ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi

PPTX 15 sahifa 210,8 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 210,8 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda o'rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi mug'ul bosqini va uning oqibatlari xiv-xv asrlarda o'rta osiyoda moddiy-ma'naviy madaniyat ravnaqi xulosa foydalanilgan adabiyotlar ix-xii asrlarda o'rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi. viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og'ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o'zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o'rta osiyoda tohiriylar, safforiylar, somoniylar davlatlari tashkil topdi. mamlakatda sodir bo'lgan bunday siyosiy o'zgarishlardan so'ng movarounnahr xurosondan ajralib o'z mustaqqilligini to'la tiklab olish imkoniga ega bo'ldi. movarounnahrni birlashtirib mustahkam davlat tuzgan davlat arbobi ismoil somoniy, 900 yilda xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat barpo etdi. xalifa somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorlig'ini yuborishga majbur bo'ldi. shu tariqa ix asr oxirlariga kelib movarounnahr …

2 / 15

dimiy asarlaridan bo'lib, alohida ilmiy va nazariy ahamiyatga egadir. ularda diniy ta'limot, islomiy urf-odatlar insonning kamol topishida, uning dunyo-qarashini shakllanishidagi mohiyati talqin etilgan. moturidiy asos solgan ta'limot kishilarni yaxshilikka, rost.go'ylikka, sabru qanoat-ga, sharm-hayoga, oliyhimmatlikka, vatanni sevishga chorlaydi. al-moturidiy 944 yilda samarqandda vafot etgan va shahar yaqinidagi chokardiza qabristonida dafn etilgan. ahmad al-farg'oniy va nil daryosi sathini o'lchagichi - «miqyos ar-rudah>>> inshootining qurilishi. asrlar davomida misrlik fallohlar nil daryosi sathini muttasil kuzatib, uning darajasini belgilab kelganlar. chunki nil vodiysida dehqonchilik daryo toshqinlariga bog'liq bo'lgan. yoz oylarida daryoda suv sathining ko'tarilishi va toshqinlarning o'z vaqtida qaytishi dehqonchilikda hosildorlik mo'l bo'lishining garovi hisoblangan. shu bois nil daryosi oqimidagi mavsumiy va davriy o'zgarishlarni belgilab turish uchun qadim zamonlardanoq nil daryosi bo'ylab suv oichagich inshootlari o'rnatilgan. bunday o'ziga xos inshootlar > lar boigan. ulardan biri qadimgi fustat (qohira) shahri yaqinida xalifa umar (634-644) davrida yo'nilgan toshlardan bino qilingan. 861-yilda esa xalifa mutavakkil farmoni bilan qayta …

3 / 15

'plangan suv sathini belgilash ustunga past-baland tortilgan gorizontal chiziqlarga qarab amalga oshirilgan. ustun balandligi hovuz chuqurligiga teng boiib, u 24 darajaga, ya'ni tirsakka bo'lingan. har bir tirsak 52,5 sm, u o'z navbatida, 7 kaftga yoki 28 qirotga taqsimlangan. shunday qilib, 861-yilda fustat qadimgi qohira shahri yaqinida «rudah miqyosi»ni qayta tiklash va uning o'lchov uskunasi darojotini aniq matematik hisoblar asosida yangitdan belgilab takomillashtirishda ix asrning buyuk allomasi "' vatandoshimiz ahmad al-farg'oniyning hissasi beqiyosdir. ix asrning ikkinchi yarmida movarounnahrning madaniy hayotida yangi davr boshlanadi. xalifalik hukmronligi tugab, mustaqil somoniylar davlatining qaror topishi bilan madaniy hayotning jonlanishi uchun keng yo'l ochiladi. buxogo, samarqand, urganch, marv va nishopur kabi shaharlar ilmiy va madaniy markaz sifatida taraqqiy qila boshlaydi. ibn sino abu ali ibn sino (980-1037-yillarda yashab ijod qilgan) bu davrning ulug' mutafakkirlaridan yana biri abu ali ibn sino edi. u 980-yilda buxoro yaqinidagi afshona qishlog'ida mahalliy amaldor oilasida dunyoga keldi. besh-o'n yoshlarida maktabda ta'lim …

