ўзбекистон ва марказий осиёда геосиёсий жараёнлар

DOC 118,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1426046111_60361.doc ўзбекистон ва марказий осиёда геосиёсий жараёнлар режа: 1. ўзбекистон жойлашган минтақанинг геосиёсий мавқеи 2. минтақадаги геосиёсий жараёнларнинг этно-ҳудудий ва диний жиҳатлари ўзбекистон тарихан буюк ипак йули каби қадимий савдо йўллари туташган, қизғин ташқи алоқалар ва турли маданиятларнинг бир-бирини ўзаро бойитиш жараёни кечган ҳудуд — ўрта осиёнинг марказида жойлашган. ана шу қулай жуғрофий ўрин — унинг бугунги кунда ҳам узоқ-яқин мамлакатларни ўзаро боғлаб турувчи кўприк бўлиб келаётгани халқаро муносабатларни ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этмоқда. юртимизга нисбатан айтилган "шарқ дарвозаси" деган таъриф бу ҳақиқатнинг ёрқин тасдиғидир. мамлакатнинг жаҳондага нуфузи унинг иқтисодий ва интеллектуал салоҳияти, дунё цивилизацияси, фан ва маданият ривожига қўшган ҳиссаси, айни вақтда, умумэътироф этилган халқаро меъёрларга нечоғлиқ амал қилиши, халқнинг турмуш даражаси билан белгиланади. дунё хамжамиятидан ўзига хос ўрин эгаллаб бораётган ўзбекистон ўз ички ва ташқи сиёсатида ана шу мезонларга таянади. мамлакатимизнинг ички сиёсати "инсон ва унинг манфаатлари ҳар нарсадан улуғ" деган тамойил асосида амалга оширилади. бу жараён ҳар …

нуқтаи-назаридан ўзбекистон марказий осиёнинг марказини эгаллаган ҳамда муҳим стратегик мавқега эга бўлган давлат ҳисобланади. сиёсий, иқтисодий ҳамда маънавий салоҳияти нуқтаи-назардан ўзига хос аҳамиятга эга бўлган бу мамлакат демографик ҳолати бўйича бошқа республикаларга нисбатан юқори кўрсаткичларга эга. бошқача айтганда марказий осиё минтақасининг 40% аҳолиси фақат ўзбекистонда истиқомат қилади. қўшни республикаларнинг ўзбекистонга чегарадош бўлган барча маъмурий ҳудудларида ўзбеклар маҳаллий элатлар билан биргаликда истиқомат қилади. ўзбек халқига хос бўлган бағрикенглик, урф-одатларни эъзозлаш, анъаналарга амал қилиш, бақамти яшаётган элатлар ўртасида табиий равишда унинг етакчилигини таъминлаб беради. масалан, турли элатлар биргаликда истиқомат қиладиган ҳудудларда тўй, маърака, таъзия, ҳашар ёки бошқа ижтимоий тадбирлар асосан ўзбеклар етакчилигида ўтишини кузатиш мумкин. бу ўзбекистоннинг минтақада нафақат географик, балки этно-маданий нуқтаи-назардан ҳам муҳим боғловчилик вазифасини намоён этмоқда. хулоса қилиб айтганда минтақанинг геосиёсий мавқеи қуйидаги омиллар билан белгиланмоқда: марказий осиёнинг геосиёсий мавқеи аввало унинг иқтисодий имкониятларидан келиб чиқмоқда. бу борада энг манфаатли ҳамкорлар билан иш олиб бориш муҳим аҳамиятга эга. минтақада …

андай муаммо қолдирмаслик бутун минтақанинг геосиёсий мавқеининг кўтарилишига олиб келади. шунингдек, минтақадаги коммуникацион тизим яратилиши унинг иқтисодий ва сиёсий аҳамиятини ошишига олиб келувчи омил ҳисобланади. албатта бунга республикалар манфаатларининг солиштирилиши, шунингдек узлуксиз ва жадал музокаралар орқалигина эришилиши мумкин. диққат қилиниши зарур бўлган яна бир муҳим жиҳат, нодавлат мавқеида фаолият юритувчи хорижий ташкилотлар томонидан ўтказилаётган тадбирларнинг мавзуларига диққат қилиш ва ушбу тадбирлар томонидан қабул қилинган хулосаларнинг минтақа ижтимоий-сиёсий ҳаётига таъсири тўғрисида амалий тадқиқотлар олиб бориш ва тегишли тадбирлар ўтказиш зарурдир. минтақанинг иқтисодий имкониятларни ишга солишда геосиёсий рақобатга қўшилиб кетиш республикалар ўртасида қийинчилик билан ўрнатилган ҳамкорликка путур етказиш билан бирга, республикаларни турли иқтисодий гигантлар манфаатларининг қурбонига айланиб қолишига олиб келиши мумкин. тенг манфаатлар асосида ҳамкорлик ўрната билиш дунё иқтисодий тизимига тадрижий ҳамда қонуниятли интеграциялашувга, шу билан бирга минтақа геосиёсий аҳамиятининг янада кўтарилишига олиб келиши шубҳасиздир. минтақадаги геосиёсий жараёнларнинг этно-ҳудудий ва диний жиҳатлари геосиёсий назариядаги энг муҳим қоидалардан бири бу – етакчи давлатларнинг …

