ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар

DOC 138,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662839343.doc ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар шеърият – давр дардларини ўзининг ранго-ранг мисраларида жамулжам эта олувчи мўъжизалар олами. ҳаётимиздаги ҳар қандай ўзгаришлар шеъриятда ўз аксини топмасдан қолмайди. бинобарин,шеъриятдаги ҳар бир мавзу давр талаби ва ҳаётий зарурат туфайли туғилиб, аста-секин анъанага айланади. табиатни авайлаб-асраш ёки экологияга бағишланган бадиий асарларнинг яратилиши ҳам инсониятнинг табиатга бемеҳрлиги оқибатида юзага келган табиат фожиаси муаммолари билан боғлиқдир. одамзот қадим замонлардан бери табиат сирларини билишга доим интилиб келади, унинг ғаройиб мўъжизаларидан таъсирланди, азалдан юрагига бадиий сўз дарди муҳрланган инсон ташқи оламнинг такрорланмас гўзалликларида ўз дардларини, ўй-хаёлларининг изларини кўради, шу тариқа табиат ва инсон бирлигининг поэтик ифодаси юзага келди. табиатнинг сирли қўшиқларига қулоқ тутиб, атроф-муҳитнинг нафосатини юракдан ҳис эта билган шоиргина манзара лирикасининг гўзал намуналарини ярата олади. узоқ даврлар мобайнида шеъриятда пейзаж лирикаси, образ ва рамзлар воситасида табиат гўзалликларини, унинг ўзига хос хусусиятларини тасвирлаш анъанаси устунлик қилиб келди. кейинги йилларда манзара …

, бутун инсониятнинг умумий муаммосига айланган. табиат ва инсон ўзаро муайян қонуниятлар асосида муносабатда бўлади. бу қонуниятларни бузиш ўнглаб бўлмас экологик фалокатларга олиб келади». табиат бойликларини муҳофаза қилиш, унинг гўзал манзараларини асраш табиатнинг нодир қўллари билан яратилган экологик ёдгорликларни асраб-авайлаш ва табиатдан фойдаланиш борасида йўл қўйилаётган бошбошдоқчиликларга чек қўйиш каби муаммолар она-сайёрамизда истиқомат қиладиган ҳар бир одам тақдирига тааллуқлидир. атроф-муҳитнинг мусаффолигини сақлаш одамларнинг замин тақдири олдидаги бурчини қай даражада ҳис этишларига ҳам боғлиқдир. бунинг учун табиат ҳақидаги билимларни кенг оммалаштириш, табиатнинг фожиали ҳолатидан инсонни огоҳ этиб, келгусида сайёрамиз бошига тушиши мумкин бўлган хавф-хатарнинг олдини олиш чораларини излашимиз зарур. бунинг учун аввало одамлар орасида экологик тарбияни тўғри йўлга қўйиш, экологик маданиятни таркиб топтириш керак. халқимиз орасида экологик маърифатни шакллантирувчи омиллардан бири – бадиий сўз кучи билан табиат ва инсон ўртасидаги азалий бирлик ва бу боғлиқликнинг муқаддаслигини намоён этишдир. шеъриятда табиатни асраш мавзусининг пайдо бўлиши асрлар давомида пайдо бўлган табиат ёдгорликлари нобуд …

ологик муаммоларга бағишланган илк асарлар 60-йилларда яратила бошланган эди . асқад мухтор, эркин воҳидов, абдулла орипов, омон матчон каби ижодкорлар бошлаб берган бу анъанани кейинчалик усмон азимов, хуршид даврон, шавкат раҳмон, маъруф жалил, тилак жўра ва бошқа шоирлар давом эттирдилар. асқад мухторнинг афсона шаклида ёзилган шеърларидан бирида айтилишича, цезарь кунлардан бир куни ёмон туш кўриб, уйғонибди. тушида у ўз туққан онасини булғаб қўйган эмиш. нохуш кайфиятда боққа чиққан ҳукмдор ўз яқинларини чақириб, улардан кечаси кўрган тушининг таъбирини сўрабди. улар юлдузларга боқиб, цезарнинг тушини йўйибдилар ва бу туш бутун оламга ҳукмдор бўлишга ишора эканлигини айтибдилар. шоир эса бундан бошқача хулоса чиқаради: цезар ер юзидаги ақлли мавжудот – одам рамзи бўлса, унинг онаси инсониятга жон ва тан ато этган она-замин тимсолидир: ҳа, замин ... она – ер. чексиз оламда тирикликни туққан ягона манзил. уни таҳқирлайман деган ҳар банда, ҳар худо – разил ... бу мисралар шунчаки қуруқ чақириқ эмас, чунки табиатни она …

