islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o`rni va ahamiyati tarix va hozirgi zamon

DOC 98,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351937801_27227.doc исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти: тарих ва ҳозирги замон www.arxiv.uz islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o`rni va ahamiyati tarix va hozirgi zamon reja: 1. markaziy osiyo mintaqasi, xususan, movaraunnahrda dinlarning rivojlanishi va jamiyat ma`naviy hayotida tutgan o`rni. (islomgacha bo`lgan davr). 2. hozirgi o`zbekiston hududida islom tarixi. markaziy osiyo mutafakkirlarining islom ilmlari va madaniyati rivojidagi o`rni. 3. xanafiylik – islomdagi eng mu`tadil mazhab. tasavvuf. bag`rikenglik an`analari. 4. hozirgi davrda mintaqa xalqlari hayoti va kishilarning ma`naviy-ahloqiy qarashlari shakllanishida islom dinining o`rni va ahamiyatining o`sishi: sabablar, omillar, istiqbollar. markaziy osiyo mintaqasi, xususan movaraunnahrda islomgacha bo`lgan davrda ham turli dinlarning rivojlanishi va ularning jamiyat ma`naviy hayotida muhim ijobiy o`rin tutgan. qadimgi turon zamin miloddan avvalgi 2000 yillardayoq diniy e`tiqodlari mustahkamligi o`zining davlatchiligiga ega bo`lganligi sababli yuksak ijtimoiy – ma`naviy taraqqiyotga erishgan. o`z urf-odatlarini, e`tiqodini saqab qolish va rivojlantirishga alohida e`tibor berganlar. markaziy osiyo ko`pdan ko`p e`tiqodlar, diniy falsafiy ta`limotlar vatanidir. qadimgi tarixdan …

rkaziy osiyo xalqlari ma`naviy takomillashuviga chuqur ta`sir etgan dinlardan zardo`shtiylik, moniylik, mazdakiylik, buddaviylik kabi dinlarni ko`rsatish mumkin. markaziy osiyoda hamisha diniy bag`rikenglik an`analariga asoslanib faoliyat olib borilgan. zardo`shtiylik dinini muqaddas kitobi «avesto» haqida prezident i.karimov to`g`ri ta`kidlaganidek, «bu nodir kitob bundan 30 asr avval ikki daryo (amu va sir) oralig`ida, mana shu zaminda umrguzaronlik qilgan ajdodlarimizning biz avlodlarga qoldirgan ma`naviy, tarixiy merosidir... «avesto» ayni zamonda bu qadim o`lkada buyuk davlat, buyuk madaniyat bo`lganidan guvohlik beruvchi tarixiy hujjatdirki, uni hech kim inkor eta olmaydi». bundan tashqari i.karimov 2001 yil 3 noyabrda «avesto» ning 2700 yillik yubileyiga bag`ishlangan tantanali yig`ilishida qilgan ma`ro`zasida ham uni «hayot yo`riqnomasi» deb atagan edi. keyingi ko`pgina ilmiy izlanishlarda jumladan, olima fozila sulaymonovaning «sharq va g`arb», «nur sharqdan taraladi» kabi asarlarida markaziy osiyo xalqlarini islomgacha bo`lgan dinlaridan zardo`shtiylik ovrupani ko`hna yunon madaniyatiga ham sezilarli ta`sir ko`rsatganligi qayd etiladi. «avesto» da eng avvalo ma`naviy komil, adolatparvar, ezgulikni barqaror qiladigan …

yovuzlikni yo`q qilish uchun yaxshilikning o`zi ezgulikka ko`maklashishdan iborat degan ma`naviy ta`limot ilgari suriladi. moniylik diniy ta`limotiga ko`ra, inson sof musaffolikka yoki gunohdan holis bo`lishlikka faqat tarkidunyo qilish, nafsini tiyib hayot kechirish orqali erishishi mumkin deb hisoblaganlar. eramizning vi asr boshlarida eronda vujudga kelgan «mazdakizm» deb atalgan diniy ta`limot ham markaziy osiyoda keng tarqaladi. bu dinda moniylik ta`limotini yanada to`ldirib, uning noumidlik, tarkidunyo qilish g`oyalarini inkor qilib, dunyoga yaratuvchilik va orzu-umid bilan qarash lozim degan g`oyani olga suradi. unda yaxshilik va yomonlik yoki ziyo va zulmat kurashida ziyo albatta g`alaba qiladi deb ta`kidlanadi. shunday qilib, moniylik va mazdakizm diniy ta`limotlari ham markaziy osiyo xalqlari ma`naviy yuksalishida muhim ahamiyat kasb etadi. markaziy osiyo mintaqasi, xususan, movaraunnahrda jamiyat ma`naviyati, madaniyati va ma`rifatining shakllanishi hamda rivojlanishida muhim hissa qo`shgan ta`limotlardan biri «buddaviylik» dinidir. hindistonda paydo bo`lgan ushbu din milodiy birinchi asrdan boshlab movaraunnahr hududlariga kirib kelib, keng tarqalgan. hatto kushon va eftalitlar imperiyasi …

