markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi

DOCX 11 sahifa 38,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 38,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

4- ma’ruza. markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi. reja: 1. markaziy va periferik nerv tizimi. 2. neyron va glial hujayralarning turlari. 3. nerv markazi va nerv tarmoqlari haqida tushuncha. 4. nerv markazlarining xossalari. 5. nerv markazlarida integratsiya va koordinatsiya jarayonlari. tayanch iboralar: nerv tizimi, bosh miya, orqa miya, periferik nerv, nerv tugunlari, nerv gangliylar, glial hujayralar, oligodendrotsitlar, astrositlar, ependim hujayralar, shvann gliya hujayralari, ranve bo'g'ini, gematoensefalitik baryerni, nerv markazi, divergensiyasi va irradiatsiyasi. markaziy va periferik nerv tizimi. nerv tizimi tarkibiy tuzilishi va vazifalariga ko’ra markaziy (mnt) hamda periferik nerv tizimiga bo‘linadi. mnt - bosh va orqa miyadan iborat bo‘ lib, o‘zaro bogiangan neyronlaming majmuasi hisoblanadi. bosh miya va orqa miyani ko’ndalang kesimi ko’rilganda hujayralardan tashqil topgan va markaziy qismni tashqil qiluvchi kulrang moddaga hamda uni o’rab olgan oq moddalardan (mielinli qobiq bilan qoplangan nerv tolalari to‘plami) tuzilganligi ko’rinadi. periferik qismi esa nervlardan, ya’ni usti umumiy biriktiruvchi to‘qimali qobiq bilan qoplangan nerv …

2 / 11

v tizimi yuksak bo‘limlarining faoliyati bilan ruhiy fimksiyalarning, ya’ni tashqi olam signallarini anglash, ulami eslab qolish, tushunish va qaror qabul qilish hamda maqsadga yo‘naltirilgan xulq-atvomi tashqil qilish, abstrakt tafakkur va nutqni amalga oshirish bilan bog‘liqdir. neyron va glial hujayralarning turlari. nerv tizimidagi neyronlar tayanch va yordamchi hujayralar bilan o‘ralgan bo‘lib, ular gliya (yunon. «glia» - yelim) hujayralari deb ataladi. gliya hujayralarining soni neyronlar sonidan 5-10 marta ortiq bo‘ladi. neyrogliya hujayralari miya to‘qimasidagi barcha tomir kapillyar tarmog‘ini zich o‘rab oladi. tomirlarning juda oz qismigina (15% atrofida) ochiq qoladi. gliya hujayralarining o‘simtalari bir tomondan neyronda, ikkinchi tomondan qon tomirlarida joylashishi mumkin. bu ulaming ozuqa moddalar va kislorodni qondan nerv hujayrasiga uzatishda muhim rol o'ynashini ko‘rsatadi. neyrogliya hujayralari ba’zida neyronning sezgir va nozik tuzilmalarini turli fizik ta’sirotlardan himoya qiladigan gidrodinamik yostiq vazifasini ham bajaradi deb hisoblashadi. oxirgi vaqtlarda ushbu hujayralaming miyaning shartli reflektor faoliyatida va xotira mexanizmida qatnashishi to‘g‘risida ma’lumotlar ham paydo bo‘ldi. …

