геосиёсий жараёнлар борасидаги ғарбнинг замонавий назария ва мактаблари

DOC 100,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1426046019_60359.doc геосиёсий жараёнлар борасидаги ғарбнинг замонавий назария ва мактаблари режа: 1.xx аср иккинчи ярмидан кейинги геосиёсий тафаккурнинг ривожланиши. 2.замонавий атлантизм. 3.цивилизациялар тўқнашуви: хантингтоннинг неоатлантизми. мумтоз геосиёсий тадқиқотларнинг моҳияти евроосиё қитъасидаги сиёсий жараёнларни англашга ёрдам берса, марказий осиё минтақасидаги сиёсий вазият ўтган асрнинг иккинчи ярмида олиб борилган тадқиқотларни таҳлил этишни талаб этади. чунки қитъада ўрнатилган геосиёсий қурилма бевосита марказий осиё хавфсизлик тизимининг илдизларини англашга ёрдам беради. xx аср иккинчи ярмидан кейинги геосиёсий тафаккур асосан геосиёсат фанининг асосчилари белгилаб берган йўлдан ривожланиб борди. учинчи рейх билан ҳамоҳанг фикр юритганликда айбланган к.хаусхофер ва у яратган мактабнинг қисмати ушбу фан билан шуғулланувчи олимлар ва тадқиқотчиларни фашизмда айбланиб қолмаслик учун турли айланма йўлларни излаб топишга мажбур қилди. америкалик колин с. грэй геосиёсатни ифодалаш учун иккита, яъни инглизча - “geopolitics” ва немисча - “geopolitik” сўзларни қўллашни таклиф қилди. улардан биринчиси геосиёсатнинг прагматик ва англосаксонча талқинини англатиб, спайкмен (spykman), мэхен ва макиндерларнинг сафдошлари бўлган муаллифларнинг асарларига бориб …

ографик мактабларнинг илмий тадқиқотларини ташкил қилар эди, иккинчи жаҳон урушидан кейин бу дастур ақшнинг расмий халқаро сиёсатига айланди. шунингдек, ақшнинг энг кучли давлатга айланиб, ер юзида талассократиянинг ҳукмронлигини ўрнатишда асосий мавқеини эгаллаши, америкалик геосиёсатчиларни бутунлай янги геосиёсий стратегияни ишлаб чиқишга мажбур қилди. бу стратегияга кўра дунёни икки куч эмас, балки ягона куч бошқаради. воқеалар ривожининг 2 хил қатъий кўриниши пайдо бўлди: - геосиёсий дуэлда ғарбнинг шарқ устидан қатъий ғалабаси рўй беради; - икки мафкура лагерларини бирлаштириб, умумжаҳон ҳукуматини ўрнатиш (бу лойиҳа французча «monde» , «дунё» сўзидан келиб чиқиб, «модиализм» номини олди). ҳар икки ҳолатда ҳам цивилизациялар тарихининг бошланиши янгича геосиёсий фикрлашни талаб қилди. бундай ҳолат «мондиализм» геосиёсатида алоҳида йўналишларни пайдо қилди. бошқача айтганда, бу назария «дунёнинг янгича тартиботи» дастури сифатида ном қозонди. бу доктрина 70-йиллардан бошлаб америкалик геосиёсатчилар томонидан ишлаб чиқилган. бу ҳақда 1991 йил форс кўрфазидаги уруш чоғида президент жорж буш томонидан очиқ-ойдин айтилган эди. иккинчи жаҳон урушидан кейин …

к олимлар ҳам бу жараёнга қўшилдилар, лекин уларнинг ii жаҳон урушигача бўлган геосиёсий мактаби билан алоқалари узилганлиги туфайли, бу олимлар англосаксон усули қоидаларига мослашишга мажбур бўлдилар. европалик олимлар нато, бмтнинг техник маслаҳатчилари сифатида амалий геосиёсий изланишлар билан шуғулландилар. бу пайтда маълум тор доирадаги масалаларга, яъни маълум бир минтақада ёки аниқ бир ҳудудда кечаётган жараёнлар ёки воқеаларга асосий эътибор қаратилади. аста-секинлик билан бу тадқиқотлар мустақил «минтақавий геосиёсат» га айланди. бу нарса францияда («геродот» журналининг мауллифи «ив лакост мактаби»да) ўз ривожини топди. ушбу «минтақавий геосиёсат» назарий жиҳатдан макиндер, мэхен ёки хаусхофернинг умумбашарий қурилмаларига асосланади, шу туфайли асосий дуализмга кам эътиборини қаратади. геосиёсий услубларни эса этник ҳамда давлатлараро тўқнашувлар, демографик жараёнлар ва ҳатто «сиёсий сайловлар геосиёсати»ни акс эттиришда қўллайди. геосиёсатнинг ягона узлуксиз анъаналари маргинал (кичик) гуруҳларнинг хизмати бўлиб, бу урушдан кейинги миллий партиялар ва ҳаракатлар билан боғлиқ эди. бундай тор доирадаги сиёсий давраларда «континентализм» руҳидаги ёки бошқача ифода этилганда хаусхофер мактаби ва ҳоказоларга …

