Back

o’rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg’onish davri ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi

DOC 61.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1547356331_73840.doc o’rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg’onish davri ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi reja: 1. ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalg’larining moddiy va ma’naviy madaniyatini yuksalishi 2. mog’ul bosqini va uning oqibatlari 3. xiv-xv asrlarda o’rta osiyoda moddiy-ma’naviy madaniyat ravnaqi ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalg’larining moddiy va ma’naviy madaniyatini yuksalishi viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o’zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo’lgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movarounnahr xurosondan ajralib o’z mustaqqilligini to’la tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorliq’ini yuborishga majbur bo’ldi. shu tariqa ix asr oxirlariga kelib movarounnahr xalqlari arab xalifaligidan abadiy xalos bo’ladi va arab xalifaligidan mustaqil bo’lgan yirik feodal …
2
rashiga olib keldi. xi asr boshlarida somoniylar davlati hududlarida ikki davlat: qoraxoniylar va â²aznaviylar davlatlari paydo bo’ldi. ðˆoraxoniylar davlatni el-yurt va viloyatlarga bo’lib idora qildilar. xi-xii asrlarda o’rta osiyoda mulkchilikning yangi turi-iqta tartiboti o’rnatiladi (â«mulki sultoniyâ», â«iqta’â», â«vaqf erlariâ», â«mulk erlariâ»). xii asrning 30-yillari oxirida movarounnahr sharqdan kelgan ko’chmanchi ðˆoraxitoylar hujumiga duchor bo’ldi. ix-xii asrlarda mamlakat ma’naviy hayotining asosi islom mafkurasi edi. somoniylar islom mafkurasining rivojiga katta ahamiyat berdilar. buxoro sharg’da islom dinining eng nufuzli markaziga aylandi. masjid, madrasa va xonag’olar g’urish uchun maxsus joylar ajratildi. arab tili va uning imlosi joriy etildi. movarounnahrda ko’p o’tmay hatto ona tilidan ko’ra arab tili va yozuvini yaxshiroq bilgan bilimdonlar paydo bo’ldi. mahalliy bilimdonlar o’z vatanida quvg’in ostiga olinib, ko’pgina tolibi ilmlar xalifalikning markaziy shaharlari-damashq, ðˆohira, bag’dod, kufa va basraga borib bilim olishga va arab tilida ijod qilishga majbur bo’ladilar. davlatni boshqarishda abbosiylar ma’muriyati ko’plab bilimdon siymolarga muhtoj edi, chunki arablar orasida shu …
3
xammar, abunosir arron va boshqalar edi. 1998 yil ahmad farg’oniyning 1220 yilligi nishonlandi. ahmad farg’oniy astronom, matematik, geograf edi. bag’dod yag’inda raqoq nomli mavzeda rasadxona qurilishiga boshchilik qilib, astronomiya maktabini tashkil etadi. uning â«astronomiya asosiâ», â«samoviy harakatlarâ», â«yulduzlar haqidagi fanâ» nomli asarlari mashhurdir. muhammad ibn muso xorazmiy mashhur matematik, astronom, geograf, tarixchi edi. vatandoshimiz algebra faniga asos soldi. uning â«al-jabrâ», â«zijâ», â«ðˆuyosh soati haqida risolaâ», â«sur’at ul-arzâ», â«usturlob holati haqida risolaâ» kabi asarlari sharq va g’arb mamlakatlarida ilmiy fikrlarning rivojiga samarali ta’sir ko’rsatdi. abu nasr farobiy sharq falsafasining ulug’ mutafakkiri bo’lib, qadimgi dunyo falsafiy merosini saqlashda va rivojlantirishda katta hissa qo’shdi. u 160 dan ortiq asar yozgan, ulardan â«aristotelning â«metofizikaâ» asari maqsadlari haqidaâ», â«musiqa kitobiâ», â«baxt-saodatgaâ», â«siyosat al-madoniyaâ» shular jumlasidandir. abu ali ibn sino ikki sohaga- meditsina va falsafaga qiziqdi va bu sohalarda katta yutuqlarni qo’lga kiritdi. (â«al-qonun fit-tibâ», â«kitob ush-shifoâ», â«donishnomaâ», â«risolat at-tayrâ»). xvii asrga qadar evropada tibbiyot tajribasi …
4
, majididdin admoning â«tarixi mulki turkistonâ» (â«turkiston tarixiâ»), nizomulmulkning â«siyosatnomaâ»si, yusuf xos xojibning â«qutadg’u bilikâ» asarlari shu davrga oid bo’lib, undan tashg’ari shu davrlarda zamaxshariy, mahmud koshg’ariy, amak buxoriy, so’zani samarg’andiy kabilar ham ijod etdilar. bu davr o’rta osiyoda me’morchilik san’ati ham gurkirab rivojlandi. buxoroda dehgaron, masjidi kalon, namozgoh, mag’oki attoriy masjidlari, surxondaryodagi jarqo’ton minorasi, ko’hna urganchda faxriddin roziy maqbarasi, marvdagi sulton sanjar maqbarasi, talxojanbobo masjidi va boshqa yodgorliklar me’morchilik san’atining yorqin namunalari hisoblanadi. ix-xii asrda dunyoviy fanlar bilan birga diniy bilimlar ham keng rivojlandi. ismoil buxoriy, iso termiziy, burxonuddin marg’iloniy, abu xafs kabir buxoriy kabi ulamolar islom ta’limotining rivojiga ulkan hissa qo’shdilar. islom dini ta’limotining ravnaqi va targ’ibotining kengayishida buxoro shahri markaziy o’rin egalladi. tasavvuf ta’limoti rivojlanib o’rta osiyoda uning turli xil yo’nalishlari (xii asrda turkistonda yassaviya, xiii asr oxirida xorazmda kubroviya, xiv asrda buxoroda naqshbandiya) paydo bo’ldi va tarqaldi. mog’ul bosqini va uning oqibatlari xiii asrning boshlariga kelib …
5
r. asrlar davomida moddiy va ma’naviy madaniyati rivojlanib kelgan o’rta osiyodagi ko’pgina shaharlar- buxoro, samarqand, xo’jand, termiz, o’tror, o’zgan, urganch, kesh kabilar vayronaga aylantirildi. dehg’onchilik vohalari xarobazorga aylandi. mo’g’ul bosg’inchlari mahalliy aholiga hamda ularning madaniyatiga hech bir shafg’at g’ilmadilar. arab tarixchisi ibn al-asir (1160-1214) o’rta osiyodagi mo’g’ul bosg’ini hag’ida shunday yozadi: â«...xitoy chegaralaridan bir xalg’ chig’ib, turkistondagi ðˆashg’ar va balasog’un kabi viloyatlarni, movarounnahrdagi samarg’and, buxoro va boshg’a shaharlarni... vayron etib, g’irg’in g’ilib, talon-toroj g’ilib egalladi. tatarlar (mo’g’ullar) hech g’aysi shaharni omon g’oldirmadilar, ketayotib vayron etdilar. ular nimaniki yonidan o’tgan bo’lsalar, o’zlariga yog’magan narsalarga o’t g’o’ydilarâ». o’rta osiyo xalg’lari mo’g’ul bosg’inchlariga g’arshi g’ahramonona kurash olib bordi. xususan, o’tror hokimi inalxon, buxoro mudofaachilari ixtiyoriddin ðˆushlu, o’amid pura ðˆoraxitoy, suyunchixon, xo’jand hokimi temur malik, urganch shayxi najmiddin kubro, shahzoda jaloliddin kabilar vatan mustag’illigi va ozodligi uchun g’on to’kib kurashdilar. ammo ular ona-yurt ozodligini sag’lab g’olisha olmadi. mo’g’ullar istilosi og’ibatida movarounnahr va xurosonning obod …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg’onish davri ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi"

1547356331_73840.doc o’rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg’onish davri ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi reja: 1. ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalg’larining moddiy va ma’naviy madaniyatini yuksalishi 2. mog’ul bosqini va uning oqibatlari 3. xiv-xv asrlarda o’rta osiyoda moddiy-ma’naviy madaniyat ravnaqi ix-xii asrlarda o’rta osiyo xalg’larining moddiy va ma’naviy madaniyatini yuksalishi viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o’zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o’rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo’lgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng movarounnahr xur...

DOC format, 61.5 KB. To download "o’rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg’onish davri ajdodlarimizning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta osiyo xalqlari hayotida y… DOC Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
o`rtа osiyo хаlqlаri hаyotidа yuz bеrgаn uyg`оnish (rеnеssаns) dаvri, аjdоdlаrimizning jаhоn sivilizаtsiyasigа qo`shgаn hissаsi — DOC DOC
o`rtа osiyo хаlqlаri hаyotidа yuz bеrgаn uyg`оnish (rеnеssаns) dаvri, аjdоdlаrimizning jаhоn sivilizаtsiyasigа qo`shgаn hissаsi
5 pages 116.0 KB
o‘rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg‘onish davri. — DOCX DOCX
o‘rta osiyo xalqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg‘onish davri.
8 pages 18.0 KB
ўрта осиё халқлари ҳаётида ix-xii асрларда юз берган (ренессанс) уйғониш даври — PPTX PPTX
ўрта осиё халқлари ҳаётида ix-xii асрларда юз берган (ренессанс) уйғониш даври
— 6.0 MB
o‘zbekiston tarixi fanining ix-xii asrlardagi o‘rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg‘onish davri — PDF PDF
o‘zbekiston tarixi fanining ix-xii asrlardagi o‘rta osiyo xalqlari hayotida yuz bergan uyg‘onish davri
32 pages 279.7 KB
o'rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri — PPT PPT
o'rta osiyo halqlari hayotida ix-xii asrlarda yuz bergan uyg'onish (renessans) davri
46 pages 18.0 MB
xiv-xv asrlarda o‘rta osiyoda yuz bergan yangi renessans davri xalqimizning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi — DOC DOC
xiv-xv asrlarda o‘rta osiyoda yuz bergan yangi renessans davri xalqimizning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi
— 7.0 MB
xiv-xv asrlarda o‘rta osiyoda yuz bergan yangi renessans davri xalqimizning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi — DOC DOC
xiv-xv asrlarda o‘rta osiyoda yuz bergan yangi renessans davri xalqimizning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi
— 7.0 MB
o’rta osiyo va qozog’iston xalqlari — PPT PPT
o’rta osiyo va qozog’iston xalqlari
— 6.9 MB
markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi — PPTX PPTX
markaziy osiyo allomalarining dunyo sivilizatsiyasiga qoʻshgan hissasi
11 pages 319.1 KB
o’rta osiyo xalqlarining ix-xii asrlardagi (renisans) uyg’onish davri — DOC DOC
o’rta osiyo xalqlarining ix-xii asrlardagi (renisans) uyg’onish davri
— 86.0 KB
rossiya sharqshunosligida o’rta osiyo xalqlari tarixshunosligi — PPTX PPTX
rossiya sharqshunosligida o’rta osiyo xalqlari tarixshunosligi
— 4.5 MB
o’rta osiyo neolit davri ibtidoiy manzilgohlari — DOCX DOCX
o’rta osiyo neolit davri ibtidoiy manzilgohlari
13 pages 26.4 KB