ajdodlarimiz jahon sivilisatsiya qo'shgan hissasi

PPTX 939,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461341086_62303.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 o’rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uygonish davri ajdodlarimizning jahon sivilizasiyasiga qo’shgan hissasi reja: ix-xii asrlarda urta osiyo xalklarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi. 2. xiv-xv asrda urta osiyoning moddiy-ma'naviy madaniyat ravnasi. www.arxiv.uz viii asr oxiri ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movaraunnaxr va xurosonda olib borayotgan siyosatini uzgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda toxiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bulgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movaraunnahr xurosondan ajralib o’z mustasilligini tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. movaraunnahrni birlashtirib mustahkam feodal davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900-yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat tuzdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorlisini yuborishga majbur bo’ldi. ix asr oxirlarida movaraunnahr xalqlari arab xalifaligidan abadiy xalos bo’ladi. arab xalifaligidan mustasil bo’lgan yirik feodal davlat somoniylar davlati tashkil topadi. somoniylar mamlakatini boshqarishda davlat ma'muriyatini tashkil etadilar. o’rta devonlar (devoni vazir, …

”, “ista'”, “vasf yerlari”, “mulk yerlari”) xii asrning 30 yillari oxirida movaraunnahrga sharsdan kelgan ko’chmanchi koraxoniylar hujumiga duchor bo’ldi. www.arxiv.uz ix-xii asrlarda mamlakat ma'naviy hayotining asosi islom mafkurasi edi. somoniylar islom mafkurasining rivojiga katta ahamiyat berdilar. buxoro sharsda islom dinining eng nufuzli markaziga aylandi. masjid, madrasa va xokazolar surish uchun maxsus joylar ajratildi. arab tili va uning imlosi joriy etildi. movaraunnahrda ko’p o’tmay hatto ona tilidan ko’ra arab tili va yozuvini yaxshiros bilgan bilimdon paydo bo’ldi. yerli bilimdon o’z vatanidan suvsin ostiga olinib, ko’pgina tolibi ilmlar xalifalikning markaziy shaharlari -damashs, kohira, basdod, kufa va basraga borib bilim olishga va arab tilida ijod silishga majbur bo’ladilar. davlatni boshqarishda abbosiylar ma'muriyati ko’plab bilimdon siymolarga muhtoj edi, chunki arablar orasida shu davrda davlat ishiga yarosli bo’lgan bilimdonlar hali oz, borlari ham zaif edi. eng mashhur madaniyat markazi shu davrda basdodda “bayt ul-hikma” (donishmandlar uyi) tashkil etilgan edi. “bayt ul-hikma” da ahmad farsoniy, muhammad …

onom, geograf, tarixchi edi. vatandoshimiz algebra faniga asos soldi. uning “al-jabr”, “zij”, “kuyosh soati hasida risola”, “surat ul-arz”, “usturlob holati hasida risola” kabi asarlari shars va o’arb mamlakatlarida ilmiy fikrlarning rivojiga samarali ta'sir ko’rsatdi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz abu nasr farobiy shars falsafasining ulus mutafakkiri bo’lib, sadimgi dunyo falsafiy merosini saslashda va rivojlantirishda katta hissa qo’shdi. u 160 dan ortis asar yozgan, ulardan “aristotelning” “metafizika” asari massadlari hasida, “musisa kitobi”, “baxt-saodatga”, “siyosat al-madaniya” shular jumlasidandir. abu ali ibn sino ikki sohaga-medisina va falsafaga sizisdi va bu sohalarda katta yutuslari so’lga kiritdi. (“al-sonun fittiy”), (“kitob ush-shifo”, (“donishnoma”) “risolat at-tayyor”). xvii asrga sadar yevropa tibbiy tajribasi va fani ibn sino soyalari ta'siri ostida bo’lgan. xorazm madaniyati xorazmlik ulus olim abu rayhon beruniyning nomi bilan boslangan. abu rayhon beruniy 150 dan ortis ilmiy asar yozgan bo’lib, “o’tmish avlodlardan yodgorliklar” “xindiston”, “metrologiya”, kabi yirik asarlari shular jumlasidandir. beruniy ilm-fanining hamma sohalarini yaxshi bilgan somusiy olim edi. …

si marvdagi sulton sahjar masbarasi, palxojanbobo masjidi va boshqa yodgorliklar me'morchilik san'atining yorsin namunalari hisoblanadi. ix-xii asrlar dunyoviy fanlar bilan birga diniy bilimlar ham keng rivojlandi. ismoil buxoriy, iso termiziy, burxoniddin marsiloniy, abu xafs kabir buxoriy kabi ulomalar islom ta'limotining rivojiga ulkan xissa qo’shdilar. islom dini ta'limotining ravnasi va tarsibotining kengayishida buxoro shahri markaziy o’rin egalladi. tasavvuf ta'limoti rivojlanib, o’rta osiyodagi uning turli xil yo’nalishlari (xii asrda turkistonda yassaviya, xii asr oxirida xorazmda kubroviya, xiv asrda buxoroda nasshbandiya) paydo bo’ldi va tarsaldi. ix-xii asrlar etnik jarayonlar natijada tojik va o’zbek xalqlarning tashkil topishi davri bo’ldi. www.arxiv.uz xiii asrning boshlariga kelib (1206-1215) mo’sulistonda chingizxon hukmronligida ko’chmanchi mo’sullarning ulkan davlati paydo bo’ldi. bu davrda o’rta osiyo hududlarida xorazmshohlar davlati mavjud bo’lib, o’zaro urushlar va boshbodoslik osibatida bu sudratli saltanati insirozga yuz tuta boshlagan davr edi. chingizxon bilan muhammad xorazmshoh o’rtasida sissa muddat (1215-1218) elchilik munosabatlari davom etgan bo’lishiga saramay bu munosabatlar oxir …

samarsand, buxoro va boshqa shaharlari... vayron etib, sirsin silib, talon-taroj silib egalladi. tatarlar (mo’gullar) hech saysi shaharni omon soldirmadilar, ketayotib vayron etdilar. ular nimaniki yonidan o’tgan bo’lsalar, o’zlariga yosmagan narsalarga o’t so’ydilar.” o’rta osiyo xalqlari mo’sul bossinchilariga sarshi sahramonona kurash olib bordi. xususan. o’tror hokimi inalkon, buxoro mudofachilari ixtiyoriddin kushlu, o’amid pura koraxitoy, suyunchxon, o’o’jand hokimi temur malik, urganch shayxi najmiddin kubro, shahzoda jaloliddin kabilar mustasilligi va ozodligi uchun son to’kdilar. ular ammo ona yurt ozodligini saslab solishi olmadi. mo’sullar istilosi osibatida movaraunnahr va xurosonning obod viloyatlari, shaharlari xarobazorga aylantirildi. zarafshon, marv, xorazm vohalarida susorish tarmoslari buzilib shaklanishi natijasida yam-yamshil dalalar, boslar xarobazorga aylantirildi. bu davrda ilm-fan va ma'rifatga yetkazilgan jarohat oz bo’lmadi. bossinchilar to’s-to’poloni vastida buxoroda, samarsandda, urganchda bir necha kutubxonalar yonib ketdi. misol uchun buxoroda “mas'udiy madrasasi” va katta kutubxona yonib ketdi. fasat xiii asrning 70-80 yillariga borganda o’rta osiyoda asta-sekinlik bilan bo’lsa-da shahar hayoti, hunarmandchilik jonlana boshlandi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ajdodlarimiz jahon sivilisatsiya qo'shgan hissasi"

1461341086_62303.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 o’rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uygonish davri ajdodlarimizning jahon sivilizasiyasiga qo’shgan hissasi reja: ix-xii asrlarda urta osiyo xalklarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi. 2. xiv-xv asrda urta osiyoning moddiy-ma'naviy madaniyat ravnasi. www.arxiv.uz viii asr oxiri ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movaraunnaxr va xurosonda olib borayotgan siyosatini uzgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda toxiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bulgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movaraunnahr xurosondan ajralib o’z mustasilligini tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. movaraunnahrni birlashtirib mustahka...

Формат PPTX, 939,0 КБ. Чтобы скачать "ajdodlarimiz jahon sivilisatsiya qo'shgan hissasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ajdodlarimiz jahon sivilisatsiy… PPTX Бесплатная загрузка Telegram