neft va gaz zaxiralari

PDF 43 pages 484,0 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 484,0 KB

Fayl turi PDF

Pages 43

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

1. dunyo bo‘yicha neft va gaz zaxiralari dunyo bo‘ylab neft va gaz zaxiralari geografik jihatdan tarqalgan. asosiy zaxiralar o'rta sharq, rossiya, aqsh, kanada, va afrika mamlakatlarida joylashgan. saudiya arabistoni, rossiya, va aqsh eng katta neft zaxiralariga ega, ularning ulushi global ishlab chiqarishning muhim qismini tashkil etadi. saudiya arabistoni dunyo bo‘yicha eng katta neft zaxiralariga ega bo‘lib, 267 milliard barrelni tashkil etadi. rossiya va aqsh esa katta tabiiy gaz zaxiralariga egadirlar. o'zbekistonda ham yirik gaz konlari mavjud, masalan, shurtan va ustyurt gaz konlari. bu konlar neft va gazni chiqarishda o'zbekistonning iqtisodiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shmoqda. 2. kimyo sanoatining rivojlanish ko‘lamlari kimyo sanoati global iqtisodiyotning asosiy tarmoqlaridan biridir. sanoatning rivojlanishi, asosan, plastiklar, sintetik materiallar, farmatsevtika, oziq-ovqat sanoati va energetikaga bog‘liq. kimyo sanoatining rivojlanishining asosiy ko‘rsatkichlari quyidagilar:  plastiklar va polimerlar: plastiklar va sintetik materiallar ishlab chiqarish kimyo sanoatining eng yirik tarmog‘idir. polietilen, polipropilen, pvc kabi materiallar turli sohalarda – qurilish, avtomobil sanoati, …

2 / 43

metanolni olefinlarga aylantirish, asosan etilen va propilen kabi alkenlarni ishlab chiqarishga yo‘naltirilgan. etilen va propilen - bu asosan plastiklar va polimerlar ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan muhim kimyoviy birikmalardir. o‘zbekistonning shurtan gaz-kimyo majmuasi kabi korxonalari metanolni alkenlarga aylantirish uchun ilg‘or texnologiyalarni qo‘llamoqda. bu jarayon natijasida polietilen va polipropilen ishlab chiqariladi, ular esa qurilish materiallari, avtomobil sanoati va boshqa sohalarda keng qo‘llaniladi. 4. neft kimyo sanoati o‘z ichiga oladigan bo‘limlar neft kimyo sanoati bir nechta bo‘limlardan iborat bo‘lib, har biri o‘ziga xos texnologiyalarni talab qiladi:  neftni qayta ishlash: neftni qayta ishlash jarayoni neftni turli fraksiyalarga ajratishni o‘z ichiga oladi. bu jarayonda benzin, dizel, kerosin va boshqa yengil va og‘ir uglevodorodlar olinadi. kreking, piroliz va destillatsiya kabi jarayonlar yordamida neftdan turli mahsulotlar ishlab chiqariladi.  polimerizatsiya: polimerizatsiya jarayonida alkenlar (masalan, etilen, propilen) polimerlarga aylantiriladi. bu jarayon yordamida plastiklar, kauchuklar va sintetik materiallar ishlab chiqariladi.  katalitik kreking: katalitik kreking jarayonida neftning og‘ir …

3 / 43

ham neft va gaz kimyosi sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borgan va yangi texnologiyalarni ishlab chiqqan. ularning ishlanmalari o‘zbekistonning kimyo sanoatining rivojlanishiga va xalqaro bozorda raqobatbardosh mahsulotlarni ishlab chiqarishga yordam bergan. 6. neft va gaz kimyosi asosida olinadigan birikmalar neft va gazdan olinadigan kimyoviy birikmalar bir qancha turli xildagi uglevodorodlardan iborat. ular quyidagi asosiy guruhlarga bo‘linadi:  alkenlar (olefinlar): etilen, propilen, butadien kabi alkenlar yuqori reaktivlikka ega bo‘lib, asosan plastmassa va polimerlar ishlab chiqarishda ishlatiladi.  aromatik birikmalar: benzen, toluen, ksilen kabi aromatik uglevodorodlar kimyo sanoatida qimmatli xom ashyo sifatida ishlatiladi. ular neftni qayta ishlash va sintetik materiallar ishlab chiqarishda muhim o‘rin tutadi.  alkoller: metanol, etanol kabi alkoller neftdan olinadi va farmatsevtika, oziq-ovqat sanoatida va bioyoqilg‘i sifatida ishlatiladi.  karboksilik kislotalar: asetik kislota, propionik kislota kabi karboksilik kislotalar neft kimyo sanoatida ishlatiladi, ular o‘z navbatida boshqa kimyoviy birikmalarga, jumladan, plastmassa va sintetik materiallarga aylanadi.  sintez gazlari: tabiiy gazdan olinadigan …