удди шундай манзара кўзга ташланади. турли нодавлат ташкилотлари кўринишида минтақага кириб келган ташқи кучлар бу ердаги давлатлар, халқларни бир-биридан ажратишга қаратилган ҳатти-ҳаракатлар олиб боришганлигини осонгина кузатиш мумкин. бошқача айтганда, турли нодавлат, нотижорат аммо халқаро мавқега эга бўлган бундай ташкилотлар минтақадаги муаммовий нуқталарни излаб топишга, уларни долзарблашуви учун турли мавзуларда анжуманлар ташкил этишлари, бундай муаммолар тўғрисида маҳаллий олимлар ва тадқиқотчилар ёрдамида мақолалар чоп этишлари мумкин. бундай фаолият минтақада геосиёсий манфаатлари мавжуд бўлган давлатлар томонидан молиявий қўллаб-қувватланади ва уларнинг ташқи стратегияси йўналиши ҳамда фаоллигига қараб кучайиши ва сусайиши мумкин. марказий осиёда, айниқса қозоғистон ва қирғизистонда бундай фаолиятда бўлган ташкилотлар кўп бўлиб, улар минтақадаги этник, ҳудудий, сув тақсимоти каби масалалардаги низоли нуқталарни қидириб топишга ва уларга урғу берган ҳолда минтақадаги вазиятни беқарорлаштиришга ҳаракат қилишади. минтақа атрофида кечаётган геосиёсий жараёнлар бу ердаги этно-сиёсий ва диний омилларга алоҳида эътибор беришни талаб этади. минтақа атрофида етакчи давлатларнинг турли характердаги манфаатлари тезлик билан шаклланиб бораётганлиги ҳамда уларнинг …

ўзбеклар, қозоқлар, қирғизлар, туркманлар, қорақалпоқлар ҳамда уйғурлар минтақанинг маҳаллий элатлари ҳисобланади. миллий гуруҳларнинг минтақа бўйлаб жойлашувига мувофиқ равишда тарихий тараққиёт натижасида ҳар бир туб элатга хос тийнат, турмуш тарзи, хўжалик юритиш услуби, анъаналар ва миллий руҳ шаклланган. масалан минтақанинг шимолий қисмида асосан қозоқлар, қирғизлар, шимолий-ғарбда қорақалпоқлар, шимолий-шарқда ва шарқда қирғизлар ҳамда уйғурлар, ғарбий ва жанубий-ғарбий ҳудудларда туркманлар, жанубда ва жанубий-шарқда афғонлар, тожиклар ва бошқа айрим элатлар, минтақанинг марказий ҳудудларида эса асосан ўзбеклар истиқомат қилишади. шуни таъкидлаш керакки, бундай жойлашувда ҳеч қандай сунъийлик кўзга ташланмайди ва тарихий шаклланган этник чегараларнинг ифодаси ҳисобланади. аслида ҳам шундай, яъни марказий осиёнинг маҳаллий элатлари қадим-қадимдан ана шу ҳудудларда истиқомат қилишган ва ўзларига тегишли ҳудуднинг табиий-иқлим шароитларига мос равишда тийнати, руҳияти ҳамда анъаналари шаклланган. шимолий ҳудудларда истиқомат қилувчи элатлар қадимдан асосан кўчманчилик билан ҳаёт кечирганлари учун, уларда шунга мос хўжалик юритиш тизими шаклланган. асосан чорвачилик билан шуғулланган қозоқлар, қирғизлар, қорақалпоқлар ва туркманларда уруғ-қабилачилик асосида қурилган сиёсий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистон ва марказий осиёда геосиёсий жараёнлар"

1426046111_60361.doc ўзбекистон ва марказий осиёда геосиёсий жараёнлар режа: 1. ўзбекистон жойлашган минтақанинг геосиёсий мавқеи 2. минтақадаги геосиёсий жараёнларнинг этно-ҳудудий ва диний жиҳатлари ўзбекистон тарихан буюк ипак йули каби қадимий савдо йўллари туташган, қизғин ташқи алоқалар ва турли маданиятларнинг бир-бирини ўзаро бойитиш жараёни кечган ҳудуд — ўрта осиёнинг марказида жойлашган. ана шу қулай жуғрофий ўрин — унинг бугунги кунда ҳам узоқ-яқин мамлакатларни ўзаро боғлаб турувчи кўприк бўлиб келаётгани халқаро муносабатларни ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этмоқда. юртимизга нисбатан айтилган "шарқ дарвозаси" деган таъриф бу ҳақиқатнинг ёрқин тасдиғидир. мамлакатнинг жаҳондага нуфузи унинг иқтисодий ва интеллектуал салоҳияти, дунё цивилизацияси, фан ва маданият ривожига ...

Формат DOC, 118,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистон ва марказий осиёда геосиёсий жараёнлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистон ва марказий осиёда г… DOC Бесплатная загрузка Telegram