islomning asosiy manbalari

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403874052_48278.doc islomning asosiy manbalari reja 1. qur'oni karimni nozil bo`lishi. 2. qur'oni karimni jamlanishi 3. hadislarni to`planishi “qur’on” – arabcha “qara’a ” (o’qimoq) felidan olingan. qur’on suralardan iborat. sura qur’ondan bir bo’lak bo’lib, eng kami uchta yoki undan ortiq oyatlarni o’z ichiga oladi. qur’onda jami 114 ta sura mavjud. oyatlar soni esa, qur’on matnlarini taqsimlashning turli yo’llariga ko’ra, 6204 ta, 6232 ta, hatto 6666 tagacha belgilangan. bu narsa qur’on nushalarining bir – biridan farqli ekanligini emas, balki undagi oyatlarning turlicha taqsimlanganligini bildiradi. suralar qur’onda o’z mazmuniy izchilligiga yoki o’qilgan vaqtiga, ya’ni xronologik tartibiga qarab emas, xajmiga ko’ra – avval katta suralar, undan so’ng kichik suralar tartibi muhammad s.a.v. ko’rsatmalariga binoan joylangan. suralarning hajmi ham har xil: eng katta hajmga ega bo’lgan 2 – surada 286 oyat bor, eng kichik suralar faqat 3 oyatdangina iborat. muhammad payg`ambar vafot etganidan so`ng xalifa abu bakr davrida suralarni yoddan biladigan odamlar hayotligi vaqtida bu …

ilgan, 3 nusxasi esa ko`chirtirilib, kuba, basra va damashqqa yuborilgan. qur'onning «usmon to`plami» muqaddas kitobi sifatida rasmiy tan olingan. «usmon to`plami»ning qolgan 3 nusxasi qohirada, makka va madina shaharlarida saqlanayotir. islomshunoslik va qur’onshunoslik xulosalari asosida suralarning xronologik tartibini quyidagicha shaklda tasavvur qilish mumkin: 1. makka davri (610 – 615 yillar). yevropa olimlari bu davrda nozil bo’lgan suralarga “nazmiy suralar” deb nom berganlar. 2. makka davri (616 – 619 yillar), muhammad s.a.v. va ularning izdoshlari doimiy ta’qib ostida yashagan va ko’pchilik xabashistonga qo’chib ketgan muhitda nozil bo’lgan. bu suralar allohning “rahmon” sifatida ko’p tilga olinganligi uchun yevropa olimlari ularni “rahmon suralari” deb ataganlar. 3. makka davri (610 yil boshlaridan 622 yil sentyabrgacha). bu davrda ham muhammad s.a.v. va sahobalar taqib ostida yashaganlar, maxfiy ravishda, ko’pincha shahardan tashqarida ibodatga to’planganlar. bu davr suralarida islomning aqoidiga keng o’rin berilgan. tarixiy voqealar aniqroq ko’zda tutilgan holda madina davriga oid 24 ta surani besh davrga …

ko’chma ma’nosi – “ajdodlaridan qolgan urf – odatlar”, ya’ni “rivoyat”, “naql”, “xotira”, “odat”, “an’ana”, “xatti - xarakat” ma’nolarini beradi. musulmon sunnalari ko’plab hadislardan tashkil topgan. hadis so’zining dastlabki ma’nosi (ar, ko’plikda “ahadis” so’zidan) – “xabar”, “hikoya”, rasmiy ma’noda hadis – muhammad so’zlari va amaliy ishlari haqidagi rivoyatlardir. bu ma’noda hadis faqat muhammad so’zlariga nisbatangina ishlatiladi. ba’zi hadisshunoslar faqat payg’ambar so’zlarigina hadis deb, boshqalarnikini esa xabar ataganlar. shu boisdan ham payg’ambar hadislarini to’lovchilarga muhaddis, boshqa tarix, qissa kabilarni naql qiluvchilarga axboriy deyilgan. hadis – islomda qur’ondan keyingi muqaddas manba hisoblangan. bunda muhammadning hayoti, faoliyati va ko’rsatmalari, uning diniy, axloqiy dasturlari ham o’z ifodasini topgan. muhammad biror gap aytgan yoki ma’lum ishni qilib ko’rsatgan bo’lsa, yohud boshqalarning qilayotgan ishini ko’rib uni man etmagan bo’lsa, shu uch holatining har biri hadis deb atalaveradi. ma’lumki, hadislarda islom ahkomlari, ya’ni farz, vojib, sunnat, mustahab, halol, harom, makruh, muboh, kabi amal turlaridan tashqari, axloq – odobga …