4 / 43

en) katta molekulalarga, ya'ni polimerlarga aylantiriladi. polimerizatsiya jarayoni plastmassa va sintetik materiallar ishlab chiqarishda ishlatiladi.  reduksiya va oksidlanish: organik birikmalarda elektronlar almashinuvi orqali reaktsiyalar sodir bo‘ladi. bu reaksiyalar orqali yuqori energiyali molekulalarni hosil qilish yoki mavjud molekulalarni stabil holatga keltirish mumkin. 8. olefinlar (alkenlar) qo‘llanilishi olefinlar (alkenlar), masalan, etilen, propilen va butilenlar, kimyo sanoatida keng qo‘llaniladi. etilen va propilen - bu yuqori reaktivlikka ega bo‘lgan uglevodorodlar bo‘lib, turli polimerlar va sintetik materiallar ishlab chiqarishda muhim xom ashyo sifatida ishlatiladi. olefinlarning asosiy qo‘llanilish sohalari quyidagilardir:  polimerizatsiya: olefinlar polimerizatsiya jarayonida plastiklar va boshqa materiallarga aylantiriladi. masalan, etilen polietilen va propilen polipropilen ishlab chiqarish uchun ishlatiladi.  sintetik kauchuk: olefinlar sintetik kauchuklar ishlab chiqarish jarayonlarida ishlatiladi. butadien va stiren asosidagi kauchuklar avtomobil tarmoqlari va qurilish sanoatida qo‘llaniladi.  kimyoviy intermediariylar: olefinlar ko‘plab kimyoviy reaksiyalar uchun boshlang‘ich material sifatida ishlatiladi, masalan, vinil xlorid, akrilonitril, metanol va boshqa kimyoviy birikmalarni olishda. 9. piroliz …

5 / 43

dlar (masalan, benzin, mazut) yuqori haroratda yoki katalizator yordamida yengil va qiymatli mahsulotlarga, jumladan, etilen, propilen va butadienga ajratiladi. kreking jarayoni neftni qayta ishlashning muhim qismi bo‘lib, neft mahsulotlarini diversifikatsiya qilishda yordam beradi. 10. to‘yinmagan birikmalarni olish turlari to‘yinmagan birikmalar, ya'ni alkenlar (olefinlar), ikki karbonli uglevodorodlardan iborat bo‘lib, ular reaktsiyaga kirishishda yuqori reaktivlikka ega. ularni olish uchun bir qancha kimyoviy jarayonlar qo‘llaniladi:  piroliz: yuqori haroratda kislorodsiz sharoitda uglevodorodlarni parchalaymiz, bu esa to‘yinmagan birikmalarni, masalan, etilen va propilen kabi alkenlarni beradi.  kreking: neftni qayta ishlash jarayonida og‘ir fraksiyalarni yengil alkenlarga aylantirish uchun kreking jarayoni qo‘llaniladi.  dehidrogenezlanish: alkanlardan alkenlarni olish uchun dehidrogenezlanish jarayoni ishlatiladi, bu jarayonlar uglevodorodlarni yuqori haroratda vodorod ajratib olish orqali to‘yinmagan birikmalarga aylantiradi. 11. alkenlarni ajratib olish alkenlarni ajratib olish jarayonlari asosan piroliz va kreking texnologiyalari yordamida amalga oshiriladi. alkenlar, xususan etilen va propilen, piroliz jarayonida tabiiy gaz yoki neft fraksiyalaridan olinadi. shu bilan birga, alkenlar …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "neft va gaz zaxiralari"

1. dunyo bo‘yicha neft va gaz zaxiralari dunyo bo‘ylab neft va gaz zaxiralari geografik jihatdan tarqalgan. asosiy zaxiralar o'rta sharq, rossiya, aqsh, kanada, va afrika mamlakatlarida joylashgan. saudiya arabistoni, rossiya, va aqsh eng katta neft zaxiralariga ega, ularning ulushi global ishlab chiqarishning muhim qismini tashkil etadi. saudiya arabistoni dunyo bo‘yicha eng katta neft zaxiralariga ega bo‘lib, 267 milliard barrelni tashkil etadi. rossiya va aqsh esa katta tabiiy gaz zaxiralariga egadirlar. o'zbekistonda ham yirik gaz konlari mavjud, masalan, shurtan va ustyurt gaz konlari. bu konlar neft va gazni chiqarishda o'zbekistonning iqtisodiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shmoqda. 2. kimyo sanoatining rivojlanish ko‘lamlari kimyo sanoati global iqtisodiyotning asosiy tarmoqlaridan...

This file contains 43 pages in PDF format (484,0 KB). To download "neft va gaz zaxiralari", click the Telegram button on the left.

Tags: neft va gaz zaxiralari PDF 43 pages Free download Telegram