islomning markaziy osiyo mintaqasidag'i o'rni va ahamiyati:tarix va hozirgi zamon

PPT 26 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PPT

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

istoriya religii tsentralnoy azii islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o'rni va ahamiyati: tarix va hozirgi zamon * islom dini vii asrning boshida arabiston yarimorolida vujudga keldi. payg'ambari - muhammad ibn abdulloh (vaf. 632 y.) muqaddas manbalari - qur'oni karim va xadisi sharif. muqaddas shaharlari – makka va madina islomdning asosiy arkonlari allohni yagonaligi va muhammadni payg'ambar deb ishonish namoz o'qish zakot berish ro'za tutish hajga borish qur'oni karim qur'oni karim qur'oni karim 23 yil davomida nozil bo'ldi 114 sura, 6236 oyatni o'z ichiga oladi ma'no jihatdan tavhid, hukm va tarixiy oyatlarga bo'linadi nozil bo'lshi jihatida makkiy va madaniy suralarga bo'linadi payg'ambar hadislari va sunnasi «hadis» arabchadan «yangi so'z» deb tarjima qilinadi. islom atamashunosligida «hadis» – payg'ambar muhammad s.a.v.ning ishlari, so'zlari va harakatlari haqidagi rivoyatdir. payg'ambar hayotlik chog'larida juda kam hadislar yozib olingan edi. ular asosan og'zaki aytilar edi. xalifalik hududi kengayishi va musulmon dunyosida yangi hayotiy muammolar paydo bo'lishi bilan hadislarga …

2 / 26

bog'liq. o'rta osiyoga arab yurishlari 643-644 yillarda boshlangan bo'lsa ham, o'lkani uzil-kesil bosib olishga uzoq davrli kurashdan so'ng faqat arab qo'mondoni qutayba ibn muslim al-bohiliy (704-715) erishdi. mintaqada yangi siyosiy kuchning paydo bo'lishi oqibatida o'rta osiyo ikki qismga bo'lindi: 1) movarounnahr («ikki daryo oralii») va 2) arodi at-turk («turklar erlari», ya'ni arablarga bo'ysunmagan hukmdorlar erlari). mazkur ikki hududda islomlashuv jarayonlari turli xilda kecha boshladi. hanafiy mazhabi va markaziy osiyo madaniyati hanafiy faqihlar samarqand va buxoro shaharlari ahlining turli qatlamlari bilan chambarchas mustahkam aloqada bo'lib, o'z diniy-ijtimoiy faoliyatlarida ularning manfaatlarini aks ettirar edilar. shu paytgacha islomshunoslikda somoniylarning (874-999) hokimiyatga kelishi o'z-o'zidan hanafiylarning mavqelarini kuchaytirdi, deb hisoblanar edi. ammo yangi kashf etilgan manbalardan ma'lum bo'lishicha, asli xurosonlik somoniylar mahalliy aholi va ularning etakchi vakillari – hanafiylar ta'sir doirasini cheklash va toraytirish uchun ahl al-hadis va shofi'iylardan foydalanganlar. sufiy tariqatlari islom madaniyati asosan shaharlarda markazlashdi. o'rta osiyoning chetki hududlari, ayniqsa turk hukmdorlari qo'l …

3 / 26

ni milliy madaniyat bilan chambarchas bog'lanib ketdi. markaziy osiyoda al-fiqh bu mintaqada asosan, fiqhning hanafiy maktabi rivojlangan. hanafiy mazhabi bo'yicha abu hanifaning shogirdi bo'lgan muhammad ibn al-hasan ash-shayboniyning (vaf. 805 y.) 6 ta kitobi - «kutub zohirat ar-rivoya» («ishonchli etkazilgan kitoblar») – eng katta obro'ga ega. bu asarlardagi asosiy qoida, holat va xulosalarni keyinroq abu-l-fadl al-marvaziy o'zining «al-kafi» asarida ko'rib chiqdi. bu shams ad-din as-saraxsiy (vaf. 1090 y.) asarga «al-mabsut» («kegaytirilgan») deb nomlanuvchi batafsil izohlarni tuzdi. bu izohlar hanafiy mazhabi bo'yicha eng ishonchli, nufuzli asarlardan biri deb tan olingan. asosiy manbalar biz uchun ratsionalistik teologiya (kalom) va huquqshunoslik (fiqh) bo'yicha asarlar alohida ahamiyatga ega. teologik asarlarning bir qismi hanafiy mualliflariga mansubdir, bular: abu hanifaning «al-fiqh al-akbar» («katta fiqh»), «al-vasoyo» («vasiyatlar»), «kitob al-olim va-l-mutaallim» («ustoz va shogird»), xo'ja muhammad porsoning «sharh al-fiqh al-akbar» asari, hyp ad-din as-sabu-niyning «al-kifoya» va «al-bidoya» («boshlanish») asarlari, abu-l- mu'iyn an-nasafiyning «tabsirat al-adilla» («dalillarni ko'rsatish») kabi asarlaridir. …

