ix-xii asrlarda o’zbek davlatchiligi

PPTX 52 sahifa 2,8 MB Bepul yuklash

52 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,8 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 52

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 52

ix-xii asrlar ix-xii asrlarda o’zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot. ix-xii asrlarda fan va madaniyatining yuksalishi. toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov ix-xii asrlarda o'zbek davlatchiligi. tohiriylar (ix asr) somoniylar (ix-xi asr boshlari) qoraxoniylar (x-xii asrlar) g'aznaviylar (x-xi asrlar) xorazmshohlar (1097-1231) (x-asr oxiri xii asr boshlari) saljuqiylar (x-xii asrlar) arablar amudaryodan (jayxun) shimolda joylashgan erlarga «movarounnahr» ya'ni, "daryoning narigi tomonidagi erlar" deb nom berishadi. hozirgi afg'onistonning shimoli, eronning shimoli-sharqiy qismi hamda janubiy turkmanistondan to amudaryogacha bo'lgan hududlar esa xuroson (fors. — kun chiqish,sharq))deb yuritilgan. avval boshda xurosonning markaziy shahri marv keyinchalik hirot shahri bo'lgan. xorun ar-rashid (786-809) shahzoda amin shahzoda ma’mun xalifa xorun ar-rashid vafotidan so'ng taxtni egallash uchun o'g'illari - amin va ma’mun o'rtasida kurash boshlandi. bir necha yilga cho'zilgan bu mojaro nafaqat xalifalik markazini tang ahvolga solib qolmasdan, balki tobe bo'lgan hududlardagi voqealar rivojiga ham sezilarli ta’sir ko'rsatdi. ma’mun qo'shin tuzib, xurosonlik tohir ibn husaynni boshliq etib tayinladi. …

2 / 52

kaning noiblik markazi xurosonning nishopur shahri edi. marv nishopur tohir ibn husayn o'z davlatining mustaqilligini tiklash maqsadida 822-yilda xalifa nomini xutba namozidan chiqarib tashlashga amr qiladi. biroq tez orada uning sirli o'limi bu borada katta ishlar qilinishiga imkon bermaydi. xutba (arab. — targ'ibot, nutq) — juma namozi oldidan va hayit namozidan keyin xatib (masjid imomi)ning va'zxonligi, diniy pandnasihat. o'rta asrlarda xutbaning muxim siyosiy ahamiyati bo'lgan. namozxonlar mamlakat hukmdori ismini aytib, uning haqiga duo qilishlari lozim edi. ix asrning 2-yarmidan ayrim hukmdorlar xutbada o'z ismlarini xalifa ismidan keyin qo'shib aytilishi uchun harakat qilishgan. xutbada hukmdor ismining yodga olinishi hukmdorning mustaqil ekanligining asosiy tashqi belgilaridan biri hisoblangan. tohiriylar davlatining islohatlari suv resurslaridan foydalanishni yaxshilash, suv inshootlari barpo etish. fuqarolardan olinadigan soliqlarni mo'tadillashtirish poytaxt marvdan nishopurga ko'chiriladi. ibn tohir “dehqonlarni ranjitmaslik”, buningsiz xazinaga soliq tushmasligini qayd etgan. biroq tohiriy hukmdorlar amalda yirik mulkdorlar, savdogarlarni himoya qildi. 844- yilda ulardaji olingan soliq miqdori 48 …

3 / 52

kibiga kirgan buxoro ham somoniylarga o'tadi. nasr ukasi ismoilni buxoroga noib etib tayinlaydi (874) va somoniylar movarounnahrning barcha hududlariga yoyiladi. ismoil ix asrda ahmad va o'g'li nasr movarounnahrni birlashtirdi. nasr davrida movarounnahr mavqeyi kuchaydi. poytaxt samarqand edi. ko'p o'tmay, ismoil o'z hokimiyatini kuchaytirib olgach, o'zining vassallik mavqeyini tan olmay, nasr hokimiyati xazinasiga to'laydigan yillik daromad miqdorini keskin kamaytiradi. buning natijasida aka-ukalar o'rtasida uzoq muddatli kurash boshlanadi. oqibatda 888- yilda ular o'rtasida urush kelib chiqib, unda ismoil g'olib bo'ladi va hokimiyatni o'z qo'liga oladi. akasi nasr vafotidan so'ng (892), ismoil movarounnahrning yagona hukmdoriga aylanadi. shu tariqa, vatanimizda davlat mustaqilligi qayta tiklanadi va yuksalib boradi. buxoro – davlat poytaxti bo'lib qoladi. ismoilning 893- yilda sharqdagi dashtlik qabilalarga qarshi olib borgan muvaffaqiyatli yurishi, tarozni egallab, o'lja va asirlar bilan qaytishi ham somoniylar qudrati yuksakligidan yaqqol dalolat beradi. bundan cho`chigan bag'dod xalifasi mu’tazid (892-902) xurosondagi safforiylar hukmdori amir ibn laysga (879-900) xuroson bilan birga …

