металл қурилиш материаллари

DOC 108.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483381817_66941.doc металл қурилиш материаллари ва буюмлари режа: 1. металл ҳақида умумий тушунчалар. 2. металларнинг турлари. 3. пўлат ва чўян ишлаб чиқариш. пўлат ишлаб чиқаришда ёқилғи сифатида асосан табиий газ, электр, аргон гази ишлатилади. шунингдек, электр тошқол билан қайта эритиб махсус пўлат олиш, электр нури билан эритиш, плазмали ёй билан эритиш усуллари пўлат олишда кенг тарқалган. саноатдаги иншоотлар жуда мураккаб технологияларга асосланган. барча ишлаб чиқариш жараёнлари автоматлашган механизмлардан ташкил топган. сифатли пўлат ишлаб чиқаришда кислород-конвертор ҳамда пўлатни узлуксиз қуйиш технологияси энг самарали деб ҳисобланмоқда. бундай усул билан қуйилган пўлат қуймаси киришмайдиган ва нуқсонсиз бўлади. қурилиш материаллари ичида рангли темирлар ва улар аралашмасидан олинаётган эритмалар алоҳида ўрин тутади. жумладан, алюмин ва улар асосида олинадиган бошқа рангли темир буюмларнинг қурилишдаги салмоғи каттадир. рудадан қўрғошин, рух, кадмий, германий, селена, индий, галлий ва шу сингари рангли темирларни ажратиб олиш технологиялари мавжуд. темир саноати ўсиши билан иккиламчи тошқоллар миқдори ортмоқда. тошқолдан янада самарали қурилиш материаллари ишлаб …

ррит – альфатемирдаги углероднинг қаттиқ эритмаси. унинг мустаҳкамлиги ва қаттиқлиги кичик, қайишқоқлиги юқори. перлит – таркибида 0,8 % углерод бўлган эвтектоид. у феррит ва цементитнинг майда кристаллари аралашмасидан иборат. аустенит – гамма-темирдаги углероднинг қаттиқ эритмасидир. у қайишқоқ, кимёвий чидаши ва магнитсиз. ледебурит – таркибида 4,3 % углерод бўлган эвтектид. у аустенит билан цементитнинг эритма ҳолатида бошланғич кристалларнинг аралашмасидан ҳосил бўлади. ҳарорат 723°с га пасайганда, ледебурит таркиби асосан цементит ва перлитдан ташкил топади. темирнинг хоссалари қурилишда ишлатиладиган темирларнинг хоссалари махсус тажрибахонада механик ва технологик усуллар воситасида аниқланади. темирнинг механик хоссаларига унинг чўзилишдаги мустаҳкамлик чегараси, оқувчанлик чегараси, чўзилувчанлиги, қаттиқлиги, зарбдаги қайишқоқлиги; технологик хоссаларига эса суюқ ҳолатдаги оқувчанлиги; пайвандланиши, болғаланувчанлиги, электр токини ўтказувчанлиги, магнитланиши ва бошқалар киради. чўзилишдаги мустаҳкамлик чегараси деганда темир намунани чўзганда унинг узилиш вақтидаги кучланиш тушунилади. оқувчанлик чегараси – намунани чўзишда берилган куч ўзгармаган ҳолатда чўзилишнинг давом этиши. чўзилиши – темир намунанинг бошланғич ва чўзгандан кейинги ўлчамларининг нисбати. энг юқори …

кин. темирнинг мустаҳкамлиги қаттиқлига орқали ҳам ифодаланади. темирнинг қаттиқлигини унинг юзасига қўйилган пўлат золдирни катта куч билан босганда қолдирган изининг диаметри ва чуқурлиги орқали аниқланади (брюнел усули) ёки бўлмаса олмос конусининг ботиш чуқурлиги орқали (роквелл усули) топиш мумкин. темир ишлаб чиқариш технологияси чўян ишлаб чиқариш. чўян – темир рудаси ҳамда темир чиқиндилари ва флюсларни эритиб олинади. тоғ жинси таркибидаги темир ҳар хил моддалар кислород, олтингугурт ва ҳоказолар билан кимёвий бириккан ҳолатда бўлади. чўянда темирнинг ҳар хил турлари мавжуд. жумладан, 72 %гача магнитли темир (ғе3о4), 70 % қизил темир (2ғе2о3 (3н2о) лар бунга мисол бўлади. шунингдек, чўян таркибида легирловчи аралашмалар бўлган (хром, никел, титан, марганец ва бошқ.) рангли темир рудасидан ҳам олинади. темир рудасидан чўян ва рангли темирларни ажратиб олиш ҳамда эриш ҳароратини пасайтириш мақсадида эритмага флюслар ёки эритувчилар қўшилади. чўян ишлаб чиқаришда ёқилғи ўрнида кокс (тошкўмирнинг қуруқ ҳайдалгани) термонитрацит, табиий газ ишлатилади. темирга 2 % углерод қўшиб эритилса чўян ҳосил …

қуйи қисмидаги тарнов орқали қолипларга қуйилади. темир саноатида суюқ чўянни босим остида ва марказдан қочирма (қувурлар, ҳалқалар ва ҳ.к.) усуллар билан қолиплаш технологияси кенг тарқалган. қолипга қуйилган чўян тўла қаттиқ ҳолатга ўтишининг бошланғич дақиқаларида бироз кенгайсада, аммо совиганда 1 % га киришади. қотаётган чўянни 980–1050°с да 2–3 соат чиниқтирилса, бироз қайишқоқ хусусиятга эга бўлади. бундай чўянни қотиш жараёнида икки пўлат рўла орасидан сиқиб ўтказилса, юпқа тасмасимон ҳолатга ўтади. кейин уни тўла қотишидан олдин тешиш, кесиш ёки эгиш мумкин бўлади. пўлат ишлаб чиқариш. пўлат конвертор, мартен ёки электр ўчокларида олинади. конвертор усулга кўра ўчоқдаги эриган чўянни бойитилган кислородли ҳаво билан тозаланади. оксидлаш жараёнида пўлат чала оксидлар билан тўйинган бўлади. пўлат хоссаларини яхшилаш мақсадида эритмага 51, мп, а1 ва бошқа моддалар қўшилади. мартен усулида пўлат олиш учун ўчоқ олов билан қиздирилиб, қайта ишланган чўян, пўлат парчалари ва флюс эритилади. ёқилғи сифатида газ ёки суюқ ашё ишлатилади. энг юқори сифатли пўлат олишда кислород-конвертор …

ларини янада яхшилаш учун оқ суюқ чўянга махсус модификаторлар қўшилади ва юқори масъулиятли объектлар қурилишида ишлатилади. болғалашбоп чўян юқори пластиклиги, қайишқоқлиги ҳамда қайта ишлаш осонлиги билан бошқа чўянлардан фарқ қилади. оқ чўян нейтрал ёки оксидловчи (қум ёки симобда) муҳитда узоқ вақт (100 соат) давомида юқори ҳароратда (980–760°с) қиздириб олинади. бу жараён чўяннинг толиқиши деб аталади. қурилишда пўлат, пластмасса, шишапластик, ситалл, шиша, сопол сингари ашёлар ишлатиладиган жойларда чўян ишлатилса анча қимматга тушади. чўян асосан масъулият катта бўлган объектлар қурилишида ишлатилиши лозим. масалан, оқова сув қувурлари ишлатиладиган жуда зарарли муҳитда чўян анча чидамлидир. чўян хоссалари. тузилишига кўра чўянлар оқ ва кулранг бўлади. буидай ранглар, чўянни иккига бўлганда унда цементит ёки графит борлигини билдиради. оқ чўян мўрт ва жуда қаттиқ. у асосан пўлат ва болгалашбоп чўян олишда ишлатилади. кулранг чўяннинг механик хоссалари асосан ундаги графит сингари моддаларнинг миқдорига боғлиқ. мўртлиги бўйича оқ чўяндан кейин туради. ишлатилаётган вақтдаги сиқилишга бўлган мустаҳкамлиги чўзилишга қараганда 3—4 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "металл қурилиш материаллари"

1483381817_66941.doc металл қурилиш материаллари ва буюмлари режа: 1. металл ҳақида умумий тушунчалар. 2. металларнинг турлари. 3. пўлат ва чўян ишлаб чиқариш. пўлат ишлаб чиқаришда ёқилғи сифатида асосан табиий газ, электр, аргон гази ишлатилади. шунингдек, электр тошқол билан қайта эритиб махсус пўлат олиш, электр нури билан эритиш, плазмали ёй билан эритиш усуллари пўлат олишда кенг тарқалган. саноатдаги иншоотлар жуда мураккаб технологияларга асосланган. барча ишлаб чиқариш жараёнлари автоматлашган механизмлардан ташкил топган. сифатли пўлат ишлаб чиқаришда кислород-конвертор ҳамда пўлатни узлуксиз қуйиш технологияси энг самарали деб ҳисобланмоқда. бундай усул билан қуйилган пўлат қуймаси киришмайдиган ва нуқсонсиз бўлади. қурилиш материаллари ичида рангли темирлар ва улар аралашмасида...

DOC format, 108.0 KB. To download "металл қурилиш материаллари", click the Telegram button on the left.

Tags: металл қурилиш материаллари DOC Free download Telegram