), анионлар ҳам кам улар (5 ммол), манфий хлор ионлари кўп (110 ммол). ионлар мембрана ташқи юзасида (ҳужайралараро суюқликда.) мембрана ички юзасида (ҳужайра ичида) (на+) - 140 ммол (к+) - 5 ммол (cл-)- 110 ммол. 10 ммол 140 ммол 5 ммол тинч ҳолатда нейронлар мембранасининг калий ионларига бўлган ўтказувчанлиги юқори, натрийга эса паст бўлади. тинч ҳолатдаги мп …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv tizimining fiziologiyasi"

10-мавзу. марказий нерв тизимининг физиологияси режа: 1. нерв тизимнинг функционал тузилиши. 2. нейрон - нерв тизимнинг функционал бирлиги. 3. нейрон ва унинг кисмларини функциялари. 4. тинчлик ва харакат потентциаллари. 5. нерв маркази тушунчалари 6. нерв марказларининг хусусиятлари 7. рефлекс - нерв тизим фаолиятининг асосий мохияти 8. рефлексларнинг уйғунлашуви 9. м.н.с.нинг функционал тузилиши 10. орка ва узунчок мия функциялари 11. ўрта мия ва мияча функциялари 12. оралик мия ва унинг функциялари 13. ретикуляр форматция (тўрсимон хосила ва уни мнс-га таъсири) 14. катта ярим шарлар пўстлоғининг сигналлик фаолияти. 15. харакат фаолияти бошкарилишининг шаклланиши 16. мотор-харакатланиш тизимси ва уни функцияси 17. букиш, ёйиш, чоррахд ва ритмик харакат рефлекслари таянч иборалар:нейрон, ...

This file contains 20 pages in DOCX format (227.2 KB). To download "nerv tizimining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv tizimining fiziologiyasi DOCX 20 pages Free download Telegram