muhammad ibn iso at-termiziy

PDF 11 pages 482.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 482.0 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli maruza) mavzu: hadis ilmining paydo bo„lishi va uning tarbiyaviy ahamiyati. mavzu rejasi: 1. imom at-termiziyning hadis ilmi haqida 2.imom at-termiziyning “sunan termiziy” kitobidagi hadislarning tarbiyaviy ahamiyati. muhammad ibn iso at-termiziy mashhur muhaddislardan yana biri vatandoshimiz muhammad ibn iso at- termiziy bo„lib, u 824 yilda termiz yaqinidagi bug„ qishlog„i (hozirgi surxondaryo viloyatining sherobod tumani)da tug„ilgan. uning oilasi va ota-onasi haqida ma‟lumotlar yo„q. ba‟zi tadqiqotchilar uning otasi asli marvlik bo„lgan deb qayd etadilar. muhamad ibn iso at-termiziy bolaligidan ilm o„rganishga qiziqqan, ayniqsa hadis ilmini chuqur egallagan. muhamad ibn iso at-termiziy 850 yildan qator mamlakatlarga safar qiladi. hijoz shahrida bo„lib, makka va madina shaharlarini ziyorat qiladi. iroq hamda xurosonda hadis, fikh, qiroat, bayon, tarix va boshqa ilmlarni o„rganadi. mazkur safarda muhamad ibn iso at-termiziy ustozi imom ismoil al-buxoriy bilan uchrashadi. alloma ustoziga nisbatan alohida hurmatda bo„lib, uning yordamida hadis ilmidan to„laqonli ravishda xabardor bo„ladi. manbalarda e‟tirof etilishicha, imom muhammad …

2 / 11

a og„ishlar haqida”) kabi asarlari o„rin olgan bo„lib, ular juda mashhurdir. muhammad ibn iso at-termiziy tomonidan yozib qoldirilgan asarlarda o„z ifodasini topgan hadislar ham imom ismoil al-buxoriy tomonidan bayon etilgan hadislari kabi insonni halollik, adolat, e‟tiqod, diyonat, poklik, mehnatsevarlik, muruvvatlilik, mehr-shavqat, yoshi kattalar,, ota-ona va qarindoshlarga hurmat g„oyalarini ilgari surish xususiyatiga ko„ra shaxs ta‟limi va tarbiyasini tashkil etishda katta ahamiyatga ega. hadislarning mazmuni va tarbiyaviy ahamiyati hadislarda insonning kamolotga erishishi uchun talab etiladigan insoniy fazilatlar ifoda etilgan bo„lib, ushbu fazilatlar sirasiga o„zgalarga mehr-oqibat ko„rsatish, saxiylik, ochiq ko„ngillik, ota-ona, kattalar va qarindoshlarga nisbatan muruvvatli bo„lish, ularga g„amxo„rlik qilish, vatanga muhabbat, mehnat va kasb- hunarni ulug„lash, halollik, poklik, do„stlik, oliyjanoblik, rahm-shafqatlilik, kamtarlik, rostgo„ylik va vijdonlilik kabi xislatlar kiritiladi. bundan tashqari, insonning o„zini yomon illatlardan tiyishi, yaxshilik sari intilishi kerakligi borasidagi pand-nasihatlar ham o„z aksini topganki, bularning barchasi qur‟oni karimda qayd etilgan ko„rsatmalarga asoslanilgan va komil insonni shakllantirishda asosiy mezon bo„lib xizmat qiladi. …

3 / 11

ngi misollar ham ushbu kitobdan olindi). iymon daraxtga tenglashtiriladi va uning 60 dan ortiq shoxlari bor deya iymonning belgilari sanab o„tiladi. sanab o„tilgan belgilarning har biri inson ma‟naviy qiyofasini shakllantiruvchi va mukammallashtiruvchi xislatlardir. bular quyidagilardan iborat: “qo„li bilan va tili bilan o„zgalarga ozor bermagan kishi musulmondir”, “o„zingiz yaxshi ko„rgan narsani birodaringizga ravo ko„rmaguningizcha hech biringiz chinakam mo„min bo„la olmaysiz” (3-4-boblar); “uchta xislatni o„zida mujassam qilgan kishining iymoni mukammal bo„lgaydir: - insofli va adolatli bo„lmoq; - barchaga salom bermoq; - kambag„alligida ham sadaqa berib turmoq” (20-bob). bundan tashqari, kishilar uchun xos bo„lmagan munofiqlik xislati xususida ham so„z yuritiladi, chunonchi, «rasululloh sallallohu alayhi vassalam aytganlar: “quyidagi to„rtta xislat kimda bo„lsa, aniq munofiq bo„lg„aydir, kimdaki, ulardan bittasi bo„lsa uni tark etmaguncha munofiqlikdan bir xislati bor ekan, deyiladir: - omonatga xiyonat qilgaydir; - so„zlasa yolg„on so„zlaydir; - shartnoma tuzsa, shartida turmagaydir; - urishib qolsa, kek saqlagaydir va nohaqlik qilaydir (25-bob). hadislarda inson ma‟naviy kamolotining …

