ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi. 25

DOCX 15 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro’y bergan madaniy uyg’onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi reja kirish i.milliy tiklanish bosqichi ii.milliy yuksalish sari islohotlar iii.milliy tiklanish va yuksalishning uzviy bog’liqligi xulosa foydalanilgan manbalar kirish ix-xii asrlarda o’zbekiston hududida ro’y bergan madaniy uyg’onish, ya’ni sharq renessansi, jahon tarixida muhim o’rin tutadi. bu davrda markaziy osiyo, xususan movarounnahr mintaqasi ilm-fan, madaniyat va falsafaning markaziga aylandi. buyuk allomalar, masalan, muhammad al-xorazmiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino va boshqalar, matematika, astronomiya, tibbiyot va boshqa sohalarda inqilobiy kashfiyotlar qildilar, bu esa yevropa renessansiga asos bo’ldi. ushbu davr o’rta osiyo xalqlarining moddiy va ma’naviy madaniyatini yuksaltirdi, islomiy ilm-fan markazlari paydo bo’ldi va bu jarayon «sharq mo’jizasi» nomi bilan mashhur bo’ldi. mustaqillik davrida milliy tiklanish jarayonlari o’zbekiston 1991-yilda mustaqillikka erishgach, milliy tiklanish jarayoni boshlandi. bu davrda sovet davri ta’siridan chiqib, milliy qadriyatlarni tiklash, tarixiy shaxslar merosini o’rganish va ularni targ’ib qilish asosiy yo’nalish bo’ldi. birinchi prezident …

2 / 15

vilizatsiyasiga qo’shgan hissasi o’zbekiston respublikasining boy tarixiy o’tmishi, xususan, ix-xii asrlarda o’rta osiyo hududida sodir bo’lgan madaniy uyg’onish davri jahon sivilizatsiyasi rivojida alohida o’rin tutadi. bu davr, odatda, sharq renessansi deb atalib, ilm-fan, madaniyat va falsafaning yuqori darajadagi rivojlanishini ifodalaydi. o’zbekiston hududida, ya’ni movarounnahr va xorazm viloyatlarida yuz bergan bu madaniy yuksalish, arab xalifaligi davrida kuchaygan savdo, ilmiy va madaniy aloqalar tufayli vujudga keldi. bu davrda samarqand, buxoro, urganch kabi shaharlar ilmiy markazlarga aylandi va buyuk allomalar yetishib chiqdi. ularning ijodiy faoliyati nafaqat sharq, balki butun jahon sivilizatsiyasiga ulkan hissa qo’shdi, chunki ularning asarlari orqali matematika, astronomiya, tibbiyot va falsafa kabi fanlarning asoslari shakllandi.madaniy uyg’onishning asosiy omillari orasida islomiy ma’rifatning tarqalishi, qadimgi yunon, hind va xitoy ilm-fanining o’zlashtirilishi va o’zbek xalqining boy madaniy merosini hisobga olish mumkin. bu davrda ilmiy tadqiqotlarning rivojlanishi natijasida jahon miqyosidagi kashfiyotlar amalga oshirildi. masalan, buyuk allomalar orasida abu abdullo muhammad ibn muso al-xorazmiy (783-850 yillar) …

3 / 15

dqiqotlari bilan mashhur. u astronomiya, geografiya, matematika va mineralogiya sohalarida ulkan ishlar qoldirdi. beruniyning “hindiston” asari hind madaniyati va fanini batafsil o’rgangan birinchi jahoniy tadqiqotdir, unda hind matematikasi va astronomiyasi haqida chuqur tahlillar berilgan. u yerning aylanishini va quyosh tizimini ilmiy asoslab bergan, bu kopernik va galileyning keyingi kashfiyotlariga asos bo’ldi. beruniyning geodeziya bo’yicha ishlari, masalan, yer radiusini aniq hisoblashi, zamonaviy kartografiya va kosmik tadqiqotlarning poydevorini qo’ydi. jahon sivilizatsiyasiga hissasi shundaki, uning asarlari orqali sharq va g’arb ilm-fanlari o’rtasidagi ko’prik o’rnatildi, bu evropa renessansiga ta’sir ko’rsatdi.abu ali ibn sino (avitsenna, 980-1037 yillar) esa tibbiyot va falsafa fanlarida dunyo tan olgan alloma. samarqand yaqinida tug’ilgan ibn sino “qonun fi-t-tibb” (tibbiyot qonuni) asarini yozib, tibbiyotni sistematik fan sifatida shakllantirdi. bu asar 5 jilddan iborat bo’lib, anatomiya, diagnostika va davolash usullarini qamrab olgan. ibn sino kasalliklarni tasniflab, yuqumli kasalliklar haqida birinchi marta ilmiy izoh bergan. uning asari evropada 600 yil davomida asosiy tibbiyot …