4 / 15

oroni tark etib, avval urganchda, xorazmshoh ma'mun saroyidagi olimlar qatoridan joy oladi. so'ngra mahmud g'aznaviyning tazyiqi tufayli xorazmdan ham chiqib ketadi. me'morchilik va san'at ix-xiii asr boshlarida movarounnahr va xorazmda me'morchilik va san'at yangi rivojlanish bosqichida bo'ldi. awalambor, o'rta asr jamiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi va islom dini mafkurasi madaniy hayotning bu sohasiga ham kuchli ta'sir qildi. uning tashqi qiyofasi va mazmuni tubdan o'zgardi. qolaversa, mamlakatning iqtisodiy rivojlanishi natijasida uning yangi yo'nalishda ravnaq topishi uchun qulay sharoit yuzaga keldi. viii asrda yuz bergan tushkunlikdan keyin shaharlar kengayib, obodlashadi. asrlar davomida to'plangan va avloddan-avlodga an'ana ravishda o'tib, tobora boyib kelgan me'morchilik yuqori darajada rivojlanadi. shaharlarda hashamatli binolar qad ko'taradi. binokorlikda xom g'isht va paxsa bilan bir qatorda pishiq g'isht va turli xil ganch hamda ohakli qurilish qorishmalari keng ishlatilib, binolaming shakli ham, ko'rinishi ham ko'rkamlashadi. ix-xii asr boshlarida me'morchilik bilan birga naqqoshlik va o'ymakorlik san'ati ham ancha rivoj topadi. imoratni o'ymakor ustun va …

5 / 15

a, xo'jandda, o'ljoytu o'ljoytu sulduz balxda, muhammad xo'ja yazdiy shibirg' shibirg'onda o'zlarini mustaqil hisoblaganliklari sababli ular o'rtasida doimiy nizolar bo'lib turdi. natijada davlatni boshqaruv ishlari va xo'jalik hayoti butunlay izdan chiqqan edi. amir temur hokimiyat tepasiga kelganidan keyin (1370 y.), u va uning avlodlari davri mamlakatimiz tarixi turli tarixiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlarga boy davr bo'ldi. bu davrda o'rta osiyoda uzoq muddat davom etgan mug'ullar istibdodiga barham n berildi. berildi. xususan, xususan, bu bu davrda davrda ilmiy-madaniy hayotning gurkirab rivojlanganligini kuzatishimiz mumkin. bu davrda adabiyot sohasida ham samarali ishlar qilindi. bu jarayonda shoir va davlat arbobi bo'lgan alisher navoiyning xizmatlari katta bo'ldi. undan tashqari jomiy, lutfiy, sakkokiy kabilar o'lmas asarlar yaratdilar. kamoliddin behzodning rassomlik faoliyati rivojlandi. xiv-xv asrlar o'rta osiyoda musiqa san'ati taraqqiyotida ham yangi yangi mahsuldor mahsuldor bosqich bosqich bo'ldi. mahoratli sozandalar, bastakorlar, hofizlar orasidan abduqodir nayiy, qulmuhammad shayxiy, husayn udiy, shohquli o'ijjakiy, qosim rabboniy, darvish ahmad qonuniy va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi" haqida

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi ix-xii asrlarda o'rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi mug'ul bosqini va uning oqibatlari xiv-xv asrlarda o'rta osiyoda moddiy-ma'naviy madaniyat ravnaqi xulosa foydalanilgan adabiyotlar ix-xii asrlarda o'rta osiyo xalqlarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi. viii asr oxiri-ix asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og'ir siyosiy vaziyat abbosiylarning movarounnahr va xurosonda olib borayotgan siyosatini o'zgartirishga majbur etdi. birin-ketin o'rta osiyoda tohiriylar, s...

Bu fayl PPTX formatida 15 sahifadan iborat (210,8 KB). "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo'shgan hissasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda mamlakatimiz hu… PPTX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram