islomning asosiy manbalari

DOC 176,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353327761_39941.doc www.arxiv.uz reja: 1.qur`on suralarining nozil bo`lishi. 2.qur`on suralarining to`planishi va musxaf qilinishi, 3. qur`on urganish maktablarining vujudga kelishi. 3.xadis. xadislarning to`planishi va tartibga solinishi. 4.mashhur muhaddislar ismoil al-buxoriy, iso at-termiziy. 1.qur`on suralarning nozil bo`lishi. qur`oni karim yer yuzi musulmonlarining muqaddas kitobi, dasturilamali, diniy ahkomlar manbaidir. xudo o`tgan payg`ambarlarga ham o`z vaqtida ana shunday muqaddas yozuvlar nozil qilgan. masalan, yahudiylik payg`ambari musoga tavrot, isroil-yahudiylar podshohi dovudga zabur, xristianlar xudosi isoga injil, muhammad alayhissalomga qur`on nozil bo`lgan. islom ilohiyotida qur`ondan boshqa ilohiy yozuvlar bir yo`la, bir daf`a tushgan deb hisoblaydi. aslida ular ham bir necha yillarda to`plangan. qur`oni karim 23 yil mobaynida olloh farishta jabroil orqali muhammadga vahiy qilib yuborgan, so`ngra ular to`planib xalifa usmon hukmronligi davrida musxaf qilingan deb hisoblanadi. qur`on so`zi arabcha, “qiroat qilish”, ya`ni o`qish fe`lidan olingan bo`lib, “o`quv” yoki “o`qish” ma`nosini bildiradi. ko`p dinlarda, ular vujudga kelgan davr tushunchasiga xos ravishda bularni “yozuv” yoki “yozuvlar” (masalan: xristian …

ga keltirish uchun sahobai kiromlardan to`rt kishini-ali ibn abu tolib, muoviya ibn abu sufyon, ubay ibn ka`ab, zayd ibn zobitni o`zlariga kotib qilib olgan ekanlar. sahifalarni jam qilish va to`liq bir kitob shakliga keltirish harakati janobi payg`ambarimiz alayhissalom vafotla-ridan keyin abu bakr siddiq xalifaligi davridan boshlangan. bu harakat ikkinchi xalifa hazrati umar davrlarida davom etib, hazrati usmon ibn affon xalifalik qilgan davrning 650-651 yillarda tugallangan. qur`on suralari to`planib, to`rt nusxada ko`chirilgan va to`plam shakliga keltirilgandan keyin u “al-kitob” (“yozuv”) deb atalgan bo`lsa-da, uning eng qadimgi nomi “qur`on” (“o`qish”) asosiy atama sifatida saqlanib qolgan. ilgarilari arablar o`rtasida yozma ijod an`anasi deyarli bo`lmagani, yozuv keng yoyilmagani tufayli xilma-xil ijod namunalari yod olinib saqlanishi va og`izdan-og`izga ko`chib, avloddan-avlodga o`tishi odat bo`lgan. qur`on matnlari to`plangani-dan keyin ham o`zining folklorga xos xususiyatlarini saqlab qolavergan. qur`on-islomning asosi, diniy marosimlar dasturi bo`lish bilan birga axloqiy da`vat, huquqiy me`yorlarni, marosim va an`analarni, millionlab inson hayoti va yashash tarzining …

lib borilgan; bu vahiyning birinchi bayoni “laylatul qadr” kechasi boshlanib, uning vafotigacha, ya`ni 23 yil davom etgan deb hisoblanadi. keyinchalik islomda muqaddaslashti-rilgan ana shu kecha diniy an`ana bo`yicha hijradan 12 yil oldin ramazon oyining 27-kuniga o`tar kechasi melodiy hisob bilan 610 yilning 31 iyulidan 1 avgustiga o`tar kechasi deb hisoblanadi. qur`onni vahiy qilishning boshlanishi to`g`risidagi tasavvur uning 97-”al-qadr” (qadr) surasida ifodalangan. “albatta biz u (qur`on) ni qadr kechasida nozil qildik. (ey, muhammad), qadr kechasi nima ekanligini siz qayerdan bilar edingiz? qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir” (97,1-3) . vahiyning boshlanishi to`g`risidagi diniy rivoyatlarda, jumladan ibn ishoq ibn hishomning “sirat-ur-rasul-alloh” (olloh elchisining hayot yo`li) asarida yozishicha, muhammadning makka yaqinida joylashgan hiro tog`idagi g`orga borib tunab qolish va ibodat qilish odati bo`lgan. bir kuni kechasi u tushida osmondan kelgan “o`qi!” degan ovozni eshitgan. u “men o`qishni bilmayman!” deb javob bergan; yana “o`qi!” degan ovoz va takroriy qiynoqlardan keyin farishta jabroil o`rama qog`ozni oochib …

tmagani, shu sababli olloh unga qaytadan murojaat qilib, uni targ`ibot boshlashga da`vat qilgani to`g`risida rivoyat bor. bunday rivoyatlar qur`onning 73-”al-muzzammil” (“o`rangan”) va 74 ”al-mudassir” (“burkangan”) nomli suralaridagi dastlabki oyatlarda o`z ifodasini topgan. “hoy o`rganib olgan! o`rningdan tur, kechaning ozi qolganda, tun yarmida yoki unga biroz qolganda, yo undan ham bir oz o`tganda qur`onni o`qi tilovat bilan; yuboramiz biz senga vazmin kalom. kechalar bedor bo`lishning haqiqatda ham, taassuroti kuchli nutq ham bunda ravon. kunduzi zimmangda uzoq safaring bor. egang ismini yod et va unga astoydil intil. sharqlar va /arblar egasi - undan boshqa iloh yo`q va uni o`zingga panogoh deb bil”. 74-sura ham ollohning muhammadga yuqoridagidek muroja-ati bilan boshlangan: “ey (liboslarga) burkanib olgan zot, tu-ring-da, (insonlarni oxirat azobidan) ogohlantiring” (74,1-2). diniy rivoyatlarga ko`ra, qur`on mazmuni ollohdan vahiy sifatida muhammadga ayon bo`lgan; u olloh so`zlarini targ`ib qilgan; ular yozib olinib, keyinchalik qur`on shaklida to`plamga aylanti-rilgan. shu sababli islomda qur`on mazmuni faqat olloh …

`g`ri ekani bayon qilinabergan. muhammad vafot etganida uning safdoshlari qur`onni yod bilganlar. o`sha paytda oz sonli kishilargina o`qish-yozishni bilganlar. savodli musulmonlar yozish imkoni bo`lgan narsalarga qur`on oyatlarini aniqlik bilan yozib borganlar. demak, islom diniy an`anasi bo`yicha, muhammadni oxirgi payg`ambar, olloh elchisi, qur`on mazmuni olloh so`zlaridan iborat, bunga e`tiqod qilish esa dinning asosiy talablaridan biri bo`lgan, degan g`oyalar islomning asosiy aqidalaridan biri bo`lgan, degan g`oyalar islomning asosiy aqidalaridan hisoblanadi. 2.qur`oni karim suralarining to`planishi va mushaf qilinishi, uning ichki tuzulishi. qur`on matnlarining to`planishi, tahrir qilinishi va muqaddas yozuv sifatida e`tirof etilishi muhammad vafotidan keyin 20-25 yil davomida, dastlabki choriyorlar davrida amalga oshirilgan. muhammad suralarni yoddan o`qigan, targ`ibot vaqtida musulmon-lar ham uni yod olgan. boshqa xalqlardagidek arablar o`rtasida ham folklorga xos she`rlar, rivoyatlar faqat yod olish va og`izdan-og`izga ko`chirish yo`li bilan avloddan-avlodga o`tib saqlangan. faqat ayrim savodli kishilargina ba`zi suralarni pergament, yog`och taxtakach, kurak suyaklarga yozib olganlar. suralarni to`la yodlab olgan musulmonlar anchagina …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islomning asosiy manbalari"

1353327761_39941.doc www.arxiv.uz reja: 1.qur`on suralarining nozil bo`lishi. 2.qur`on suralarining to`planishi va musxaf qilinishi, 3. qur`on urganish maktablarining vujudga kelishi. 3.xadis. xadislarning to`planishi va tartibga solinishi. 4.mashhur muhaddislar ismoil al-buxoriy, iso at-termiziy. 1.qur`on suralarning nozil bo`lishi. qur`oni karim yer yuzi musulmonlarining muqaddas kitobi, dasturilamali, diniy ahkomlar manbaidir. xudo o`tgan payg`ambarlarga ham o`z vaqtida ana shunday muqaddas yozuvlar nozil qilgan. masalan, yahudiylik payg`ambari musoga tavrot, isroil-yahudiylar podshohi dovudga zabur, xristianlar xudosi isoga injil, muhammad alayhissalomga qur`on nozil bo`lgan. islom ilohiyotida qur`ondan boshqa ilohiy yozuvlar bir yo`la, bir daf`a tushgan deb hisoblaydi. aslida ular ham...

Формат DOC, 176,0 КБ. Чтобы скачать "islomning asosiy manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islomning asosiy manbalari DOC Бесплатная загрузка Telegram