ана шундай эътиқод ва тасаввурлар ҳимоясида узоқ вақт сақланиб қолган. собиқ шўролар империясининг ғайриинсоний ғоялари аждодларимизнинг табиатни асраш билан алоқадор қадимий анъаналарини ҳам оёқ ости қилди. асрлар бўйи элимиз гард юқтирмай сақлаб келган муқаддас жойлар, булоқлар, қадамжолар вайрон қилинди, бир неча асрга тенгдош бобо чинорлар кесиб ташланди, табиатга мислсиз зарар етказилди. табиатга бемеҳрлик билан муносабатда бўлиш ҳам аслида унинг муқаддаслигига шак келтиришдан, одамлар атроф-муҳитнинг дахлсизлиги ҳақидаги эътиқодларини унутган дақиқалардан бошланган эди. шу боис ижодкорлар табиатнинг ҳар бир заррасини муқаддас дея улуғлашларида чуқур фалсафий маъно ва ҳаётий ҳақиқат бор «табиатда муқаддас бўлмаган нарсанинг ўзи йўқ», - деб ҳисоблайди садриддин салимов ўзининг «она» туркумидаги шеърларидан бирида: онамнинг айтишича, муқаддас лайлак. муқаддас-дарахт, туш. афсона, эртак. онамнинг айтишича, неки муқаддас, унинг қалқони бўлмоқ керак ҳар нафас. атрофимиздаги олам меҳр ва ҳимояга муҳтож, нимаики муқаддас бўлса, инсон боласи унинг ҳимоячиси, кўксини қалқон қилиб, уни ҳар қандай бало-қазодан, аввало, ўзининг лоқайдлиги-ю эътиборсизлигидан, меҳрсизлик хуружидан асраши керак …

. бу «бир сиқим тупроқ» она-замин рамзидир. эркин воҳидовнинг она-табиатнинг поклигини сақлаш ҳақидаги шеърида юксак ватанпарварлик, фуқаролик туйғулари ўз ифодасини топган. шоир ўлкамизнинг ҳар бир гиёҳидан тортиб азим чинорларигача, ирмоқлардан тортиб жўшқин дарёларигача барида она-ватан сиймосини кўради. шоир тасаввуридаги ватан атрофимизни ўраб олган борлиқдан, бизни елкасида кўтариб турган заминдан бошланади. унинг учун ватан – бу дарахтлар, ватан – бу майсалар узра ёғиб турган ёмғир, ватан – бу сир ва амунинг ҳаётбахш тўлқинлари, ватан – бу чўлларда бўстон бўлиб жилоланган оби-ҳаёт. шоир юртимиз заминига жон ато қилган ҳаётбахш ришталардан бири – сирдарёни «онажон» деб атайди. юртимиз учун ҳам юрак, ҳам қон томири, ҳам ризқу рўз манбаи ҳисобланган она дарёларимизнинг тақдиридан хавотирланган шоир: туман аср кечмишидан дараксан, юртим учун ҳам томир, ҳам юраксан. нега бугун бемадорсан, ҳалаксан? сен бизларга ҳали мангу кераксан, оқиб тургин, қуриб қолма, онажон, дея илтижо қилади. бу мисралар шеъриятимизда сўнгги йилларда туғилган ўзига хос анъана – инсон қалбидаги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар"

1662839343.doc ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар шеърият – давр дардларини ўзининг ранго-ранг мисраларида жамулжам эта олувчи мўъжизалар олами. ҳаётимиздаги ҳар қандай ўзгаришлар шеъриятда ўз аксини топмасдан қолмайди. бинобарин,шеъриятдаги ҳар бир мавзу давр талаби ва ҳаётий зарурат туфайли туғилиб, аста-секин анъанага айланади. табиатни авайлаб-асраш ёки экологияга бағишланган бадиий асарларнинг яратилиши ҳам инсониятнинг табиатга бемеҳрлиги оқибатида юзага келган табиат фожиаси муаммолари билан боғлиқдир. одамзот қадим замонлардан бери табиат сирларини билишга доим интилиб келади, унинг ғаройиб мўъжизаларидан таъсирланди, азалдан юрагига бадиий сўз дарди муҳрланган инсон ташқи оламнинг такрорланмас гўзалликларида ўз дардларини, ўй-...

Формат DOC, 138,0 КБ. Чтобы скачать "ҳозирги ўзбек шеърияти ва экологик муаммолар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳозирги ўзбек шеърияти ва экол… DOC Бесплатная загрузка Telegram