4 / 52

i abdulmalik ii ibn nuh buxoro taxtiga o'tirdi. mahmud intiqom bahonasida bektuzin va foyiqqa qarshi qo'shin tortib butun xurosonni bosib oldi. abdulmalik ibn nuh qo'lida faqat movaraunnahr qoldi. ko'p o'tmay qoraxoniylar xoni nasr iloqxon buxoroni zabt etdi. amir xonadoni asirga olindi. somoniylar davlati tugatildi. amir oliy dargoh devon shayxulislom davlat xazinasi vazirlik devoni davlat ishlari nazorati davlatlararo munosabat harbiy ishlar qozilik devoni pochta aloqalari xizmati bozor, savo-sotiq ishlari davlat mulklari devoni vaqf devoni shaharlarda hunarmandchilik korxonalari, karvonsaroy, bozorlar doimiy ishlab turgan. shahar maqomiga ega bo'lish uchun kamida 32 xil kasb-hunar turlari faoliyat yuritishi kerar edi. qishloqda mahsuloilaridan ishlov berish yo'li bilan har xil matolar ishlab chiqara boshladi. zandana qishlog'ida sifatli, tilla rang «zandanachi» deb atalgan bo'z to'qish, samarqanddagi vador qishlog'ida chiroyli, yumshoq, pishiq «vodoriy» deb nomlangan matolar tayyorlangan. bu yerdagi to'qilgan matodan mamlakatning oliy amaldorlari ham kiyim tiktirishda foydalanganlar. metall ishlash, nodir metallardan, chunonchi, oltin, kumush, mis va boshqa ma’danlardan …

5 / 52

ng holatiga tushib qolgan edi. bundan foydalangan qoraxoniylar hukmdorlari - hasan va nasr bug'roxonlar qo'shini somoniylar qarshiligini qiyinchiliksiz yengib, (992-996 va 999-yillarda) buxoroni egallaydi. somoniylar sulolasining so'nggi vakili ismoil al-muntasir (1000-1005) hukmronligi barham topdi. oqibatda butun movarounnahr hududlari qoraxoniylar tasarrufiga o‘tadi. hasan va nasr bug'roxon xoqon bosh vazir devoni eloqxonlar devonu mushrifiy devoni mustavfiy devoni barid devoni amid devoni ushrot devoni vaqf voley bek ulug` hojib munshiy bitikchi qushchi oshchi og`ichi tavochi 1001-yilda, sulton mahmud qoraxoniylar xoni nasr bilan shartnoma tuzib, amudaryoni ikki o'rtadagi chegara qilib belgiladi. somoniylar davlati o'rnida ikki ulkan davlat tashkil topdi: birinchisi-qoshg'ardan amudaryogacha cho'zilgan sharqiy turkistonning bir qismida, ettisuv, shosh, farg'onaning qadimgi hududlarini o'z ichiga olgan qoraxoniylar davlati ikkinchisi-shimoliy hindiston sarhadlaridan kaspiy dengizining janubiy qirg'oqlarigacha cho'zilgan hamda hozirgi afg'oniston va shimoliy- sharqiy eronni o'z ichiga olgan g'aznaviylar davlati edi saljuqiy turklarning kelib chiqishi sirdaryo quyi etaklarida, orol havzasida yashagan, ko'proq ko'chmanchi hayot kechirgan o'g'iz urug'lariga borib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 52 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda o’zbek davlatchiligi" haqida

ix-xii asrlar ix-xii asrlarda o’zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot. ix-xii asrlarda fan va madaniyatining yuksalishi. toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov ix-xii asrlarda o'zbek davlatchiligi. tohiriylar (ix asr) somoniylar (ix-xi asr boshlari) qoraxoniylar (x-xii asrlar) g'aznaviylar (x-xi asrlar) xorazmshohlar (1097-1231) (x-asr oxiri xii asr boshlari) saljuqiylar (x-xii asrlar) arablar amudaryodan (jayxun) shimolda joylashgan erlarga «movarounnahr» ya'ni, "daryoning narigi tomonidagi erlar" deb nom berishadi. hozirgi afg'onistonning shimoli, eronning shimoli-sharqiy qismi hamda janubiy turkmanistondan to amudaryogacha bo'lgan hududlar esa xuroson (fors. — kun chiqish,sharq))deb yuritilgan. avval boshda xurosonning markaziy ...

Bu fayl PPTX formatida 52 sahifadan iborat (2,8 MB). "ix-xii asrlarda o’zbek davlatchiligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda o’zbek davlatch… PPTX 52 sahifa Bepul yuklash Telegram