ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar

PPT 2,4 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1483820716_65362.ppt ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga kеltirgan og`ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o`zgartirishga majbur etdi. birin-kеtin o`rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo`lgan bunday siyosiy o`zgarishlardan so`ng movarounnahr xurosondan ajralib o`z mustaqqilligini to`la tiklab olish imkoniga ega bo`ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorliqini yuborishga majbur bo`ldi. shu tariqa ix asr oxirlariga kеlib movarounnahr xalqlari arab xalifaligidan abadiy xalos bo`ladi va arab xalifaligidan mustaqil bo`lgan yirik fеodal davlat-somoniylar davlati tashkil topadi.somoniylar mamlakatni boshqarishda davlat ma`muriyatini tashkil etadilar. mamlakat o`nta dеvon (dеvoni vazir, dеvoni mustafi, dеvoni amir al-mulk, dеvoni sohib ash-shurat, dеvoni sohibi muayid yoki borid, dеvoni mushrif, dеvoni mumallikayi xos, dеvoni muhtasib, …
2
iy materiallarni umumlashtirgan xolda yetarli ishlanmagan. markaziy osiyo mintaqasidagi uyg'onish xaqida gap borganda ix-xii asrlar avvalo xorijiy madaniyat va qaror topgan islomiy eti'qodga nisbatan rivojlangan va boyigan qadimiy madaniyat negizida milliy uyg'onish deb qaralmog'i lozim. markaziy osiy uzoq yillik tarixida ko'p bosqin va talonchiliklarni ko'rdi, ularga qarshi ozodlik va mustaqillik uchun kurash olib bordi. xaqiqat shundaki, xar bir bosqindan so'ng milliy davlatchilik va madaniyat tiklandi. mustaqillikka intilish g'oyasi va xarakati o'zga xalqlar tomonidan yaratilgan madaniyatlarni inkori emas. markaziy osiyo madaniyatida umuminsoniy axamiyatga molik jamiki madaniyat yutuqlari ijodiy uyg'unlashganidek, ayni paytda mintaqa madaniyati boshqa xalqlar madaniyatlariga samarali ta'sir ko'rsatdi va ularni boyitdi. x-xii asrlarda markaziy osiyo mintaqasida madaniyat yuksalishi parvoz bosqichga chiqqanligi to'g'risida gap borar ekan, ayni shu xudud jaxonni xayratga solgan buyuk mutafakkirlarni yetishtirib berganligi, ilm-ma'rifat, betakror kashfiyotlar beshigi- tarixda «musulmon madaniyati», «arab madaniyati» deb nomlangan tushunchalar bilan baxolangani bejiz emas. o'rta asr tarixchilari va sayyoxlari ushbu davrda markaziy osiyoda …
3
a qiladi. boshqa manba'larda bu davrdagi tasviriy va musvvurlik san'ati, xususan portret chizish xaqida ma'lumotlar keltiradi . arxeologik qazilmalar va qo'lyozma manba'lardan ma'lum bo'lishicha o'sha davrda musiqa va musiqashunoslik xam keng rivoj topgan va u matematika ilmining tarkibiy qismi sanalgan. mazkur davrning buyuk olimi abu nasr farobiy musiqaning nazariy asoslari, kuylar, asboblar, musiqa madaniyatining mezonlari, atamalari taxliliga bag'ishlangan «katta musiqa» kitobining muallifidir. («kitob al musiqi al kabir»). o'rta asr musulmon sharqi musiqa nazariyasiga bag'ishlangan ushbu kitob 2 qism, 3 kitobdan iborat bo'lgan. farobiy «katta musiqa» dan tashqari «musiqa xaqida so'z», «ritmlar tartibi xaqida kitob», «ritmga qo'shimcha qilinadigan siljishlar xaqida» asarlarining xam muallifidir. islom butun madaniyatga, tilga, udum-an'analarga ma'lum darajada o'z ta'sirini o'tkazgan bo'lsada, uning moxiyati o'zgarmadi. bu xalqimizga xos ezgulik, mexr-shafqat, insonparvarlik, xayr-muruvvat, oqkungillik, bag'rikenglik, ilmga tashnalik, o'zga xalqlarga ishonch extirom fazilatlaridir. yunon, xind, xitoy madaniyatini juda yaxshi bilgan markaziy osiyoning ilm axligina o'zga xalqlarni boshqalar madaniyati bilan yaqindan tanishtirishi …