3 / 11

ferik nerv tizimidagi shunga o‘xshash hujayralar shvann hujayralari (yoidosh hujayra, satellit hujayra) deyiladi. oligodendrotsitlar nerv hujayrasi va tolalarini o‘rab olgan o‘simtalarni hosil qiladi. oligodendrotsitlar ularni o‘zining tashqi membranasida burma qilib yig‘adi. bunda oligodendrotsitlar o‘simtalarining membranalari go‘yoki har bir aksonning tegishli fragmentini o‘rab oladi. natijada ushbu hujayralar o‘zining sitoplazmatik membranasi bilan bir necha qavat qilib yopadi, ulaming oitasida esa ranve bo‘g‘ini deb ataladigan oraliq joy qoladi. oligodendrit o‘zming o‘simtalari bilan akson atrofini o‘rab olganidan keyin maxsus hujayrani shakllantiradi. bu hujayraning tarkibida mielin boiadi. hosil boigan ko‘p qatlamli membranali kompleks mielin qobig‘i deyiladi. shunday qilib mielin, nerv to‘qimasining qismlariga oq rang beradigan membrana oqsillari va lipidlardan tuzilgan (bosh va orqa miyaning oq moddasi). periferik nerv tizimida shvann gliya hujayralari mielinlashtiradi. shvann hujayralari mntning oligodendrotsitlaridan farqli o‘laroq, o‘simta hosil qilmaydi; ulardan har biri go‘yoki aksonning bir qismini o‘rab oladi va boshqa shvann hujayralari bilan birga uning mielin qobig'ini hosil qiladi. qo‘shni shvann hujayralari …

4 / 11

. bo’lar moddalami qon tomirlari kapillyarlaridan nerv hujayralariga tashilishini ta'minlaydigan yordamchi va izolirlovchi hujayralardir. astrositlar neyronlami tomirlardan keladigan ozuqa moddalari bilan ta’minlaydi (trofik vazifa) va bir vaqtning o‘zida qondan zararli moddalami kelishiga to‘sqinlik qiladigan gematoensefalitik baryerni (geb) shakllanishida qatnashadi (himoya vazifasi). 3. ependim hujayralar miya qorinchalari va orqa miyaning markaziy kanali devorlarini uzluksiz qoplaydi. ushbu hujayralar kubik bir qatlamli epiteliy hujayralariga o'xshaydi, ulaming uzun; sitoplazmatik o‘simtalari tegishli nerv to‘qimasiga chuqur kiradi.j ependim hujayralaming apikal yuzasida ko‘plab mikropinositoz pufakchalar va hujayralaming mikrotukchalari joylashgan. ependim hujayralar orqa miya suyuqligini hosil boiishida qatnashib transport va sekretor vazifasini bajaradi. 4. mikrogliya (glial makrofaglar) ko‘plab o‘simtalari bor bo‘lgan mayda hujayralardir. mikrogliya hujayralari mntda fagotsitar vazifani bajaradi, nobud boigan nerv va gliya hujayralari, viruslar va bakteriyalami yo‘q qiladi. miya moddasi va uni yuvib turadigan orqa miya suyuqligi moddasi o‘rtasida baryer rolini bajaradi; sekretsiya va orqa miya suyuqligining tarkibini boshqaradi. neyron va neyrogliya hujayralari embriogenez jarayonida nerv …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi" haqida

4- ma’ruza. markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi. reja: 1. markaziy va periferik nerv tizimi. 2. neyron va glial hujayralarning turlari. 3. nerv markazi va nerv tarmoqlari haqida tushuncha. 4. nerv markazlarining xossalari. 5. nerv markazlarida integratsiya va koordinatsiya jarayonlari. tayanch iboralar: nerv tizimi, bosh miya, orqa miya, periferik nerv, nerv tugunlari, nerv gangliylar, glial hujayralar, oligodendrotsitlar, astrositlar, ependim hujayralar, shvann gliya hujayralari, ranve bo'g'ini, gematoensefalitik baryerni, nerv markazi, divergensiyasi va irradiatsiyasi. markaziy va periferik nerv tizimi. nerv tizimi tarkibiy tuzilishi va vazifalariga ko’ra markaziy (mnt) hamda periferik nerv tizimiga bo‘linadi. mnt - bosh va orqa miyadan iborat bo‘ lib, o‘zaro bogiangan neyronla...

Bu fayl DOCX formatida 11 sahifadan iborat (38,0 KB). "markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy nerv tizimining umumiy… DOCX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram