geosiyosiy qarashlarning zamonaviy xalqaro munosabatlarga ta`siri

DOC 158.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1351140718_21907.doc geosiyosiy qarashlarning zamonaviy xalqaro munosabatlarga ta`siri reja: 1. yevropa va osiyoning geostrategik istiqboli to`g`risida yevropa-amerika maktablari 2. geosiyosiy jarayonlar borasida hozirgi tadqiqotlar 3. yevroosiyochilar yangi oqimi vakillarining geosiyosiy qarashlari geosiyosiy qarashlarni tadqiq etish keyingi vaqtda tobora kuchayib borayotgan mintaqaviy mojarolarning oldini olish, yevroosiyoning taqdiri xususida muhim xulosalar yasashga yordam beradi. biz yuqorida ingliz va nemis olimlarining yevroosiyoning geosiyosiy manzarasi, hukmron kuchlarning harakat dasturiga aylangan ilmiy qarashlarnini tahlil qilishga harakat qildik. ma`lumki, ikkinchi jahon urushiga qadar germaniya va buyuk britaniya yevropadagi eng qudratli davlatlar hisoblangan. bu ikki davlat nafaqat g`arbiy yevropa, balki sharqiy yevropa va hatto butun yevroosiyoning taqdirida hal qiluvchi o`rin tutgan. shu bilan bir qatorda, italiya, fransiya, shvetsiya kabi davlatlarning tashqi siyosati ana shu ikki davlatning geosiyosatiga qarab belgilangan. ammo ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda aqsh eng qudratli dengiz davlati sifatida jahon siyosati sahnasida paydo bo`ldi. uning kuchli harbiy salohiyatga ega bo`lishi va natoning tashkil etilishi “sovuq urush” …

903) asarida nemis geosiyosiyosatchilari uchun o`ta muhim hisoblangan zamin tushunchasiga murojaat etib, shunday deb yozadi: “fransiyada zamin va inson o`rtasidagi munosabat o`tmishning betakror xususiyati bo`lgan uzluksizlik bilan xarakterlanadi. bizning mamlakatda odamlar qadim-qadimdan bir hududda yashaganini kuzatish mumkin. buloqlar va kalsiyli qoyalar ilk davrlardan boshlab kishilarni yashash va himoyalanish uchun qulay hudud sifatida o`ziga tortgan. bizda inson hayot sirlarini haqiqiy ma`noda zamindan o`rgangan. zaminni o`rganish aholining fe`l-atvori, axloqi va urf-odatlarini aniqlashga yordam beradi.” biroq jo`g`rofiy omil va uning madaniyatga ta`siri borasida aynan nemis olimlari singari yondashganiga qaramasdan, v.blash f.ratsel va uning izdoshlari tabiiy omilning ta`siri va ahamiyatini haddan tashqari bo`rttirib yuborishganini ta`kidlaydi. uning nazarida, nafaqat tabiiy omil, balki inson ham “tashabbuskor”ligi tufayli “muhim jo`g`rofiy omil” sifatida talqin etilishi zarur. olimning ta`kidlashicha, inson tabiatdagi jonsiz buyum emas, balki jarayonlardagi asosiy ijrochidir. f.ratsel qarashlari va ilmiy merosiga tanqidiy yondashuv asosida v.blash “possibilizm” deb nomlangan o`ziga xos geosiyosiy konsepsiyani ilgari suradi. unga ko`ra, siyosiy …

avlatning siyosiy tarixini o`rganishda etnik va irqiy omil ahamiyatining kuchayishini ifoda etgan edi. v.blash fransiyaning o`sha vaqtdagi asosiy siyosiy raqibi bo`lgan germaniyaga alohida e`tibor qaratadi. uning fikricha, geosiyosiy istilosiga yevropadagi boshqa rivojlangan davlatlar tomonidan to`sqinlik qilinayotgan germaniya mintaqadagi yagona qudratli davlat hisoblanadi. yer yuzida angliya va fransiyaning ko`plab mustamlakalari mavjud, rossiya deyarli butun osiyoni qamrab olgan, aqsh bo`lsa janub hamda shimolga deyarli erkin harakat qila oladi, germaniya esa hamma tomondan qisilgan va o`z quvvatini tashqariga chiqara olmaydi. blash germaniyani yevropa hududida joylashgan, lekin dunyo tinchligiga putur yetkazuvchi asosiy tahdid va bunday xavfli qo`shnini har qanday yo`llar bilan bo`lsa-da zaiflashtirish kerak, deb hisoblaydi. germaniyaga nisbatan bunday munosabatda bo`lish, fransiyani mintaqaviy darajadagi davlatga qarshi yo`naltirgan «dengiz kuchlari» umumiy fronti tarkibiga qo`shilishini bildiradi. blashning yo`nalishi fransuz geosiyosatchilari o`rtasida yagona emas edi, chunki unga parallel holda admiral laval va general de goll tomonidan o`rtaga tashlangan butunlay teskari germanparast yo`nalish ham mavjud edi. n.spaykmen 1917 …

