ix xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renesans) buyuk allomalarning jahon svlizatsiyasiga qo'shgan hissasi

DOC 15 sahifa 88,5 KB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 88,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

ι bob: xιv-xv asrlarda o'rta osiyoda yuz bergan renessans davrining asosiy omillari ix xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renesans) buyuk allomalarning jahon svlizatsiyasiga qo'shgan hissasi reja: 1.xiv-xv asrlarda o’rta osiyoda yuz bergan renessans davrining asosiy omillari 2 temuriylar davrida o‘rta osiyodagi ijtimoiy- iqtisodiy hayot 3 o‘rta osiyoda xiv-xv asrlarda madaniyat va bunyodkorlik ishlarining rivoj topishi xιv-xv asrlaridagi sivilizatsiyaning ravnaq topishida temuriylar davridagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar ham katta ta’sir ko‘rsatdi. sohibqiron amir temur davrida asos solingan ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlar uning avlodlari davrida ham asosan davom ettiriladi. albatta amir, bek va sultonlar o‘rtasida olib borilgan o‘zaro urushlar o‘lkaning ijtimoiy – iqtisodiy va siyosiy hayotiga salbiy ta’sir qiladi. ammo ijtimoiy hayot to‘xtab qolgani yo‘q. yerga egalik qilish avvalgidek to‘rt xil; “ mulki devoniy”- davlat yerlari , “mulk yerlari”- xususiy yerlar , “mulki vaqf”- vaqf yerlari va jamoa yerlari shaklida saqlangan. temur davridagidek , davlat yerlarini “suyurg‘ol” qilib berish davom ettiriladi. …

2 / 15

ladi va yangi yerlar o‘zlashtiriladi. mo‘g‘ullar bosqini davrida vayron etilgan mug‘rob daryosining bosh tog‘oni sultonobod shohruh davrida tiklanadi. marv shaxri va murg‘ob vodiysi suv bilan ta’minlanadi. sulton husayn mirzoning tashbbusi bilan mavorounnahrdan yangi kanal chiqariladi, yargi yerlar o‘zlashtiriladi. hirot va mashhad tomonlarda alisher navoiy tashabbusi bilan juda katta sug‘orish inshootlari barpo etiladi. xususan tus viloyatining yuqori qismida joylashgan chashmag‘ul mavzesida turuqband suv omborining qurilishi g‘oyat katta ahamiyatga ega bo‘ladi. chungi suv ombori orqali 10 farsax kanal qazdirilib, mashhad tobi – hayot bilan ta’minlandi. bu davrda sug‘orish texnikasi rivoj topadi. natijada mamlakatda dehqonchilik va bog‘dorchilikning barcha turlari rivojlanadi, chorvachilik taraqqiy etadi. temuriylar hukmronligi davrida movarounnahr va xurosonda hunarmandchilik, savdo va tovar-pul munosabatlari ham rivojlanadi. bu davrdv asosan samarqand, hirot, buxoro, marv, toshkent, shohruhiya, termiz, shaxrisabz, qarshi va boshqa shaharlar madaniyat va savdo markazlariga aylanadi. bu shaharlarda hunarmandchilik rivoj topib, kasb-hunar bilan bog‘liq bo‘lgan mahallalar, ko‘chalar, guzarlar, bozor rastalari, timlar, toqlar paydo …

3 / 15

nni, la’li, gavhar va mushk, hindistondan sifatli choylar, nafis oq rangli matolar, nil bo‘yoqlar, xushbo‘y ziravorlar, erondan marvarid va durlar, rossiya va totoristondan har xil mo‘ynalar, teri va mum keltirilgan. samarqand bozorlarida fransiya gazmollari, movutlari va cherkas pichoqlari mashhur edi. temuriy hukmdorlarning elchilik va savdo karvonlari osiyo va yevropaning juda ko‘plab mamlakatlariga borganlar. o‘z navbatida, chet mamlakatlarning elchilik savdo karvonlari markaziy osiyoning turli shaharlarida bo‘lganlar. masalan, 1420 – yilda shohruh va ulug‘bek 530 kishidan iborat elchilik karvonini xitoyga jo‘natadi. shohruh elchilariga shodihoji va amir ko‘kcha, ulug‘bek elchilariga esa sultonshoh bilan muhammad baxs boshchilik qiladilar. tarixiy manbalarda ko‘rsatilishicha viloyat va tumanlarda hokimiyat yoki ulus hukumdorlari tomonidan tayinlangan mansabdor darg‘alar qo‘lida bo‘lgan. markaziy hukumdorlar asosan uch davlat muassasasi ya’ni “devon” boshqargan. devoni oliy (oliy ijroiya organi), devoni mol (moliya ishlari boshqarmasi) va devoni tovachi (harbiy ishlar boshqarmasi) idora qilgan. din va shariat bilan bog‘liq bo‘lgan masalalar, shuningdek sud ishlari va shayxul islom …