4 / 26

ga ega bo'lgan,va bu roviylar esa ishonchli bo'lgan hadislar hisoblanar edi. buyuk muhaddislar va ularning to'plamlari imom buxoriy imom abu abdulloh muhammad ibn ismoil al-buxoriy (810-870) nafaqat markaziy osiyoda, balki butun islom olamida birinchi darajali muhaddis sifatida tan olingan. u kishi hadis bo'yicha «al-jome as-sahih» («ishonchli to'plam») kitobini yozdilar. shu bilan birga bu olim hadis bo'yicha «al-adab al-mufrad» («odob durdonalari»), «at-tarix al-kabir» («katta tarix») «at-tarix as-sag'ir» («kichik tarix») kabi asarlar muallifidir. samarqand viloyati imom buxoriy maqbarasi al-marvaziy markaziy osiyodan chiqqan buyuk muhaddislardan biri abdulloh ibn al-muborak al-marvaziy (736-797) edi. u ilk davrda mintaqaga hadis ilmi kirib kelishida katta hissa qo'shgan olimlardan hisoblanadi. imom muslim to'liq ismi abul-husayn muslim ibn al-hajjoj ibn varad ibn kushoz al-qushayriy an-naysoburiy (821-875) – mashhur muhaddis. imom buxoriydan keyin hadis ilmining eng zabardast allomasi. fiqh ilmidan ham yaxshi xabardor bo'lgan. 12 yoshida hadis ilmini o'rganishga kirishgan. shu maqsadda ko'p mamlakatlarga sayohat qilgan, jumladan hijoz, misr, suriya, …

5 / 26

isoblanadi. undan tashqari u «as-sunan as-sug'ro» («kichik sunan»), «fazoil as-sahoba» («kichik sunan»), «al-manosik» («ibodatlar») kabi kitoblarni yozib qoldirgan. imom termiziy muhaddis abu iso muhammad ibn iso al-bug'iy at-termiziy (824-892) termiz yaqinidagi bug' qishlog'ida dunyoga kelgan. uning butun hayoti va faoliyati termizda o'tgan. uning «at-termiziy» nisbasi shundan kelib chiqqan. muhammad at-termiziy o'ndan ortiq asar yozgan. bular «al-jomi' al-kabir» («katta to'plam») (u shuningdek, «sahih at-termiziy» yoki «sunan at-termiziy» deb ham ataladi), «ash-shamoil an-nabaviyya» («payg'ambarning alohida fazilatlari»), «kitob at-tarix» («tarix kitobi»), «kitob az-zuhd» («taqvo haqida kitob») va boshqa asarlar. surxondaryodagi imom termiziy maqbarasi o'rta osiyo musulmonlari diniy idorasining tashkil etilishi ulug' vatan urushi (1941-1945) davrida dinga munosabat biroz yumshadi, bu paytda 1943-yilda toshkentda o'rta osiyo va qozog'iston musulmonlari diniy idorasi tashkil qilindi. uning ta'sis etilganligi haqida o'rta osiyo va qozog'iston musulmonlari vakillarining qurultoyida (toshkent, 20-23.10.1943.) e'lon qilindi. toshkent. baroqxon madrasasi o'zbekiston musulmonlari idorasi musulmonlar o'rtasidagi bo'linish 80-yillar oxiri – 90-yillar boshlari o'omdi tarixida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islomning markaziy osiyo mintaqasidag'i o'rni va ahamiyati:tarix va hozirgi zamon"

istoriya religii tsentralnoy azii islomning markaziy osiyo mintaqasidagi o'rni va ahamiyati: tarix va hozirgi zamon * islom dini vii asrning boshida arabiston yarimorolida vujudga keldi. payg'ambari - muhammad ibn abdulloh (vaf. 632 y.) muqaddas manbalari - qur'oni karim va xadisi sharif. muqaddas shaharlari – makka va madina islomdning asosiy arkonlari allohni yagonaligi va muhammadni payg'ambar deb ishonish namoz o'qish zakot berish ro'za tutish hajga borish qur'oni karim qur'oni karim qur'oni karim 23 yil davomida nozil bo'ldi 114 sura, 6236 oyatni o'z ichiga oladi ma'no jihatdan tavhid, hukm va tarixiy oyatlarga bo'linadi nozil bo'lshi jihatida makkiy va madaniy suralarga bo'linadi payg'ambar hadislari va sunnasi «hadis» arabchadan «yangi so'z» deb tarjima qilinadi. islom atamashunosli...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPT (1,8 МБ). Чтобы скачать "islomning markaziy osiyo mintaqasidag'i o'rni va ahamiyati:tarix va hozirgi zamon", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islomning markaziy osiyo mintaq… PPT 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram