зардуштийлик дини ва унинг мукаддас китоби «авесто»

DOC 111,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1354796817_40642.doc зардуштийлик дини ва унинг муқаддас китоби «авесто» www.arxiv.uz зардуштийлик дини ва унинг мукаддас китоби «авесто» режа: 1. зардуштийликнинг ватани хакида. 2. зардуштийликнинг вужудга келиши ва таркалиши 3. зардуштийлик таълимоти. авесто. 4. зардуштийликнинг урта осиё халклари маънавияти ва маданиятида тутган урни. 1.зардуштийликнинг ватани хакида. зардуштийлик дини дастлабки ва энг кадимий жахон динларидан бири. утмишда зардуштнинг ва «авесто» нинг ватани каерда булганлиги тугрисида бахс-мунозаралар булиб икки хил фикр илгари сурилган. биринчиси «гарб назарияси» булиб, бу назария тарафдорлари хозирги эрон териториясида жойлашган медиа зардушт ватани, зардуштийлик дини ана шу ерда юзага келган ва бошка улка халклари уртасида таркалган, деган фикрни илгари суриб келмокдалар. иккинчи фикр «шарк назарияси» деб юритилиб, бу назария тарафдорлари зардуштининг ватани ва зардуштийлик динининг юзага келган, илк таркалган жойи кадим хоразм булган деб эътироф этадилар. куп йиллик бахс-мунозаралардан сунг пировардида уттиздан ортик хорижий авестошунос олимлар ва узимизнинг тадкикотчи олимларимиз зардуштнинг ва «авесто» нинг ватани узбекистон, кадим хоразм булган деган …
2
жахон динлари деб эса, маълум бир худудда яшовчи халк орасида юзага келиб, сунг куплаб худудларда яшовчи халклар орасига таркалиб уларнинг эътикодига айланган динларга айтилади. зардуштийлик хакида учинчи бахс-мунозара, муаммо зардуштнинг качон яшагани ва унинг тарихий шахсми ёки афсонавий шахсми деган савол теварагида давом этган. айрим тадкикотчилар зардушт афсонавий шахс, у тарихда яшамаган деган фикрни илгари суриб келмокдалар. аммо купчилик олимлар зардушт тарихий шахс булганлигини таъкидлаб келмокдалар. чунончи, айрим тадкикотчилар зардушт милоддан аввалги xiii-xii асрларда яшаган, бошкалари эса милоддан аввалги xii-viii асрлар оралигида, яна бошка олимлар эса милоддан аввалги vii-vi асрларда яшаган тарихий шахс деган фикрни илгари суриб келмокдалар. кадимги машхур юнон тарихчилари геродот, плиний, буюк файласуф платон (афлотун) зардушт милоддан олдинги 6400 йилларда яшаган деб ёзиб кетганлар. юкоридагиларга асосланиб зардушт тарихий шахс булган деган хулосага келишимиз мумкин.1 2. зардуштийликнинг вужудга келиши ва таркалиши зардушт сузининг лугавий маъноси турлича изохланиб келинади. бир таъбирга кура «сарик, тилла ранг сохиби (эгаси)»; бошка бир …
3
ига ккурбонлик килиш, суйиб юбориш каби ёвуз урф-одатлар хукм сурарди. бундай ёвуз урф-одатлар уша даврларда одамларни турли маъбуд (худо) ва маъбудаларга, нарсаларга, бут-санамларга, хуллас куп худоликка сигиниши окибатида юз берарди. тарихнинг ана шундай чиркин, дахшатли даврларида зардушт инсоният халоскори сифатида майдонга чикди. у инсоният тараккиёти учун гоят зарарли булган куп худолик эътикодларини гайриинсоний мохиятини англаб, кишиларни якаю ягона олий тангри – ахура маздага эътикод килиш гоясини илгари сурди. шундай килиб, зардушт вахдоният – якка худога эътикод килиш гоясини илгари сурган пайгамбар сифатида инсоният тарихи сахнидан урин олди. барча пайгамбарлар сингари зардушт хам узи тугилиб усган юртда кадр-киймат топмайди. узликсиз таъкиб, тазйик, тахдидлардан безиб, уз мухлислари ва тарафдорлари билан эронга – ахмонийлар шохи гуштаси (виштасп) хузурига кетади. шох ва малика хутаоса бутун сарой аёнлари билан биргаликда зардуштнинг янги динини кабул киладилар ва унинг кенг ёйилишига ёрдам берадилар. натижада зардуштийлик узил-кесил карор топади. 3. зардуштийлик таълимоти. авесто. «авесто» сузининг лугавий маъноси «урнатилган, …