4 / 11

vni emmasdan o„ziga to„playdir, undan olloh taolo bandalari foydalangaydir. odamlar suvdan ichgaydirlar, hayvonlari va ekinlarini sug„orgaydirlar. ba‟zi yer esa tekis bo„lib, suvni o„zida tutib qolmaydir, ko„katni ham ko„kartirmaydir. bularni quyidagicha muhoyasa qilish mumkindir: bir kishi olloh ilmini (islomni) teran o„rganadir, teran tushunadir va undan manfaatlanadi va olloh yuborgan hidoyatni o„zi o„rganib, o„zgalarga ham o„rgatadir. ikkinchi bir kishi ilm o„rganib, odamlarga o„rgatadir. ammo o„zi amal qilmaydir. uchinchi bir kishi mutakabburlik qilib, o„zi ham o„rganmaydir, o„zgalarga ham o„rgatmaydir”. ammo ilmga e‟tiborsizlik va nodonlik (jaholat)ning avj olishi jamiyatning inqiroziga olib keladi. hatto “rasululloh quyidagilar qiyomat alomatlaridir, deganlar: - ilmning susaymog„i; - jaholatning kuchaymog„i; - zinoning avj olmog„i; - xotinlarning ko„paymog„i; - erkaklarning ozaymog„i” demak, qiyomatni odamlarning o„zlari sodir etadilar. «ilm ravnaq topmagan mamlakatda zino avj olgan, o„zaro urushlar kuchayib, erkaklar ozayib ketganda albatta, qiyomat qoyim bo„ladi” (22-bob). shu bois “ilmga amal va rioya qiluvchi bo„linglar, uni faqat hikoya qiluvchi bo„lmanglar”, -deyiladi (637-hadis). islomda …

5 / 11

ganinglar”, -deya da‟vat etiladi. “olim bg„l, ilm beruvchi bo„l yoki ilm g„rgatuvchi bo„l yoki tinglovchi bo„l. beshinchisi bo„lma, halok bo„lasan” mazmunini ilgari suruvchi hadisning bayon etilishi orqali ham ilmli bo„lish insonni falokat va uning yomon oqibatlaridan saqlovchi omil ekanligiga urg„u beriladi (41- hadis). bir qator hadislarda ilmning ibodatdan ustun ekanligi ko„rsatib o„tiladi. xususan, “ilm ibodatdan afzal va u taqvo dinining ustunidir” (268-hadis). biroq ilmning manfaatsiz holda sarflashdan saqlanish maqsadga muvofiq ekanligi aytiladi va ilm ahlini ana shunga da‟vat etiladi (173-hadis), haqiqiy komil insonning bilimga boy, xushxulq, sog„lom bo„lishi (182-hadis), uni faqat foydali ishlar va insonlarning farovon hayot kechirishlari yo„lida sarf etish kerakligi ham uqtiriladi: “boshliq bo„lmasingizdan avval ilmni chuqur o„rganing! rasulloh sallallohu alayhi-vassalamning sahobalari yoshlari ulg„ayganda ham ilm o„rganganlar. rasulloh sallollohu alayhi-vasallam: ikki narsadan o„zgasiga hasad qilmoq joiz emas, biri-kishiga olloh taolo halol mol-dunyo bersa-yu, uni haq yo„lida sarflayotgan bo„lsa, ikkinchisi-kishiga olloh taolo ilmu hikmat ato etsa-yu, u shu tufayli …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muhammad ibn iso at-termiziy"

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli maruza) mavzu: hadis ilmining paydo bo„lishi va uning tarbiyaviy ahamiyati. mavzu rejasi: 1. imom at-termiziyning hadis ilmi haqida 2.imom at-termiziyning “sunan termiziy” kitobidagi hadislarning tarbiyaviy ahamiyati. muhammad ibn iso at-termiziy mashhur muhaddislardan yana biri vatandoshimiz muhammad ibn iso at- termiziy bo„lib, u 824 yilda termiz yaqinidagi bug„ qishlog„i (hozirgi surxondaryo viloyatining sherobod tumani)da tug„ilgan. uning oilasi va ota-onasi haqida ma‟lumotlar yo„q. ba‟zi tadqiqotchilar uning otasi asli marvlik bo„lgan deb qayd etadilar. muhamad ibn iso at-termiziy bolaligidan ilm o„rganishga qiziqqan, ayniqsa hadis ilmini chuqur egallagan. muhamad ibn iso at-termiziy 850 yildan qator mamlakatlarga safar qiladi. hijoz shahrida bo„li...

This file contains 11 pages in PDF format (482.0 KB). To download "muhammad ibn iso at-termiziy", click the Telegram button on the left.

Tags: muhammad ibn iso at-termiziy PDF 11 pages Free download Telegram