да, халқаро кучлар мувозанатига аниқ жавоб бера олиш учун «янги ўнгларнинг» асарларига, таржималари ва тадқиқотларига мурожаат этишга мажбур бўлдилар. рус геосиёсати ҳақида гап кетганда шуни таъкидлаш мумкинки, расман «фашистик» ва «буржуа» фани сифатида тан олинган геосиёсат собиқ шўролар давлатида бўлмаган эди. унинг вазифаларини стратегия, ҳарбий география, халқаро ҳуқуқ ва халқаро муносабатлар назарияси, география, этнография ва ҳоказо фанлар адо этарди. шу билан бирга, собиқ советлар давлатининг ташқи сиёсатдаги умумий ҳатти-ҳаракатлари рационал ва геосиёсий модел борлигидан дарак беради. бунга қуйидагилар сабаб бўлди: -собиқ совет давлатининг евросиё жануби, «қирғоқ ҳудуд»да ўз позицияларини мустаҳкамлашга интилиши; -африкага кириши; -жанубий америкада беқарорлик келтирувчи ҳаракатлар (монро доктринаси бўйича ақш томонидан назорат қилинадиган ҳудудларга кириб бориши); -совет қўшинларининг афғонистонга кириши ва ҳоказо. совет давлатининг бундай кетма-кет ва геосиёсий нуқтаи-назардан тасдиқланган ташқи сиёсати қаердадир «қарор бериш нуқтаси»нинг мавжудлиги ҳамда ушбу марказ ҳар хил фанлар асосида қандайдир стратегик қарорлар қабул қилинганлигидан дарак берарди. ўз-ўзидан маълумки гап қаердан туриб бошқарилганлиги номаълум …

и ҳамда «элементы» журнали). ушбу тадқиқотларда услубиятнинг кучлилиги баъзи бир «демократик» ҳаракатларда ҳам ташаббус уйғотди. қайта қуришдан сўнг тезда геосиёсат рус жамиятининг энг машҳур мавзуларидан бирига айланди. шунинг учун замонавий россияда евросиёчиликлар ва уларнинг меросига қизиқиш кучли. замонавий атлантизм. спайкмэн издошлари: д.у.мэйнинг, у.кирк, с. коен, к.грей, г.киссинджер. 1945 йилдан бошлаб геосиёсатда америкача, соф атлантист йўналишнинг ривожи николас спикмэн тезисларида намоён бўлди. у ўз назарияларини ишлаб чиқишда маккиндернинг фикрларига таянган бўлса, издошлари асосан унинг фикрларини талқин қилишдан бошладилар. 1956 йилда спикмэннинг шогирди д. мэйнинг «ҳартланд ва римланд евросиё тарихида» мазуси остида мақоласи чоп этилди. мэйнинг таькидлашича «геосиёсий меъёрлар фақат ҳудуднинг қуруқлик ва денгизга муносабатини ҳисобга олмай, балки давлат ва аҳолининг вазифалари ҳамда истиқболли йўналишини ҳисобга олиши лозим.»18 бу фикрнинг видал де ля бляш хулосаларига яқинлиги, унинг таъсиридан далолат бермоқда. мэйнинг фикрича, бутун евросиё «rimland» и макони ўзининг функционал-маданий мойиллигига қараб 3 турга бўлинади. «хитой, монголия, шимолий вьетнам, бангладеш, афғонистон, шарқий европа …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "геосиёсий жараёнлар борасидаги ғарбнинг замонавий назария ва мактаблари"

1426046019_60359.doc геосиёсий жараёнлар борасидаги ғарбнинг замонавий назария ва мактаблари режа: 1.xx аср иккинчи ярмидан кейинги геосиёсий тафаккурнинг ривожланиши. 2.замонавий атлантизм. 3.цивилизациялар тўқнашуви: хантингтоннинг неоатлантизми. мумтоз геосиёсий тадқиқотларнинг моҳияти евроосиё қитъасидаги сиёсий жараёнларни англашга ёрдам берса, марказий осиё минтақасидаги сиёсий вазият ўтган асрнинг иккинчи ярмида олиб борилган тадқиқотларни таҳлил этишни талаб этади. чунки қитъада ўрнатилган геосиёсий қурилма бевосита марказий осиё хавфсизлик тизимининг илдизларини англашга ёрдам беради. xx аср иккинчи ярмидан кейинги геосиёсий тафаккур асосан геосиёсат фанининг асосчилари белгилаб берган йўлдан ривожланиб борди. учинчи рейх билан ҳамоҳанг фикр юритганликда айбланган к.хаусхофер ва у...

Формат DOC, 100,0 КБ. Чтобы скачать "геосиёсий жараёнлар борасидаги ғарбнинг замонавий назария ва мактаблари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: геосиёсий жараёнлар борасидаги … DOC Бесплатная загрузка Telegram