i: g`arbiy yevropa (fransiya)ning hududiy siyosati «demokratiya» va «liberalizm» bilan chambarchas bog`liq. bunday tenglashtirish orqali v.blashning geosiyosiy qarashlarini x.makkinder va a.mexen qarashlari bilan qiyoslash mumkin. v.blashning «dengiz yo`nalishi»ni tanlashi mazkur sxemaga juda mos keladi. shuni e`tiborga olish kerakki, yevroosiyodaning geosiyosiy taqdiri doimo amerikalik geosiyosatchilar va olimlarning diqqat markazida bo`lgan. bunday qarashlarning asoschilaridan biri – amerikalik geosiyosatchi alfred mexen hisoblanadi . a.mexenning 1890 yilda nashr etilgan “tarixda dengiz kuchlari” (1660-1783) deb nomlangan ilk asari harbiy strategiya bo`yicha noyob qo`llanmaga aylandi. birozdan keyin uning “dengiz kuchining fransuz inqilobi va imperiyasiga ta`siri” (1793-1812) , “amerikaning hozirda va kelajakda dengiz kuchlariga ehtiyoji” , “osiyo muammosi va uning xalqaro siyosatga ta`siri” hamda “dengiz kuchlari va uning urushga munosabati” kabi boshqa asarlari nashrdan chiqadi. uning deyarli barcha kitoblari yagona “dengiz kuchi” - sea power masalasiga bag`ishlangan edi. a.mexen nafaqat harbiy strategiya nazariyotchisi bo`lib qolmay, balki siyosatda ham faol qatnashgan. jumladan, u genri kebot lodj va teodor …

llari orqali tovar va xizmatlar almashinuvi) navigatsiya (ushbu almashinuvni amalga oshiradi) mustamlakalar (dunyo miqyosida mahsulot ayirboshlash aylanmasini ta`minlaydi). a.mexen davlatning geosiyosiy maqomi va holatini tahlil qilishda olti mezonga asoslanish kerakligini ta`kidlaydi: davlatning jo`g`rofiy holati, uning dengizga ochiqligi, boshqa davlatlar bilan dengiz kommunikatsiyalariga ega bo`lish imkoniyati. quruqlikdagi chegaralar masofasi, strategik muhim mintaqalarni nazorat qilish imkoniyati. raqib hududiga o`z floti bilan tahdid solish imkoniyati. davlatning “jismoniy shakli”, ya`ni dengiz qirg`oqlarining shakli va unda joylashgan portlar soni. savdoning ravnaqi va strategik himoya ana shu omilga bog`liq. hududning uzunligi. u qirg`oq chizig`ining masofasiga teng. aholi miqdori. bu bilan davlatning kemalar qurish va ularga xizmat qilish imkoniyatini baholash mumkin. milliy fe`l-atfor. xalqning savdo bilan shug`ullanish imkoniyati. hokimiyatning siyosiy tabiati. eng samarali tabiiy va inson resurslarini qudratli dengiz salohiyatini yaratishga yo`naltirish ana shu omilga bog`liq”. yuqorida ta`kidlanganidek, a.mexenning geosiyosiy nazariyasi faqat “dengiz qudrati” va uning manfaatlaridan kelib chiqqan holda yaratilgan. uning uchun qadimda karfagen hamda yaqin …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geosiyosiy qarashlarning zamonaviy xalqaro munosabatlarga ta`siri"

1351140718_21907.doc geosiyosiy qarashlarning zamonaviy xalqaro munosabatlarga ta`siri reja: 1. yevropa va osiyoning geostrategik istiqboli to`g`risida yevropa-amerika maktablari 2. geosiyosiy jarayonlar borasida hozirgi tadqiqotlar 3. yevroosiyochilar yangi oqimi vakillarining geosiyosiy qarashlari geosiyosiy qarashlarni tadqiq etish keyingi vaqtda tobora kuchayib borayotgan mintaqaviy mojarolarning oldini olish, yevroosiyoning taqdiri xususida muhim xulosalar yasashga yordam beradi. biz yuqorida ingliz va nemis olimlarining yevroosiyoning geosiyosiy manzarasi, hukmron kuchlarning harakat dasturiga aylangan ilmiy qarashlarnini tahlil qilishga harakat qildik. ma`lumki, ikkinchi jahon urushiga qadar germaniya va buyuk britaniya yevropadagi eng qudratli davlatlar hisoblangan. bu ikki davlat ...

DOC format, 158.5 KB. To download "geosiyosiy qarashlarning zamonaviy xalqaro munosabatlarga ta`siri", click the Telegram button on the left.

Tags: geosiyosiy qarashlarning zamona… DOC Free download Telegram