4
tdoshlarimizning qo'lyozma asarlari boshqa o'lkalarga olib ketiladigan bo'ldi . eng mashhur madaniyat markazi shu davrda bag`dod shahri edi. bag`dodda «bayt ul hikma» (donishmandlar uyi) tashkil etilgan edi. «bayt ul hikma»da ahmad farqoniy, muhammad ibn muso xorazmiy, ahmad ibn abdulloh marvaziylar ta`lim olganlar. ix-x asrlarda o`rta osiyoda fan ilmiy asoslarga ega edi. uning ildizlari o`rta osiyo, ayniqsa, xorazm, shuningdеk bobil, eron, o`indistonning antik dunyosiga va qadimgi madaniyatiga borib taqalar edi. ix-xii asrlarda arab tilida asarlar yozgan eng mashhur olimlar ahmad farqoniy, muhammad ibn muso xorazmiy, abu nasr farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon bеruniy, abusalx masihiy, abulhayr xammar, abunosir arron va boshqalar edi. ahmad farqoniy astronom, matеmatik, gеograf edi. baqdod yaqinda raqoq nomli mavzеda rasadxona qurilishiga boshchilik qilib, astronomiya maktabini tashkil etadi. uning «astronomiya asosi», «samoviy harakatlar», «yulduzlar haqidagi fan» nomli asarlari mashhurdir.muhammad ibn muso xorazmiy mashhur matеmatik, astronom, gеograf,tarixchi edi. bu davr o`rta osiyoda mе`morchilik san`ati ham gurkirab rivojlandi. …
5
taraqqiyotining ilk bosqich- laridayoq paydo bo'lgan. ibtidoiy odam tabiat kuchlaridan o'zini muhofaza qilish uchun zarurat tufayli oddiy boshpana va chaylalar qurgan. asta-sekin u qurilayotgan binoning ko'rkam bo'lishiga ham e'tibor berib, go'zallik qonunlari asosida ijod eta boshlagan. xorazmshohlar davlatida fan va madaniyat, ijtimoiy va siyosiy hayotda yorqin iz qoldirgan buyuk allomalar yashagani manbalardan ma'lum. shulardan al-hakim ali ibn muxammad al-xijoziy al-qo'iniy atoqli shifokor, tibbiy ilmlarning koni, aql bovar qilgan barcha ilmlarning bilimdonidir. uning tib ilmi va amaliga oid nomalar (rasoi'il) bor. u “kitob fil-hikmat” asarini adolatli jaxongir xorazmshoh otsiz ibn muxammad sharafiga bitgan. faxrul-xorazm al-alloma jorullox abul qosim mahmud ibn umar ibn muxammad xorazmiy az-zamaxshariy (1075-1144) – naxv-grammatika va lug'at ilmlarida arabu-ajam olimlariga ustozligi uchun an-naxaviy va al-lug'aviy laqablarini ham olgan. ritorika, stilistika, astronomiya va boshqa fanlarga oid juda ko'p asarlar muallifi. xorazmshohlar davrida ilm-fan va madaniyatning gullab-yashnaganligini biz o'tmish allomalarimizdan qolgan arab, fors va turkiy tillardagi qo'lyozmalar orqali bilamiz. ushbu …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar" haqida

1483820716_65362.ppt ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar ix-xii asrlarda fan, ta`lim, adabiyot, me`moriy obidalar viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga kеltirgan og`ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o`zgartirishga majbur etdi. birin-kеtin o`rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo`lgan bunday siyosiy o`zgarishlardan so`ng movarounnahr xurosondan ajralib o`z mustaqqilligini to`la tiklab olish imkoniga ega bo`ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorliqini yuborishga majbur ...

PPT format, 2,4 MB. "ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, adabiyot, me\\'moriy obidalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda fan, ta\\'lim, … PPT Bepul yuklash Telegram