tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi.

DOCX 5 sahifa 31,5 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 31,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

5-mavzu: tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi. qadimgi davr madaniyati mavzusining metodologik jihatdan o’tilishi reja: 1. tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi. 2. qadimgi davr madaniyati mavzusining metodologik jihatdan o’tilishi. tayanch so’z va iboralar al-xorazmiy, «bayt ul-hikmat», «al-jabr val muqobala», «algoritm», ahmad al-farg‘oniy, «astronomiya asoslari haqidagi kitob», «alfraganus», abu rayhon beruniy, «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» va «hindiston» asarlari, shayx ur-rais, afshona qishlog‘i, «tib qonunlari», «avitsenna», qoyatosh suratlar, altamira, kapovaya va lasko g‘orlari, ispaniya, fransiya, boshqirdiston, sarmishsoy darasi, zarautsoy, «qizil kitob», yunesko, «ochiq osmon ostidagi muzey» aniq va tabiiy fanlaming rivoji. ix—xii asrlarda yurtimizda ilm-fan yuksak taraqqiyotga erishdi. bu davrda yashab ijod qilgan buyuk bobolarimiz jahon ilm-fani taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shdilar. ayniqsa, aniq va tabiiy fanlar taraqqiyotiga qo‘shgan betakror hissalari bilan o‘z nomlarini abadiylikka muhrladilar. bu abadiylikka muhrlanganlar ro‘yxati buyuk bobomiz muhammad ibn muso al-xorazmiy nomi bilan boshlanadi. al-xorazmiy 783-yilda xorazmning xiva shahrida tug‘ildi. dastlab …

2 / 5

val muqobala» deb ataladi. al-xorazmiyning bu asari xii asrdan boshlab yevropada tarqala boshladi. yevropaning ba’zi xalqlari «al-jabr» o‘rniga «algebra» atamasini ishlatganlar. allomaning o‘z nomi esa matematika fanida ko‘p ishlatiladigan (bu haqda yuqori sinflarda bilib olasiz) «algoritm» atamasida yashab kelmoqda. dunyoda o‘z nomi yoki asarining nomi fan nomiga aylanib ketgan allomalar juda kam. siz bu hodisa bilan har qancha g‘ururlansangiz, faxrlansangiz arziydi. al-xorazmiy 850-yilda bag‘dod shahrida vafot etdi. ahmad al-farg‘oniy. jahon ilm-fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan yana bir buyuk bobomiz ahmad al-farg‘oniy 797-yilda farg‘onaning quva shahrida tug‘ildi. u yoshligidan ilm-fan asoslarini chuqur o‘rgandi. o‘z ilmini yanada chuqurlashtirish maqsadida o‘rta osiyoning o‘sha davrdagi eng yirik ilm-fan markazi marv shahriga keldi. so‘ng bag‘dod shahridagi «bayt ul-hikmat»da astronomiya, matematika va geografiya kabi fanlar sohasida ijod qildi. uning nomini mashhur qilib yub organ «astronomiya asoslari haqidagi kitob» asari xii asrda yevropada lotin tiliga tarjima qilindi. bu asar ahmad al-farg‘oniyni yevropada «alfraganus» nomi bilan mashhur qilib …

3 / 5

ulkan hissa qo‘shdi. bizga beruniydan ko‘plab asarlar meros bo‘lib qoldi. ularning ichida astronomiyaga oid asari benihoya katta ahamiyatga ega bo‘lgan. uning «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» va «hindiston» kabi asarlari tarix fani uchun muhim manba hisoblanadi. u «hindiston» asarida ummon ortida qit’a borligi haqidagi taxminni ilgari surdi. yevropalik sayyoh olimlar esa beruniydan qariyb 500 yildan so‘ng bu qit’aning borligini amalda isbotladilar. abu ali ibn sino. o ‘z zamonasida shayx ur-rais, ya’ni «olimlar raisi», deb ulug‘langan buyuk alloma abu ali ibn sino 980-yilda buxoro shahri yaqinidagi afshona qishlog‘ida tug‘ildi. ibn sino o‘z davrining barcha bilimlarini puxta egalladi. ibn sino dunyoga, awalo, buyuk tibbiyot allomasi bo‘lib tanildi. uning tibbiyotga oid mashhur asari «tib qonunlari» deb ataladi. asar xii asrda yevropada lotin tilida chop etildi va ibn sino yevropada «avitsenna» nomi bilan mashhur bo‘ldi. «tib qonunlari» xvii asrgacha yevropa mamlakatlari universitetlarida darslik sifatida xizmat qildi. ibn sinoning nomi yer yuzida hamon mashhurligicha qolmoqda. 2000-yilda …