4 / 15

akr toybodiy o‘qtirgan saltanat ishlaridagi to‘rt narsaga 1.kengash; 2.mashvaratu maslahat; 3.mustahkam qaror, tadbirkorlik va xushyorlik; 4.ehtiyotkorlikka amal qilganligi tufayli erishgan. buni biz amir temurning “barcha ishlarimning to‘qqiz ulushini kengash, tadbir va mashvarat, qolgan bir ulushini esa qilich bilan bajo keltirdim”, deb aytgan ibratomuz so‘zlaridan ham bilsak bo‘ladi. rus olimi d. logofet temur davridagi tuzumga quyidagicha baho beradi: “ yevropada konstitutsiya haqida tushunchaga ham ega bo‘lishmagan bir davrda ana shu temur davlatida konstitutsion qonunlar majmuasi – tuzuk mavjud bo‘lgan va amal qilgan ”. davlatni boshqarish va idora qilish, barcha sohada adolat,insof, diyonat va imon amriga quloq solib maslahat, mashvarat kengash asosida ish yuritishda ulug‘ bobokalonimizdan o‘rgansak va ibrat olsak nur ustiga a’lo nur bo‘lur zdi. mirzo ulug‘bek 1428 – yilda muomaladagi fulusiy tanga chaqa pullar islohotini amalga oshiradi. u shu davrgacha muomalada bo‘lgan barcha yengil chaqa pullarni man etadi va bir vaqtning o‘zida samarqand, buxoro, qarshi, termiz, toshkent, shohruhiya, andijon shaharlarida …

5 / 15

zi bo‘lib xizmat qildi. ayniqsa, temuriylardan uzoq vaqt hukmronlik qilgan shohruh, ulug‘bek, husayn boyqaro davrlarida madaniyat gullab yashnadi. musulmon sharqi, ayniqsa markaziy osiyoning madaniyati tarixida temur va temuriylar hukmronlik davri xιv asrning ikkinchi yarmidan xvι asrning boshlarigacha bo‘lgan davr so‘nggi umumiy tarixiy rivojlanishiga juda katta ta’sir ko‘rsatgan yorqin, sermazmun, samarali davr hisoblanadi. bu davrda o‘zbek tili adabiy til sifatida uzil kesil shakllandi va o‘rta osiyoning so‘nggi madaniy rivojiga katta ta’sir ko‘rsatdi. bu yuksalish birinchi navbatda amir temur nomi va faoliyati bilan uzviy bog‘liq bo‘lsa, uning o‘g‘illari, nabira va boshqa avlodlari u boshlab bergan ijtimoiy – madaniy hayotdagi yo‘nalishlarni davom ettirishga, temuriylar saltanatining an’analarini saqlab qolishga harakat qildilar. markaziy osiyodagi ιx – xιι asrlardagi ilm – fan, madaniyatning gurkirab yashnashi o‘rta osiyo xalqlari tarixida ilk uyg‘onish davrini tashkil etgan bo‘lsa, xιv asr oxiri xv asr mo‘g‘ul mustamlakachiligidan qutulib, mustaqil davlatning shakllanishi va rivoji asosida madaniyatda yana ko‘tarilish va keskin rivoj ro‘y …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renesans) buyuk allomalarning jahon svlizatsiyasiga qo'shgan hissasi" haqida

ι bob: xιv-xv asrlarda o'rta osiyoda yuz bergan renessans davrining asosiy omillari ix xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renesans) buyuk allomalarning jahon svlizatsiyasiga qo'shgan hissasi reja: 1.xiv-xv asrlarda o’rta osiyoda yuz bergan renessans davrining asosiy omillari 2 temuriylar davrida o‘rta osiyodagi ijtimoiy- iqtisodiy hayot 3 o‘rta osiyoda xiv-xv asrlarda madaniyat va bunyodkorlik ishlarining rivoj topishi xιv-xv asrlaridagi sivilizatsiyaning ravnaq topishida temuriylar davridagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar ham katta ta’sir ko‘rsatdi. sohibqiron amir temur davrida asos solingan ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlar uning avlodlari davrida ham asosan davom ettiriladi. albatta amir, bek va sultonlar o‘rtasida olib borilgan o‘zaro urushlar o‘lkaning...

Bu fayl DOC formatida 15 sahifadan iborat (88,5 KB). "ix xii asrlarda mamlakatimiz hududida ro'y bergan madaniy uyg'onish (renesans) buyuk allomalarning jahon svlizatsiyasiga qo'shgan hissasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix xii asrlarda mamlakatimiz hu… DOC 15 sahifa Bepul yuklash Telegram