ҳозирги экологик кризис (танқислик) ва унинг хусусиятлари

DOC 108,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1476958041_65723.doc ҳозирги экологик кризис (танқислик) ва унинг хусусиятлари режа: 1. экологик кризис ва экологик вазият (ситуация). 2. ҳозирги экологик кризис ва унинг хусусиятлари. инсоннинг муҳит ва биосферага кўрсатаётган таъсир доираси. 3. ўзбекистон республикасида чўлланишга қарши курашнинг миллий дастури. таянч иборалар: экологик кризис, биосфера, биологик эҳтиёж, айсберг, эррозия, яйлов, лалмикор ер, фитомелиорация, ирригация, гидротехник тадбир, табиий офат. 1. экологик кризис ва экологик вазият (ситуация). янги сифат ўзгаришларга олиб келадиган биосфера ёки унинг катта бир бўлагининг ўзгаришига экологик кризис дейилади. биосфера тарихида бир нечта экологик кризислар бўлиб ўтган. шулардан энг машҳури 70 – 100 млн йил олдин бўр даврининг охирида бўлиб ўтган, натижада судралиб юрувчиларнинг 5 та отрядлари (динозаврлар, птеразаврлар, ихтиозаврлар) турлари ўлиб юқолиб кетган. уларнинг ўлиб кетишини тушунтирувчи ягона бир фикр йўқ. баъзи бир кузатувчиларнинг фикрича бунга иқлимнинг кескин ўзгариши сабаб бўлган бўлса, бошқа фикрларга кўра эволюцион жараён. жумладан гулли ўсимликларнинг пайдо бўлиб, флоранинг ўзгариши уларнинг йўқолишига сабаб бўлган, учинчи бир …

рни йўқ қилган. бунга мисол қилиб саҳрои кабрни олиш мумкин. бундан 5 – 11 минг йил илгари саҳрои кабрда дарёлар оқиб, у ўсимликлар дунёсига бой бўлган. бир томондан ўсимликлар турларининг инсонлар таъсири натижасида йўқола бориши ва иккинчи томондан иқлимнинг ўзгариши қурғоқчиликнинг бошланиши аста-секин бу минтақада ўсимликлар ва ҳайвонот дунёсини кескин ўзгартириб, уларнинг йўқолиб кетишига ва саҳрои кабрнинг ҳозирги ҳолатига олиб келган. мелоддан олдинги ii асрда рум империяси шимолий африкани босиб олиб, у ерларни деҳқончилик қилиб бўлмайдиган даражага олиб келди. бу ерлар табиатининг бузилишига сабаб бўлган нарса ерларни шафқатсизлик даражада ҳайдаш, кўп миқдорда отларни яйловларда боқиш сабаб бўлган. кейинчалик рум подшосининг ўрнига келган араблар бу ўлканинг табиатини қайта тиклаш усулларини топдилар. жумладан улар диградацияга учраган яйловларга мослашган ҳайвонлардан бири туяни кўпайтирдилар. бироқ арабларнинг ўрнига келган французлар саҳрои кабрнинг ўзига хос хусусиятлари билан ҳисоблашмасдан яна меъёридан кўп миқдорда ҳайвонларни боқа бошладилар, ер ости сувларини қазиб чиқарадиган қудуқларни кўпайтирдилар. суғориладиган деҳқончиликнинг қолоқ (примитив) …

иқёсда учраганлиги. чунки кризис сайёрамизнинг барча қисмига тарқалган ёки тарқалиш ҳавфи остида. шу сабабли бу кризисдан қутилиш учун эски анъанали усуллардан фойдаланиш мумкин эмас. кризисдан қутилишнинг асосий йўллари: ишлаб чиқариш усулларини, ҳамда табиий ресурслардан фойдаланиш меъёрлари ва ҳажмини ўзгартириш лозим. кейинги вақтларда табиий ресурслардан фойдаланиш кенг миқёсда олиб борилмоқда. инсон дарёлар оқимининг 10 фоизидан фойдаланмоқда. бу дарё сувларидан фойдаланишнинг охирги чегарасигача борди деган сўз. табиий зоналардаги баъзи бир ландлафтларни инсон томомила йўқотиб бўлди. ҳозирги вақтда 100 – 120 млрд тоннага яқин ер ости бойликлар қазиб олинмоқда, бу ер юзидаги ҳар бир инсонга бир йилда 25 – 30 тоннага тўғри келади. саноати ривожланган мамлакатларда эса бу кўрсаткич бундан ҳам 2 – 3 баробар кўпдир. инсон ишлаб чиҳаётган ва қўллаётган моддалар ҳамда энергия миқдори унинг биологик эҳтиёжидан 100 баробар ортиқ. ҳисобларга қараганда ҳозир ер юзидаги инсонлар эҳтиёжи учун 2 млн тонна озиқ – овқат, 10 млн тонна ичимлик суви ва нафас олиши …

вича) сув билан суғоришни тақозо этади. ана шу сувларнинг ҳаммаси ҳам ўз мўлжали бўйича сарф бўлмасдан, улардан нотўғри фойдаланиш натижасида бир қисми ерларни шўрлантиришга ёки ботқоқликларнинг пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. дашт экосистемаси деган табиий экосистемалар деярли йўқолиб бормоқда. инсон қўли тегмаган ўрмонлар ҳам жуда кам қолган. ўрмонларнинг 2/3 қисми йўқотилган. ер юзи қуруқлигидаги ўрмонлар майдони 75 % дан 25 % гача камайиб кетган. ҳозирги экологик вазиятнинг мураккаблиги яна шундаки, инсон табиат ресурсларидан ҳам техникавий тараққиётлардан ҳам воз кеча олмайди. бунинг устига аҳоли сони борган сари кўпайиб, фан – техника тараққиёти кучайиб бормоқда. ҳозирги кунда илгари тузилиб, кейин қолдирилган шимолий дарёлар сувининг бир қисмини марказий осиёга ўтказиш лойиҳалари яна қайта кўрилмоқда. бу лойиҳа бўйича ҳар йили 150 км3 сув марказий осиё худудига ўтказиш кўзда тутилмоқда. ер юзида бунга ўхшаш лойиҳаларнинг бир нечтаси мавжуд. шулардан бири канаданинг шимолий районларидаги дарёлар сувини 8000 км масофага, яъни ақш ва мексикага олиб ўтиш. бу …

билимлардан фойдаланиш ва экологиянинг ўқув предмет сифатида актуал эканлиги яна бир бор кўзга яққол ташланмоқда. 3. ўзбекистон республикасида чўлланишга қарши курашнинг миллий дастури чўллашишга қарши кураш чоралари қуйидагилардан иборат: 1. ерлар диградациясининг ҳажмини қисқартириш ёки унинг олдини олиш; 2. қисман диградацияга учраган ерларни қайта тиклаш; 3. чўллашишга дучор бўлган ерларни қайта тиклаш; ўзбекистон республикасининг барқарор ва бир текис ривожланишининг асосларидан бири чўллашишга қарши қаратилган чора тадбирлар ташкил этади. чўллашишга қарши курашиш 3 қисмдан ташкил топган. а) чўллашишга қарши ўтказиладиган чора тадбирлар; б) табиий муҳит ҳолатини ва назоратини кузатиш системасини ташкиллаштириш; в) чўллашишнинг олдини олишга қаратилган илмий лойиҳалар тузиш. 3.1. чўллашишга қарши чора – тадбирлар 3.1.1. эррозияга қарши тадбирлар. чўллашишга қарши курашишнинг муҳим омилларидан бири ташкилий хўжалик ва агротехник тадбирлар ҳисобланади. булар тупроқнинг юза қатламининг емирилиши (бузилиши)ни тўхтатишга қаратилган бўлиб, эррозияга учраган ерларнинг унумдорлини ошириши мумкин. эррозияга учраган ерларда қишлоқ хўжалик экинларини экишнинг агротехник таркибий қисмини ҳам шулар ташкил этади. ана …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳозирги экологик кризис (танқислик) ва унинг хусусиятлари"

1476958041_65723.doc ҳозирги экологик кризис (танқислик) ва унинг хусусиятлари режа: 1. экологик кризис ва экологик вазият (ситуация). 2. ҳозирги экологик кризис ва унинг хусусиятлари. инсоннинг муҳит ва биосферага кўрсатаётган таъсир доираси. 3. ўзбекистон республикасида чўлланишга қарши курашнинг миллий дастури. таянч иборалар: экологик кризис, биосфера, биологик эҳтиёж, айсберг, эррозия, яйлов, лалмикор ер, фитомелиорация, ирригация, гидротехник тадбир, табиий офат. 1. экологик кризис ва экологик вазият (ситуация). янги сифат ўзгаришларга олиб келадиган биосфера ёки унинг катта бир бўлагининг ўзгаришига экологик кризис дейилади. биосфера тарихида бир нечта экологик кризислар бўлиб ўтган. шулардан энг машҳури 70 – 100 млн йил олдин бўр даврининг охирида бўлиб ўтган, натижада судралиб юру...

Формат DOC, 108,0 КБ. Чтобы скачать "ҳозирги экологик кризис (танқислик) ва унинг хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳозирги экологик кризис (танқис… DOC Бесплатная загрузка Telegram