tabiiygaz va uning asosiy manbalari

PPTX 8 pages 233.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 233.2 KB

File type PPTX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6-ma’ruza: reja: 1. tabiiy gaz va uning asosiy manbalari 2. neft mahsulotlarining olinish usullari 3. o’zbekistonda toshko’mir zaxiralari 6-ma’ruza: tabiiy gaz va neft mahsulotlarining asosiy manbalari 1 tabiiy gaz, neft, toshko‘mir, qishloq xo’jaligi va o‘rmon xo‘jaligi mahsulotlari organik birikmalarni olishda asosiy xomashyo manbalari hisoblanadi. o‘zbekistonda mendeleyev davriy sistemasining deyarli barcha elementlari bor. hozirga qadar 2,7 mingdan ziyod turli foydali qazilma konlari va ma’dan namoyon bo‘lgan istiqbolli joylar mavjud. tabiiy gaz tabiiy gaz sanoati yildan yilga rivojlanib bormoqda. qidirib topilgan ustyurt, buxoro-xiva, janubi-g’arbiy hisor, surxondaryo va farg‘ona mintaqalaridagi gaz konlari gazining hajmi 2 trillion kubometrga yetadi. respublikamizda gazni qayta ishlaydigan ikkita zavod (sho'rtan va muborak) ishlab turibdi. gazdan polimer materiallar — polietilen, polivinilxlorid, nitril, akril kislota va undan nitron tolasi olish mumkin. o‘zbekistonda gaz sanoatining rivojlanishi juda ko’p shahar va qishloqlarni gazlashtirish, o‘nlab sanoat korxonalarini gaz bilan ishlashga o‘tkazish, bir necha yirik issiqlik elektr stansiyalarini qurish imkonini berdi. o’zbekiston gazi gaz …

2 / 8

bu aralashma sintez gaz deyiladi. sanoatda metil spirt sintez gazdan olinadi: tabiiy gazni oksidlab formaldegid olinadi. formaldegidga fenol ta’sir ettirib fenolformaldegid smola hosil qilinadi. bu smoladan polimer materiallar olishda foydalaniladi. tabiiy gazdan navoiy va chirchiq elektrkimyo kombinatlarida qishloq xo‘jaligi uchun eng zarur bo‘lgan organik o‘g‘itlar (karbamid-mochevina) olinadi. neft. neft to‘q jigarrang moysimon suyuqlik bo’lib, uglevodorodlarning asosiy manbayidir. neft tarkibidagi to’yingan, karbosiklik va aromatik uglevodorodlarning miqdori qazib olinadigan joyiga qarab har xil bo’ladi. respublikamizning farg‘ona, andijon, namangan, buxoro, surxondaryo, qashqadaryo va boshqa mintaqalarida 160 dan ortiq neft konlari mavjud. yildan yilga avtomobil va aviatsiya transportini ishlab chiqarish rivojlanmoqda. bu transportlarni benzin va kerosin yonilg‘ilari bilan neft sanoati ta’minlaydi. neftni qayta ishlashda kreking usullari qo’llanib, benzin mahsuloti olish oshirildi. kreking inglizcha so‘z bo‘lib, «parchalash» demakdir. demak, bu usulda yuqori molekulali uglevodorodlar kichik molekulalargacha parchalanadi: sanoatda termik kreking va katalitik kreking usullari qo’llanadi. termik krekinglashda yuqori molekulali uglevodorodlar 450°c dan yuqori temperaturada va …

3 / 8

ida va vazelin moyi tayyorlashda ishlatiladi. surkov moyidan mashina qismlari va mexanizmlarini moylash uchun moylar olinadi. gudron yo’llarni asfalt qilishda ishlatiladi. buxoro neftni qayta ishlash zavodining ishga tushirilishi respublikaning neft mahsulotlariga bo‘lgan ehtiyojini to‘la qondirishga imkon yaratdi. neftni qayta ishlash jarayonida ko‘p miqdorda etilen, propilen, butilen, amilenlar hosil bo‘ladi. ulardan sintetik materiallar — plastmassa, kauchuk, spirt, aldegid, kislota va yuvuvchi moddalar olinadi. toshko‘mir. o‘zbekiston katta ko‘mir zaxiralariga ega. u geologik zaxiralar bo‘yicha o‘rta osiyoda ikkinchi o‘rinda turadi. o‘zbekistonda ko‘mir angren, shargun va boysun konlaridan qazib chiqariladi. ularning umumiy zaxirasi — 2 milliard tonnaga yetadi. toshko‘mirni quruq haydash yo‘li bilan smola olinadi. toshko‘mir smolasi tarkibida 400 dan ortiq aromatik va geterosiklik birikmalar bo‘ladi. undagi organik birikmalar fraksiyalarga bo’lib ajratiladi. birinchi fraksiyada (yengil moy fraksiyasi 170°c gacha) benzol, toluol, ksilol, tiofen, uglerod sulfid, piridin va boshqa m oddalar olinadi. ikkinchi fraksiyada (fenol fraksiyasi 170—210°c) fenol, krezollar, naftalin, inden, kumaron, tarkibida azot va …

4 / 8

ikmalam ing asosiy manbayi hisoblanadi. o‘zbekiston paxta, xom ipak, lubekinlar, qorako‘l va guruch yetishtirishda dunyoda yetakchi o‘rinlarda turadi. paxta tolasining 90—92 % ini kletchatka (selluloza) moddasi, donlarining 65—75 % ini kraxmal, qandlavlagining asosini saxaroza tashkil etadi. yetishtirilayotgan poliz ekinlari, bog‘dorchilik mevalari tarkibida organik kislotalar, uglevodlar, vitaminlar va boshqa organik birikmalar mavjud. masalan, olmada olma kislota, limonda limon kislota bilan limonen terpen uglevodorodi, uzumda — glukoza, uzum kislota va boshqa moddalar bor. image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 8

tabiiygaz va uning asosiy manbalari - Page 5

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiygaz va uning asosiy manbalari"

6-ma’ruza: reja: 1. tabiiy gaz va uning asosiy manbalari 2. neft mahsulotlarining olinish usullari 3. o’zbekistonda toshko’mir zaxiralari 6-ma’ruza: tabiiy gaz va neft mahsulotlarining asosiy manbalari 1 tabiiy gaz, neft, toshko‘mir, qishloq xo’jaligi va o‘rmon xo‘jaligi mahsulotlari organik birikmalarni olishda asosiy xomashyo manbalari hisoblanadi. o‘zbekistonda mendeleyev davriy sistemasining deyarli barcha elementlari bor. hozirga qadar 2,7 mingdan ziyod turli foydali qazilma konlari va ma’dan namoyon bo‘lgan istiqbolli joylar mavjud. tabiiy gaz tabiiy gaz sanoati yildan yilga rivojlanib bormoqda. qidirib topilgan ustyurt, buxoro-xiva, janubi-g’arbiy hisor, surxondaryo va farg‘ona mintaqalaridagi gaz konlari gazining hajmi 2 trillion kubometrga yetadi. respublikamizda gazni qayta ishla...

This file contains 8 pages in PPTX format (233.2 KB). To download "tabiiygaz va uning asosiy manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiygaz va uning asosiy manba… PPTX 8 pages Free download Telegram