4 / 5

lasko g‘orlari. mil.aw. 15—8-ming yilliklarda qoyatosh suratlarini dastlab kromanyon odamlari yaratganlar. bu davrda qadimgi rassomlar suratlarni, asosan, qoyalarga o‘yib ishlaganlar. altamira g’oridagi suratlar. ularning bir qismi ispaniyadagi dunyoga mashhur altamira va fransiyadagi lasko g‘orlaridan hamda boshqirdistondagi kapovaya g‘oridan topilgan. o‘sha zamon tasviriy san’at ustalari hayvonlarni tasvirlashda turli moddalar qorishmasidan tayyorlangan rangli bo‘yoqlardan, tosh devorlardagi rasmlami bo‘yashda esa tayoqcha yoki hayvon junidan tayyorlangan mo‘yqalamdan foydalanishgan. bu esa suratlarning hozirgi davrgacha deyarli hech bir o‘zgarishsiz saqlanib qolishiga sabab bo‘lgan. ularni o‘rganish qadimiy hayvonot dunyosini yanada yaxshiroq tasavvur qilishga imkon beradi. o‘zbekiston hududidagi qoyatosh suratlari. o‘zbekistonda ushbu noyob san’at turi juda qadimdan paydo bo‘lgan. suratlar, asosan, ikki xil usulda — urib cho‘kichlash va tabiiy bo‘yoqlar yordamida ishlangan. keyinchalik rasmlar uchi o‘tkir tig‘li temir va po‘lat asboblar bilan toshlarni o‘yib ishlangan. bu usul fanda nuqtali usul deb ataladi. ikkinchi usulda ilk rangtasvir ustalarining mahorati ko‘zga tashlanadi. ular turli moddalar qorishmasidan bo‘yoq tayyorlashni bilganlar. suratlarga …

5 / 5

uhimi, sarmishsoy suratlari umumjahon merosining noyob namunasi sifatida yunesko tomonidan ro‘yxatga olindi va «ochiq osmon ostidagi muzey» deb rasman e’lon qilindi. ilk yozuvning paydo bo‘lishi. yer yuzida ilk yozuv belgilari dastlab osiyo va shimoliy afrika (qadimgi misr) xalqlari tomonidan yaratilgan. 0 ‘tmish tarix, odamlar yaratgan hayotiy tajriba va bilimlar, kashfiyotlar ajdodlardan avlodlarga yozuv orqali yetib keldi. yozuv bugungi shaklidagi ko‘rinishga ega bo‘lgunicha uzoq taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tdi. olimlar dastlabki yozuvlarni uzoq vaqtgacha o‘qiy olmadilar. chunki, bu yozuvlar bugungi yozuvlardan keskin farq qilgan. ular aslida harf bo‘lmasdan, biror m a’noni anglatuvchi qandaydir belgilardan iborat bo‘lgan. ikkinchidan, ular bugungi kunda hech kim gaplashmaydigan tillarda yozilgan. shunday bo‘lsa-da, olimlar tinimsiz izlanishlari natijasida ularning ko‘pchiligini o‘qishga muvaffaq bo‘ldilar. olimlar qadimgi yozuvlarni bir necha turlarga bolganlar. ulardan dastlabkisi «eslatuvchi belgilar» deb atalgan. bunday belgilar muayyan miqdorni belgilashda, biror xabarni uzoq masofaga yetkazishda qo‘llanilgan. masalan, biror miqdorni ifodalash uchun turli hajmdagi toshdan yoki chig‘anoqlardan foydalanilgan. ajdodlarimiz …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi." haqida

5-mavzu: tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi. qadimgi davr madaniyati mavzusining metodologik jihatdan o’tilishi reja: 1. tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi. 2. qadimgi davr madaniyati mavzusining metodologik jihatdan o’tilishi. tayanch so’z va iboralar al-xorazmiy, «bayt ul-hikmat», «al-jabr val muqobala», «algoritm», ahmad al-farg‘oniy, «astronomiya asoslari haqidagi kitob», «alfraganus», abu rayhon beruniy, «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» va «hindiston» asarlari, shayx ur-rais, afshona qishlog‘i, «tib qonunlari», «avitsenna», qoyatosh suratlar, altamira, kapovaya va lasko g‘orlari, ispaniya, fransiya, boshqirdiston, sarmishsoy darasi, zarautsoy, «qizil kitob», yunesko, «ochiq osmon ostida...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (31,5 KB). "tarixda hikoyalar 5-sinf maktab darsligida buyuk allomalar mavzusining o’tilishi."ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tarixda hikoyalar 5-sinf maktab… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram