markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi

DOCX 15 sahifa 35,4 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 35,4 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

mavzu: markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi. reja 1. orqa miyaning tuzilishi va funktsiyalari. 2. keyingi miya va uning funktsiyalari. 3. o’rta miya va uning funktsiyalari. 4. retkulyar formatsiya 5. miyacha va uning funktsiyalari. 6. oraliq miya va uning funktsiyalari. po’stloq otsi gangliyalari. 7. bosh miya katta yarim sharlari. 8. vegetativ nerv sistemasi. filogenetik nuqta nazardan qaraganda mnsning eng qadimiy qismi – orqa miya hisoblanadi. lantsetnikda orqa miya – primitiv shaklda – butun tana bo’ylab o’tuvchi naychaga o’xshash bo’ladi. orqa miyadan ventral (oldingi yoki harakatlantiruvchi) va dorsal (orqa yoki sezuvchi) ildizlar tarmoqlanadi. lantsetnikda orqa miya tugunlari hali yo’q, sezuvchi hujayralar nerv yo’li bo’ylab tarqalgan yoki orqa miyaning dorsal bo’limlarida yotadi. yumaloq og’izli hayvonlarda esa orqa miyani hujayralardan va markaziy qismni tashkil qiluvchi kulrang moddaga hamda uni o’rab olgan uzunasiga ketgan tolalardan iborat oq rang moddaga bo’linishi boshlanay deb turibdi. orqa miya tugunlari ham paydo bo’layotgani kuzatiladi. ko’ndalang og’izli hayvonlarda orqa miya …

2 / 15

di, dorsal sezuvchi yo’l va patsga tushuvchi aloqalar shakllangan. qushlarda orqa miyani vetsibulyar apparat va miyacha bilan aloqasi yaxshi rivojlangan. sut emizuvchilarda kulrang va oq moddalar yanada katta differentsiyalangan. dorsal shoxchalarda jelatinsimon modda va ko’krak yadrosi paydo bo’ladi, ventral shoxchalarda – hujayra guruhlari aniq ko’rinadi, dorsal va ventral ipchalarda tolalarning soni ortadi, bo’yin segmentlaridan olivalarga chiquvchi yo’llar paydo bo’ladi. odamning orqa miyasi umurtqa kanalida joylashgan bo’lib, besh qismga bo’linadi va lotin raqamlarida ifodalanadi: 1) bo’yin segmenti 8 ta (s 1-viii) cervicalia 2) ko’krak segmenti 12 ta (th 1-xii) thoracica 3) bel segmenti 5 ta (l 1-v) limbalia 4)dumg’aza segmenti 5 ta (s 1-y) sacralia 5)dum segmenti 1-3 ta (so 1-iii) cossiguum orqa miya segmentlarida dorsal ildizchalar tarkibida keladigan, tananing ko’pchilik sezuvchi neyronlarning o’simtalari qo’shilib tugaydi. shu bilan birga, undan organizmning deyarli barcha efferent nervlari, yahni harakat (bosh muskullarini innervatsiyalovchilardan tashqari), barcha simpatik va parasimpatik nervlar boshlanadi. orqa miyaning 13 mln.ga …

3 / 15

i. orqa miyada barcha harakat reflekslarining markazlari joylashgan, (bosh muskullari harakatdan tashqari), undan tashqari siydik ajratish va jinsiy faoliyatlar, to’g’ri ichak faoliyati, haroratning barqarorligini saqlab turish va modda almashinuvini boshqarish, ko’pchilik qon tomirlarining tonusini bir mehyorda ushlab turish bilan bog’liq bo’lgan reflekslarni yuzaga chiqarishda ham qatnashadi. orqa miyaning harakat va tonik reflekslari tananing fazodagi harakatlarini hamda tana qismlarini bir-biriga nisbatan harakatlarini, yotish, o’tirish, tik turish, yahni vaziyatni ta’minlaydi. reflektor faolyatini amalga oshrishda va koordinatsiya qilishda neyronlararo o’zaro harakatlar katta rol o’ynaydi. itning orqa miya bel segmentlaridagi bitta oraliq neyronda hisoblarga qaraganda o’rtacha 650, harakat neyronida esa – 5500 sinapslar hosil bo’ladi. impulhslarning asosiy oqimi, oraliq neyrolnlar orqali harakat neyronlariga o’tkazib yuboriladi. tabiiy sharoitda reflekslar faoliyati doimo bosh miyaning yuqori bo’limlari ta’sirini sezib turadi. reflekslar faoliyati darajasi orqa miya tarkibiy tuzilishining bosh miya tarkibiy tuzilishi bilan aloqalari saqlanganligiga bog’liq. hayvon detserebratsiya (bosh miyasi olib tashlangan) yoki spinalizatsiya (orqa miya bilan bosh …

4 / 15

ari tonusi va mos ravishda arterial bosimni ushlab turuvchi simpatik neyronlarning tonus razryadlari yo’qoladi. orqa miya reflekslari qatoriga himoya reflekslari, cho’zilish, antagonits muskullar, vitsseromotor, vegetativ reflekslar kiradi. orqa miyaning o’tkazuvchi funktsiyalari o’tkazuvchi yo’llar deganda tuzilishi va funktsiyasini umumiyligi bilan harakterlanadigan nerv tolalar guruhi tushuniladi. ular orqa miyaning turli bo’limlarini yoki orqa miya bilan bosh miyani bog’lab turadi. bitta yo’lning nerv tolalari bir xil turdagi neyronlardan boshlanadi va bir xil funktsiyani bajaradigan neyronlarda tugaydi. funktsional xususiyatlariga binoan, assotsiativ, komissural va proektsion (afferent, efferent) nerv tolalari farqlanadi. assotsiativ tolalar orqa miyaning bir tomonidagi turli segmentlarni bog’laydi. komissural tolalar esa turli segmentlarni qarama-qarshi tomonlari o’rtasidan o’tgan. proektsion tolalar haqiqiy o’tkazuvchi yo’llar bo’lib, ular patsdan yuqoriga va yuqoridan patsga o’tib, orqa miyani mnsning yuqori qismlari bilan bog’laydi. bular afferent va efferent yo’llarga bo’linadi. ko’tariluvchi o’tkazuvchi yo’llar tashqi dunyo va ichki muhit o’zgarishlariga javoban qo’zg’aladigan retseptorlarda paydo bo’lgan impulhslarni o’tkazadi. bu yo’llarga ektsroretseptiv, proprioretseptiv va …

5 / 15

kkinchi neyronlarning o’simtalari kesishib, talamusning qarama-qarshi yadrolarida sinapslar hosil qiladi.ana shu yadrolardan uchinchi neyron boshlanadi, aksonlari miya po’tslog’idagi 1u qavat neyronlarda tugaydi. goll va burdax tutamlarini mielinli tolalar tashkil qiladi. orqa miyani miyacha bilan bog’laydigan fleksig va govers tutamlari impulhslarni o’ta tezlikda (120 m.s) o’tkazadigan nerv tolalaridan tashkil topgan. ulardan asosan, muskul va paylarning proprioretseptordan muskul tonusi, vaziyat va muvozanatni, harakatlarni bajarish uchun zarur bo’lgan impulhslar o’tadi. tushuvchi o’tkazuvchi yo’llarga asosan kortikospinal (piramidal, rubrospinal, vetsibulo-spinal va retikulo-spinal) yo’llar kiradi. kortiko-spinal yo’l bosh miya po’tslog’ining harakatlantiruvchi sohasidagi piramidal hujayralarning aksonlaridir. bu aksonlar oraliq, o’rta va uzunchoq miyalardan o’tadi, ko’pgina yon shoxlari bo’ladi va uzunchoq miyaning patski qismida bu shoxlarning ko’pchiligi kesishadi. kesishmagan nerv tolalari, orqa miyaga tushib, tugaydigan segmentlarda qarama-qarshi tomonga o’tadi. bu yo’lning asosiy vazifasi – ixtiyoriy harakatlarni yuzaga chiqaruvchi impulhslarni o’tkazishdan iborat. rubro-spinal (monakov) yo’l o’rta miya qizil yadrosidagi neyronlarning aksonlaridir. tolalar yadrolardan chiqib, qarama-qarshi tomonga o’tadi va ularning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi" haqida

mavzu: markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi. reja 1. orqa miyaning tuzilishi va funktsiyalari. 2. keyingi miya va uning funktsiyalari. 3. o’rta miya va uning funktsiyalari. 4. retkulyar formatsiya 5. miyacha va uning funktsiyalari. 6. oraliq miya va uning funktsiyalari. po’stloq otsi gangliyalari. 7. bosh miya katta yarim sharlari. 8. vegetativ nerv sistemasi. filogenetik nuqta nazardan qaraganda mnsning eng qadimiy qismi – orqa miya hisoblanadi. lantsetnikda orqa miya – primitiv shaklda – butun tana bo’ylab o’tuvchi naychaga o’xshash bo’ladi. orqa miyadan ventral (oldingi yoki harakatlantiruvchi) va dorsal (orqa yoki sezuvchi) ildizlar tarmoqlanadi. lantsetnikda orqa miya tugunlari hali yo’q, sezuvchi hujayralar nerv yo’li bo’ylab tarqalgan yoki orqa miyaning dorsal bo’limlarida...

Bu fayl DOCX formatida 15 sahifadan iborat (35,4 KB). "markaziy nerv tizimining xususiy fiziologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy nerv tizimining xususi… DOCX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram