qoya tosh suratlari

DOC 5 pages 161.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 161.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1402655158_42964.doc www.arxiv.uz qoya tosh suratlari [image: image1.jpg]bepoyon dara. qoâl-oyogâidan tashqari tanasining barcha aâzolarini qoângâiroqni eslatuvchi niqob bilan berkitib olgan odamlar oâq-yoy, nayza, oâroqsimon qurollar va itlar yordamida bahaybat bir yovvoyi buqaga hamla qilmoqchi. uzun shoxli hayvon esa ulardan qochmoqchi boâlib, bor kuchi bilan oldinga intilmoqda. biroq foydasiz. uni oldinda yana ovchilar kutib turibdi. bir tomonda esa biyasini qizgâangan aygâir otlar ayovsiz jang qilmoqda. salgina narida uzoq manzilni koâzlab yoâlga chiqqan karvon koârinadi... oâziga xos rang-baranglikni ifoda etgan mazkur manzara zarautsoy qoyatosh suratlarining birida aks etgan. zero, ming yillar osha saqlanib kelayotgan buyuk oâtmishimizdan hikoya qiluvchi yurtimizdagi qoyatosh suratlari, sanâat va maânaviyatimizning ilk kurtaklari hisoblanadi. ajdodlarimiz oddiy toshlarga bejirim rasmlarni shu qadar nafis, oâziga xos did bilan ishlaganki, ularni tomosha qilib beixtiyor hayratlanasiz. muxbirimizga tarix fanlari nomzodi, dotsent abdujabbor kabirov oâzbekistondagi mavjud qoyatosh tasvirlari, ushbu sanâat turining paydo boâlish tarixi va ularda aks etgan manzaralar xususida quyidagilarni gapirib berdi. ilk bor …

2 / 5

jilo berilgan. bu turdagi qoyatosh suratlarining deyarli hech bir oâzgarishsiz hozirgi kunimizgacha saqlanib qolishi, ajdodlarimiz aql-zakovatining mahsuli boâlgan ilk boâyoqlarning sifati juda yuqoriligidan dalolat beradi. oâzbekistonda 100 dan ortiq ana shunday nodir sanâat namunalari aniqlangan. xususan, nafaqat bizni, balki xorijlik sayyohlar, tadqiqotchilarda ham yaxshi taassurot qoldirgan zarautsoy, sarmishsoy, teraklisoy, bironsoy, qoracharvoqsoy va xoâjakentdagi qoyatosh suratlari juda yaxshi oârganilgan. ular baâzi umumiy oâxshashlikka ega boâlsa-da, rasmlar turi, mazmuni, ifoda etilgan manzaralari, uslubiy xususiyatlari va davr jihatidan farq qiladi. ayniqsa, zarautsoy qoyatosh tasvirlari nihoyatda nafisligi, nozikligi va goâzalligi bilan boshqalardan ajralib turadi. u yerdan mezolit, neolit va keyingi davrlarga mansub boâlgan 200 dan ortiq rasm topilgan. shuni alohida taâkidlab oâtmoqchimanki, zarautsoy suratlarining mavzui va gâoyaviy mazmuni gâarbiy yevropadagi butun dunyoga mashhur lasko, altamir, niodagi qadimiy, sirli qoya suratlariga yaqin. bu esa oâsha davrda dunyo sivilizatsiyalarining bir xilda rivojlanganidan dalolat beradi. xususan, ulardagi boâyoq bilan ishlash texnikasi bir-biridan farq qilmaydi. niqobli ovchilar â …

3 / 5

ining sharqiy yon bagârida joylashgan zarautsoy qoyatosh suratlarida qoângâiroqqa oâxshash niqob kiyib olgan ovchilar qizil angob-oxra bilan tasvirlangan. bu bejiz emas, albatta. zero, oâtmishda odamlar ov qilinayotgan hayvonga yaqinlashish, ularni choâchitib yubormaslik maqsadida ustiga oâsha hayvonning terisini, boshiga esa shoxini bogâlab uning qiyofasiga kirgan. xususan, qadimda hindular bizon, aborigenlar kenguru, shimoliy sibir eskimoslari esa los, bugâu qiyofasiga kirib, ularni ovlagani haqidagi etnografik maâlumotlar talaygina. hozir ham asosiy mashgâuloti ovchilik boâlgan ayrim qabilalar shu usulni qoâllashadi. zarautsoyda ham shunga oâxshash manzaraga guvoh boâlish mumkin. ovchilar archazorlarda oâtlab yurgan yovvoyi buqalarni avval yaqindan oârab olib, soângra oâqqa tutish maqsadida aynan archasimon yopinchiqlardan foydalangan. yurtimizda arslonlar yashaganmi? [image: image2.jpg]â qoyatosh rasmlari oâtmishning oâchib ketgan sahifalarini oârganishda nafaqat tarixchi yoki etnograf, balki sanâatshunos, paleozoolog va boshqa fan namoyandalari uchun ham qimmatli manba hisoblanadi. qadimgi tosh asrining soânggi bosqichiga kelib, yer yuzidagi ulkan muzliklarning chekinishi natijasida iqlim oâzgardi. natijada oârta osiyoning hayvonot olami va oâsimliklar …

4 / 5

kabi yirtqich hayvonlarning toâqnashuvi, ovchining kamdan-kam hollarda qoâlga oârgatiladigan ov qoploni â gepard yordamida yovvoyi buqani qoâlga kiritishi ifoda etilgan manzaralar kishi diqqatini oâziga tortadi. arslon bilan bogâliq boâlgan ov manzaralarining koâpligi, qadimda ularning mazkur hududda to ilk oârta asrlargacha ham mavjud boâlganini koârsatadi. shuningdek, bu yerdagi toshlarga â«avestoâ»da tilga olingan noyob jonzotlar ham oâyib-urib ishlangan. bebaho rasmlar â umumjahon merosi â ibtidoiy sanâatning noyob yodgorligi sifatida â«qizil kitobâ»ga kiritilgan betakror qoyatosh suratlari bugun xorijiy mamlakatlarda ham eâtirof etilmoqda. xususan, 2008 yilda oârta osiyoni tadqiq qilish instituti va oâzrfa arxeologiya instituti tashabbusi bilan respublikamiz va xorijiy davlatlarning oâttizdan ortiq mutaxassisi ishtirokida sarmishsoy qoyatosh suratlariga bagâishlangan xalqaro ilmiy konferensiya boâlib oâtgan edi. unda zarautsoy, sarmishsoy kabi bebaho madaniy yodgorliklar muhofazasi, ular yoâqolib ketishining oldini olish maqsadida tegishli qarorlar ham qabul qilindi. eng muhimi, ushbu anjumanda sarmishsoy suratlari umumjahon merosining noyob namunasi sifatida yunesko tomonidan roâyxatga olinib, â«ochiq osmon ostidagi muzeyâ» deb …

5 / 5

3.jpg]zarautsoy qoya rasmlari respublikamizning qariyb barcha togâlarida ibtidoiy ajdodlar chizgan toshdagi rasmlar uchraydi. suratlar toshlarning sirtiga ikki xil usulda: urib choâkichlash va tabiiy boâyoqlar yordamida ishlangan.â olimlarning uzoq vaqt mobaynida olib borgan tadqiqotlari natijasida qizil tabiiy boâyoq- oxra bilan choâp, qamish, suyak va qushlarning pati vositasida zarautsoy qoyalariga ishlangan tasvirlar ibtidoiy zamonning mezolit davriga, yaâni bundan 8-6 ming yillar ilgari oâtgan oârta tosh asriga oidligi aniqlangan. bu - mamlakatimiz qoya suratlari ichida surxondaryo viloyati koâxitang togâ tizmalaridagi zarautsoy tasvirlarining eng qadimiy tasvirlar ekanligini bildiradi.â umuman, surxondaryo bugungi kunda eng qadimiy madaniyat beshiklaridan biri ekanligi bilan jahon miqyosida mashxurdir. haqiqatdan ham boysun togâlarida bundan yuz ming yillar ilgari yashagan neandertal odami, sherobod choâlidan topilgan respublikamiz tarixida eng birinchi shahar hisoblanmish jarqoâton va boshqa koâplab asori atiqalar buni isbotlab turibdi. ibtidoiy davrda yashagan. ajdodlarimiz esa qorin tuygâazish uchun faqat togâma-togâ yovvoyi hayvonlarni quvib yurish bilan kifoyalanmay, shu bilan birga sanâat bilan ham …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qoya tosh suratlari"

1402655158_42964.doc www.arxiv.uz qoya tosh suratlari [image: image1.jpg]bepoyon dara. qoâl-oyogâidan tashqari tanasining barcha aâzolarini qoângâiroqni eslatuvchi niqob bilan berkitib olgan odamlar oâq-yoy, nayza, oâroqsimon qurollar va itlar yordamida bahaybat bir yovvoyi buqaga hamla qilmoqchi. uzun shoxli hayvon esa ulardan qochmoqchi boâlib, bor kuchi bilan oldinga intilmoqda. biroq foydasiz. uni oldinda yana ovchilar kutib turibdi. bir tomonda esa biyasini qizgâangan aygâir otlar ayovsiz jang qilmoqda. salgina narida uzoq manzilni koâzlab yoâlga chiqqan karvon koârinadi... oâziga xos rang-baranglikni ifoda etgan mazkur manzara zarautsoy qoyatosh suratlarining birida aks etgan. zero, ming yillar osha saqlanib kelayotgan buyuk oâtmishimizdan hikoya qiluvch...

This file contains 5 pages in DOC format (161.5 KB). To download "qoya tosh suratlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qoya tosh suratlari DOC 5 pages Free download Telegram