ko’rsatmalar (sofligi) maishiy turmushdagi axloq va odob tartib – qoidalari keltirib chiqarilgan. tarixiy xarakterga ega bo’lgan ham hadislar bo’lgan: ular muxammad yoki sahobalar tarjimai holidagi ayrim tafsilotlarni aks ettirar edi. shu hadislar asosida vlll-ix asrlarda muhammad va uning yaqinlari, harby yurishlari haqida “yurishlar kitobi” yozilgan. bu arab tilidagi ilk tarixiy asar va muhammad tarjimai holda edi. ma’lumki, hadislar asosan muhammad vafotidan keyin yozila boshlagan, islomda muhammadga payg’ambarlik uning qirq yoshida nasib bo’lgan, deb hisoblanadi. shunga ko’ra, qur’on oyatlari payg’ambar safdoshlari – sahobalar bu oyatlari – maxsus sahifalarga yozib borganlar. ularning ba’zilari payg’ambarning aytgan so’zi va xatti – harakatlarini ham yoza boshlaganda payg’ambar bu ishni davom ettirishni ta’qiqlangan va bunga ular qur’on bilan sunnani ajratolmay qolishlaridan cho’chisligini sabab qilib ko’rsatgan. manbalarda ko’rsatilishicha, hadisni to’plab chiqarishni dastlabki vaqtda taqiqlashning turli xil sabablari bo’lgan. masalan, tarixchi ibn qutaybaning ta’kidlashiga ko’ra, bunday sabablardan biri xatotlarning kamligi bo’lsa, ikkinchisi, arab alifbosining ham yetarli darajada takomillashganligidir. …

muhaddislar roviylar nomini “xurufi hito” (alfavit) tartibida berganlar. bu uslubiya at – tabaroniy, ibn rohavayh, abi shayba va boshqlar juda muvaffaqiyatli amalga oshirganlar. ular hadislarni isnodlari bilan keltirganlar.yana ular sohta hadislarnitark etib sahih va zaif, quvvatli va illatli kabi ko’ turlarga bo’lib chiqqanlarkim, bunday malaka har qanday ilm sohibiga ham muyassar bo’lavermagan. ba’zi muhaddislar faqat sahih, hadislarning o’zini jamlashga harakat qilganlar va ularning to’plamlari yuzaga kelgan. birinchi bo’lib bu ishni ismoil buxoriy, keyin ibn hattot, so’ng ibn al – ash’is, ulardan keyin iso at – termiziy, an – nosin va ibn mojjolar bajarishgan. mana shu kishilar olamga mashhur bo’lgan 6 ta sahih hadislar to’plamining ijodkorlari hisoblanadi. markaziy osiyoda islom dini 708 yildan keyin keng tarqala boshlaganiga qaramay, ilohiyot qatori muhaddislik ham ildam rivojlangan, islom olamida mashhur va eng ishonchli deb e’tirof etilgan 6 hadislar to’plami mualliflarining aksariyati markaziy osiyoda chiqqanlar. masalan, imom buxoriy (810 - 870), at – termiziy (824 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "islomning asosiy manbalari"

1403874052_48278.doc islomning asosiy manbalari reja 1. qur'oni karimni nozil bo`lishi. 2. qur'oni karimni jamlanishi 3. hadislarni to`planishi “qur’on” – arabcha “qara’a ” (o’qimoq) felidan olingan. qur’on suralardan iborat. sura qur’ondan bir bo’lak bo’lib, eng kami uchta yoki undan ortiq oyatlarni o’z ichiga oladi. qur’onda jami 114 ta sura mavjud. oyatlar soni esa, qur’on matnlarini taqsimlashning turli yo’llariga ko’ra, 6204 ta, 6232 ta, hatto 6666 tagacha belgilangan. bu narsa qur’on nushalarining bir – biridan farqli ekanligini emas, balki undagi oyatlarning turlicha taqsimlanganligini bildiradi. suralar qur’onda o’z mazmuniy izchilligiga yoki o’qilgan vaqtiga, ya’ni xronologik tartibiga qarab emas, xajmiga ko’ra – avval katta suralar, undan so’ng kichik suralar tartibi muhammad s.a...

DOC format, 69.0 KB. To download "islomning asosiy manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: islomning asosiy manbalari DOC Free download Telegram