sh qopqog`ida tushirilgan bola ko`targan ayol tasvirlari kabi buddaviylikka xos ashyolarning mavjudligi eramizning i-iv asrlarida buddaviylikni san`at, madaniyatning yuksalishiga, movaraunnahr xalqlari ma`naviy taraqqyotiga katta hissa qo`shganligini jonli dalilidir. yaponiyalik taniqli olim «halqaro ipak yo`li» akademiyasining direktori kato kyuzo bu borada hayrat bilan qayd etadi: «qoratepada topilgan buddaviy inshootlari markaziy osiyoda topilgan ana shu yodgorliklarning eng yirigidir. barcha mas`uliyatni zimmamga olib aytamanki, bu obida jaxon arxeologiyasida noyob va nodir sahifadir». yuqorida keltirilgan faktlar zardo`shtiylik dinidan so`ng yuzaga kelgan buddaviylik dini ham movaraunnahrda madaniyat, ma`naviyat, ma`rifat rivojiga o`lkan hissa qo`shgan dinlardan biri ekanligini isbotlab turibdi. arablar movaraunnahrga bostirib kirgach, buddaviylik davrida yaratilgan san`at asarlari yo`q qilindi. tarixchi muhammad an-narshaxiy o`zining «buxoro tarixi» asarida buddaviylik bayramlarini buxoroda nishonlanishi haqida ma`lumot beradi va buxoroliklarni islom diniga kiritishda juda qiyinchiliklarga uchraganligini qo`yidagicha qayd etadi: «buxoro aholisini har safar islom lashkarlari kelganida musulmonlikni qabul qiladi, arablar qaytib ketganida esa ular yana islom dinidan qaytar edilar. qutayba …

jud bo`lgan. shu keltirilgan misollardan xulosa chiqarib, aytish mumkinki, ota-bobolarimiz e`tiqod qilgan buddaviylik davrida ham movaraunnaxr madaniy, ma`naviy va ma`rifiy jihatdan o`z davriga mos rivojlanishga ega bo`lganligini ko`rish mumkin. shunday qilib, islom dini kirib kelguncha ham markaziy osiyoda, jumladan, movaraunnaxrda turli diniy e`tiqodlar ta`sirida shakllangan ma`naviyat va ma`rifat ko`p qirrali, bir necha xil diniy falsafiy qarashlar, rang-barang g`oyalardan iborat bo`lgan. ular diniy bag`rikenglik tamoyili asosida munosabat olib borib, turli dinga e`tiqod qiluvchilar tinch-totuv yashab, jamiyatning ma`naviy hayoti rivojiga ijobiy hissa qo`shganligini ko`rish mumkin. 2.2. islom dini movaraunnaxrga vii asrning ikkinchi yarmida, aniqroq qilib aytganda, arab istilochilarining birinchi yurishi 651 yilda ubaydulloh ibn ziyod boshchiligida amalga oshiriladi. 676 yilda esa said ibn usmon rahbarligida buxoro, sug`diyona, kesh, nasaf shaharlariga hujum qilinadi. ikkinchi yurish 705 yilda qutayba ibn muslim tomonidan boshlandi va arablar istilolari natijasida kirib keladi. islom lashkarlariga asosan sahobalar va tobe`inlar sarkardalik qilar edilar. ular qaysi shaharni zabt etsalar, o`sha …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o`rni va ahamiyati tarix va hozirgi zamon"

1351937801_27227.doc исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти: тарих ва ҳозирги замон www.arxiv.uz islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o`rni va ahamiyati tarix va hozirgi zamon reja: 1. markaziy osiyo mintaqasi, xususan, movaraunnahrda dinlarning rivojlanishi va jamiyat ma`naviy hayotida tutgan o`rni. (islomgacha bo`lgan davr). 2. hozirgi o`zbekiston hududida islom tarixi. markaziy osiyo mutafakkirlarining islom ilmlari va madaniyati rivojidagi o`rni. 3. xanafiylik – islomdagi eng mu`tadil mazhab. tasavvuf. bag`rikenglik an`analari. 4. hozirgi davrda mintaqa xalqlari hayoti va kishilarning ma`naviy-ahloqiy qarashlari shakllanishida islom dinining o`rni va ahamiyatining o`sishi: sabablar, omillar, istiqbollar. markaziy osiyo mintaqasi, xususan movaraunnahrda islomgacha bo`l...

Формат DOC, 98,0 КБ. Чтобы скачать "islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o`rni va ahamiyati tarix va hozirgi zamon", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islomning markaziy osiyo mintaq… DOC Бесплатная загрузка Telegram