makkinderning geosiyosiy qarashlari

DOC 45,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351067317_21327.doc makkinderning geosiyosiy qarashlari. tarixning jo`grofiy o`qi reja: 1. makkinderning geosiyosiy qarashlari tarixning jo`g`rofiy o`qi 2. tashqaridan, “orol yarim oyi ushbu fan rivojiga ingiliz maktabi vakillarining qo`shgan hissasi alohida o`rin tutadi. ayniqsa geosiyosiy nazariyada chuqur tadqiqot olib borgan va ilmiy izlanishlari natijalari davlatlarning tashqi siyosat amaliyotida keng qo`llangan olimlardan biri- x.makkinderning asarlari muhim ahamiyat kasb etadi. xelford dj. makkinder (1861-1947) geografiyadan oliy ma`lumot olgach, london iqtisod maktabi (oliy o`quv yurti) direktori etib tayinlangunga qadar 1887 yildan boshlab oksford universitetida dars bergan. 1910-1922 yillarda parlamentning umumiy palatasi a`zosi, 1919-1920 yillarda esa britaniyaning janubiy rusiyadagi muxtor vakili vazifasida faoliyat olib borgan. x.makkinder g`oyalari xalqaro munosabatlarning yo`nalishiga jiddiy ta`sir etishga qodir bo`lgan va shu tufayli angliya siyosatida oliy martabaga erishgan siyosiy arbobdir. shu bilan birga, u dunyo siyosiy tarixini tadqiq va talqin etishda dadil va o`ziga xos inqilobiy yo`nalish yaratgan mashhur shaxs hisoblanadi. geosiyosatga xos bo`lgan ilmiy jumboqni x.makkinderning ilmiy asarlarida yaqqol kuzatish …

lgan iilmiy natijalar umumlashtirilishi bilan bir qatorda, mazkur fanning asosiy qonuni ham ishlab chiqilgan. x.makkinder fikricha, eng qulay jo`g`rofiy makon bu o`rtalikdagi holat bo`lib, biror bir mintaqaning markazda joylashish davlat uchun har jihatdan foydalidir. “markazda joylashganlik holati” nisbiy tushuncha bo`lib, vaziyatga ko`ra o`zgarib turishi mumkin. ammo sayyoraviy nuqtai nazardan dunyoning markazida yevrosiyo mintaqasi, uning markazida esa “dunyoning yuragi”, ya`ni “heartland” joylashgan . u butun dunyoni nazorat qilish uchun eng qulay jo`g`rofiy platsdarmdir. heartland “dunyo oroli”ning (world island) chegarasi ichida o`rin egallagan umummiqyosdagi asosiy hudud hisoblanadi. x.makkinder “dunyo oroli”ni 3 mintaqa - osiyo, afrika va yevropadan iborat deb bilgan. shunday qilib, x.makkinder markazda to`planuvchi doiralar tizimini qo`llagan holda, umumsayyoraviy miqyosida hududlar ketma-ketligini belgilab, uning markazida “tarixning jo`g`rofiy o`qi” yoki “o`q maydon” joylashganini asoslashga intildi. ushbu geosiyosiy tushunchaga ko`ra, yerning geosiyosiy o`qi jo`g`rofiy nuqtai nazardan rossiya hududini anglatadi. ana shu “o`q”ni tashkil etgan voqelik heartland, ya`ni yerning yuragi deb ataladi. undan keyin …

ki oroliy yarim oy” boshlanishini ta`kdlaydi. bu hudud dunyo oroli (world island)ning quruqlikdagi qismiga nisbatan (jo`g`rofiy va madaniy jihatdan) butunlay tashqarida joylashgan. x.makkinder fikricha, tarixiy taraqqiyot jarayoni sabab-oqibat tamoyiliga asoslangan holda quyidagicha kechgan: heartlandning markazidan uning qirg`oqlariga “quruqlik bosqinchi”lari muntazam ravishda hujum qilib turgan. bu hol xiii asrda mug`ullar bosqini davrida ayniqsa yaqqol ko`zga tashlangan. biroq ulardan oldin skiflar, xunnlar hamda alanlar tomonidan ham xuddi xurujlar amalga oshirilgan. x.makkinderning ta`kidlashicha, “tarixning jo`g`rofiy o`qi”da joylashgan tamaddunlar heartlandning ichki hududlaridagi “avtoritar” siyosiy hokimiyatga ega bo`lgan “nodemokratik” hamda “savdoga asoslanmagan” jamiyatlardan iborat bo`lgan. bunday tamaddunlar dastlab qadimgi rim yoki spartasi singari jamiyatlar mujassamlashgan. tashqaridan, “orol yarim oyi” mintaqalaridagi “dengiz bosqinchilari” yoki “orolliklar” tomonidan “dunyo oroliga” hujum bo`lib turgan. ular yevrosiyodan tashqaridagi markazlardan kelib chiqqan mustamlakachi bo`lib, mintaqaning ichki sarhadlaridan kelgan kuchlarni yengib, dengiz va quruqlik kuchlari o`rtasida muvozanatni ta`minlashga intilgan “savdo-sotiq” va “demokratik” siyosiy tizim esa “tashqi yarim oy” tamaddunlar xos xususiyatdir. qadimda …

viy o`q atrofida kechadi. bu jarayon “ichki yarim oy” hududlarida yaqqol namoyon bo`ladi “heartland”da “harakatsiz” arxaizm, “tashqi yarim oyda” esa qandaydir tamadduniy tartibsizlik hukm suradi. x.makkinder o`z manfaatlarini anglosakson orol dunyosi, ya`ni “tashqi yarim oy” hududining manfaatlari mushtarak deb hisoblagan. “dunyo oroli” geosiyosiy jihatdan shunday yo`nalishga ega bo`ladiki, bunda heartlandning nihoyatda zaiflashagani holda “tashqi yarim oy”ning “ichki yarim oy”ga ko`rsatadigan ta`siri kengayib boradi. x.makkinder “tarixning jo`g`rofiy o`qi”ning butun dunyo siyosatidagi strategik ustuvorligini ta`kidlab, quyidagi muhim geosiyosiy qonunni kashf etadi. u 1919 yilda nyu yorkda nashr etilgan “demokratik ideallar va voqelik” asarida “kimki sharqiy yevropani nazorat qilsa, heartland`da ustunlik qiladi; kim heartland`da ustunlik qilsa “dunyo oroli”da ustunlik qiladi; kimki “dunyo oroli”da ustunlik qilsa dunyo miqyosidagi ustunlikka erishadi”, deb yozgan edi. siyosiy nuqtai nazaridan qaraganda bu hol rossiyaning strategik yetakchiligini tan olishni anglatar edi. x.makkinder “tarixning jo`g`rofiy o`qi” maqolasida bu haqda shunday deb yozadi: “germaniyaning yevropadagi o`rni qanday bo`lsa rossiya butun dunyo …

laridan foydalangan holda qudratli dengiz floti yaratish imkonini berdi; bunday vaziyatda u dunyo saltanati darajasiga yetishi mumkinligi ham ehtimoldan holi emas. rossiya germaniya bilan birlashgan taqdirda ana shunday vaziyat vujudga kelishi mumkin. e`tiborli jihati shundaki, x.makkinder faqatgina nazariy taxminlarni ilgari surish bilan cheklanib qolmadi, balki antantani qo`llab- quvvatlash maqsadida tuzilgan “oq harakat”ni tashkil etishda ham faol ishtirok etdi. uning fikriga bu harakat nemislarga xayrihox bo`lgan yevrosiyochi–sho`rolar qudratini zaiflashtirishga yo`naltirilgan jarayon bo`lishi kerak edi. x.makkinder angliya hukumatidan imkon qadar ko`proq madad olishga harakat qilgani holda shaxsan o`zi “oq harakat” rahbarlariga yo`l-yo`riq va maslahat bergan. x.makkinder faol ishtirok etgan versal shartnomasining asosiy mazmunida uning geosiyosiy qarashlari singdirilgan. bu shartnoma g`arbiy yevropa anglosakson dunyosi uchun qirg`oq bazasi bo`lib qolajagini mustahkamlash uchun tuzilgan edi. shu bilan birga, x.makkinder nemislar va slavyanlarni bir biridan ajratib turuvchi chegaraviy davlatlar tuzilishini ham nazarda tutadi. bunday oraliq davlatlar nemislar va slavyanlar o`rtasida o`ziga xos chegara vazifasini o`taydi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "makkinderning geosiyosiy qarashlari"

1351067317_21327.doc makkinderning geosiyosiy qarashlari. tarixning jo`grofiy o`qi reja: 1. makkinderning geosiyosiy qarashlari tarixning jo`g`rofiy o`qi 2. tashqaridan, “orol yarim oyi ushbu fan rivojiga ingiliz maktabi vakillarining qo`shgan hissasi alohida o`rin tutadi. ayniqsa geosiyosiy nazariyada chuqur tadqiqot olib borgan va ilmiy izlanishlari natijalari davlatlarning tashqi siyosat amaliyotida keng qo`llangan olimlardan biri- x.makkinderning asarlari muhim ahamiyat kasb etadi. xelford dj. makkinder (1861-1947) geografiyadan oliy ma`lumot olgach, london iqtisod maktabi (oliy o`quv yurti) direktori etib tayinlangunga qadar 1887 yildan boshlab oksford universitetida dars bergan. 1910-1922 yillarda parlamentning umumiy palatasi a`zosi, 1919-1920 yillarda esa britaniyaning janubiy rusi...

Формат DOC, 45,5 КБ. Чтобы скачать "makkinderning geosiyosiy qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: makkinderning geosiyosiy qarash… DOC Бесплатная загрузка Telegram