4
ади: «йилнома китобларида бундай дейилган… подшох доро ибн доро хазинасида (абистоннинг) ун икки минг корамол терисига тилло билан битилган бир нусхаси бор эди. искандар оташхоналарни вайрон килиб, уларда хизмат этувчиларни улдирган вактда уни куйдириб юборди. шунинг учун уша вактдан бери абистонинг бешдан учи йуколиб кетди». хозир бизгача етиб келган «авесто», берунийнинг ёзишича, аслининг бешдан икки кисми, холос. «авесто» уттиз «наск» (кисм) эди, мажусийлар кулида ун икки наск (кисм) чамаси колди.1 «авесто» авлоддан-авлодга, огиздан-огизга утиб, асрлар давомида яширин сакланиб келинган. кейинчалик сосонийлар хукмдори ардашер папакан (227-243) даврида ёзиб олинган. айникса, шопур (243-273) даврида астрология, табобат, риёзиёт ва фалсафага оид кимлари ёзиб олиниб, хамма кисмлари тартибга келтирилган ва бу асосий матн тулдириб борилган. араблар эронни 7 асрда босиб олгач, зардуштийларнинг бир кисми хиндистонга кучиб утган. кучиб утган зардуштийларнинг кулида «авесто» нинг тулдирилган нусхасининг икки тулик кулёзмаси хозиргача сакланиб келинмокда. улардан бири бомбайда зардуштийларнинг маданий маркази булмиш кома номидаги институтда, иккинчиси калькуттадаги давлат …
5
р. - «яштлар» - мактовлар, кутловлар, эъзозлар каби маъноларни билдриб, у зардуштийларнинг укиб юрадиган дуолари ва алохида илохларни мадх этувчи кушик-оятлардан иборат. - «вандидад» нинг маъноси ёвуз кучларга, девларга карши конун маъносини билдиради. у 22 бобдан иборат. - «кичик авесто» (хурда авесто – деб хам юритилади.) «авесто» хажми катта китоб, яъни буйи 120 см, эни 70 см дан иборат булганлиги сабабли ундан диндорлар кундалик фаолиятида фройдаланишга кийинчилик тугдирган. «авесто» дан диндорларнинг кундалик хаёти учун зарур ва ахамиятли булган дуолар, олкишлар, кушиклар танлаб олиниб, шу асосда «кичик авесто» туплами яратилган. зардуштийлик таълимоти урта осиё ибтидоий даврида мавжуд булган табиат кучларини илохийлаштирувчи эътикодларга нисбатан прогрессив, монотеистик таълимотдир. унинг мукаддас китоби «авесто» - коинот ва замин, инсон ва хаёт, улим ва абадият сингари бутун инсониятга тегишли булган жумбок, савол, савоб ишлар хакида хикоя килади. бу китобда коинотнинг дастлабки унсури – ер, сув, хаво, олов улугланади. табиатни булгаш катта гунох эканлиги таъкидланади. олов – …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"зардуштийлик дини ва унинг мукаддас китоби «авесто»" haqida

1354796817_40642.doc зардуштийлик дини ва унинг муқаддас китоби «авесто» www.arxiv.uz зардуштийлик дини ва унинг мукаддас китоби «авесто» режа: 1. зардуштийликнинг ватани хакида. 2. зардуштийликнинг вужудга келиши ва таркалиши 3. зардуштийлик таълимоти. авесто. 4. зардуштийликнинг урта осиё халклари маънавияти ва маданиятида тутган урни. 1.зардуштийликнинг ватани хакида. зардуштийлик дини дастлабки ва энг кадимий жахон динларидан бири. утмишда зардуштнинг ва «авесто» нинг ватани каерда булганлиги тугрисида бахс-мунозаралар булиб икки хил фикр илгари сурилган. биринчиси «гарб назарияси» булиб, бу назария тарафдорлари хозирги эрон териториясида жойлашган медиа зардушт ватани, зардуштийлик дини ана шу ерда юзага келган ва бошка улка халклари уртасида таркалган, деган фикрни илгари суриб келмо...

DOC format, 111,5 KB. "зардуштийлик дини ва унинг мукаддас китоби «авесто»"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.