4 / 15

birlashtirishda, insoniyatning ma’naviy rivojiga yo’l ochishda ko’rindi. ahmad al-farg’oniy (798-861 yillar) astronomiya fanida ulkan ishlar qoldirdi. u quyosh va oy harakatini o’rganib, astronomik jadvallarni tuzdi. farg’oniyning asarlari evropada “alfraganus” nomi bilan tarqaldi va kopernik kashfiyotlariga asos bo’ldi. bu allomalar faoliyati tufayli ix-xii asrlarda o’rta osiyo ilm-fan markaziga aylandi, kutubxonalar va observatoriyalar qurildi. masalan, ulug’bek observatoriyasi keyingi davrlarda bu merosni davom ettirdi.bu davrning madaniy uyg’onishi jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi cheksiz: ilm-fan asoslari shakllandi, savdo va madaniy aloqalar kuchaydi, bu esa keyinchalik evropa renessansiga asos bo’ldi. buyuk allomalar orqali insoniyatning ilmiy tafakkuri rivojlandi, bu zamonaviy texnologiya va fanlarning poydevori hisoblanadi. milliy tiklanish bosqichi o’zbekiston respublikasining mustaqillikka erishishi (1991-yil 1-sentabr) bilan milliy tiklanish bosqichi boshlandi. bu bosqich mamlakatning siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy sohalarda yangi taraqqiyot yo’lini belgiladi. milliy tiklanish – bu o’zbek xalqining asrlar davomidagi mustaqillik orzularini ro’yobga chiqarish, milliy o’zlikni tiklash va jahon hamjamiyatida munosib o’rin egallash jarayoni. bu bobda mustaqillikning dastlabki …

5 / 15

zgarishlar bilan bog’liq bo’lib, xalqning ma’naviy birligini ta’minlashga xizmat qildi.birinchi navbatda, milliy o’zlik tiklanishining asosiy omili sifatida o’zbek tilining davlat tili maqomiga erishishi hisoblanadi. 1989-yilda qabul qilingan “davlat tili to’g’risida”gi qonun mustaqillikdan oldin boshlangan bo’lsa-da, 1991-yildan keyin amaliyotga keng joriy etildi. bu qonun orqali o’zbek tili ma’muriy va ta’lim sohalarida ustunlikka erishdi, rus tilining ta’siri kamaydi. amaliy misol sifatida, ta’lim tizimida o’zbek tilida o’qitishning kengayishini keltirish mumkin: 1990-yillarda maktablarda o’zbek tilidagi darsliklar soni keskin oshdi, bu esa yosh avlodning milliy o’zligini shakllantirishga yordam berdi. tahlil qiladigan bo’lsak, til tiklanishi nafaqat kommunikatsiya vositasi, balki milliy madaniyatning tashuvchisi sifatida xizmat qildi, chunki til orqali xalqning folklori, adabiyoti va tarixiy merosi saqlanib qoldi.ikkinchi jihat – tarixiy merosni tiklash. mustaqillikdan keyin o’zbekiston hukumati tarixiy yodgorliklarni restavratsiya qilishga katta e’tibor berdi. masalan, samarqanddagi registon majmuasi, buxorodagi po’yi kalon va xivada ichan-qal’a kabi yodgorliklarning tiklanishi milliy o’zlikni kuchaytirdi. bu jarayon unesconing jahon merosi ro’yxatiga kiritilishi bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi. 25"

ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro’y bergan madaniy uyg’onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasi reja kirish i.milliy tiklanish bosqichi ii.milliy yuksalish sari islohotlar iii.milliy tiklanish va yuksalishning uzviy bog’liqligi xulosa foydalanilgan manbalar kirish ix-xii asrlarda o’zbekiston hududida ro’y bergan madaniy uyg’onish, ya’ni sharq renessansi, jahon tarixida muhim o’rin tutadi. bu davrda markaziy osiyo, xususan movarounnahr mintaqasi ilm-fan, madaniyat va falsafaning markaziga aylandi. buyuk allomalar, masalan, muhammad al-xorazmiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino va boshqalar, matematika, astronomiya, tibbiyot va boshqa sohalarda inqilobiy kashfiyotlar qildilar, bu esa yevropa renessansiga asos bo’ldi. ushbu davr o’rta osiyo xal...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (1,5 МБ). Чтобы скачать "ix-xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro‘y bergan madaniy uyg‘onish (renessans).buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi. 25", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ix-xii asrlarda mamlakatimiz hu… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram