geosiyosiy va siyosiy geografik tadqiqotlar

DOC 99,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351140580_21897.doc geosiyosiy va siyosiy geografik tadqiqotlar o`zbekiston respublikasining mustaqillikka erishuvi mamlakatda demokratik jamiyatni qurish va boshqa jiddiy o`zgarishlar siyosiy tadqiqotlarni ham dolzarb qilib qo`ydi. bunday izlanishlar, eng avvalo, iqtisodiy masalalar bilan uzviy aloqadorlikda olib borilishi kerak. zero, har qanday siyosat, ayniqsa, «siyosiy siyosat» iqtisodiyotning davomidir. binobarin, siyosiy geografiya iqtisodiy geografiya bilan chambarchas bog`liq va ular birgalikda yagona ijtimoiy geografiya fani tizimiga kiradi. siyosiy geografiya mamlakatning jahon hamjamiyatida, dunyo siyosiy xaritasida tutgan o`rni, siyosiy kuch va markazlarning hududiy tarkibi, davlat tuzumi va uning ma`muriy – hududiy bo`linishi kabi muammolarni o`rganadi. uning asosiy vazifasi jamiyat siyosiy hayotining tashkil etilishi (ustqurmasi), siyosiy va ma`muriy chegaralarning shakli va xarakteri, mamlakatlararo hududiy – siyosiy va harbiy uyushmalarning vujudga kelishi va rivojlanishini tadqiq qilishdan iboratdir. chunonchi, yevropa kengashi, yexxk, birlashgan arab mamlakatlar ligasi, birlashgan afrika ittifoqi, markaziy osiyo davlatlari, mustaqil davlatlar hamdo`stligi, nato, sеlto, sеnto kabilar siyosiy geografiyaning tadqiqot ob`ekti bo`lib xizmat qilishi mumkin. alohida mamlakatlarning …

shqa halqlarni u yoki bu dinga kiritish). aksariyat sharoitda esa mamlakatlararo harbiy to`qnashuvlar iqtisodiy manfaatlar chegarani o`zgartirish zamirida yuzaga keladi. harbiy geografiya to`g`risidagi maxsus fan ko`pgina universitetlarda o`qitilgan edi. harbiy geografiyada faqatgina iqtisodiy va sotsial geografiya masalalari emas, balki tabiiy geografik ma`lumotlarga ham (iqlim, yer usti tuzilishi, gidrografiya va h.k.) ahamiyat beriladi. shu bilan birga, davlatlar aholisi va shaharlarning joylanishi, qazilma boyliklari va iqtisodiy salohiyati, asosiy markazlarning geostrategik holati va boshqalar o`rganiladi, yirik masshtabli maxsus topografik kartalardan foydalaniladi. harbiy qo`shinlarni joylashtirishda o`sha joyning meteorologik xususiyatlari inobatga olinadi. masalan, quruq cho`l iqlimiga va ochiq musaffo osmonga ega bo`lgan aqshning arizona shtatida ushbu mamlakatning asosiy aviabazalari (havo qo`shinlari) joylashtirilgan. rel`efi murakkab, tepalik va do`ngliklardan iborat joylarda tank harakatlari qiyinlashadi va ayni paytda, bunday sharoitda o`zini mudofaa qilish imkoniyatlari kengroq bo`ladi va h.k. amir temur ham o`zining harbiy siyosatida joyning – jang maydonining tabiiy geografik sharoitlariga katta e`tibor bergan. chunonchi, u jang maydoni …

kesishgan nuqtasida o`rnashgan. bu esa harbiy jihatdan katta ma`noga ega edi. xuddi shunday belorussiya yoki smolenskdagi shiddatli janglarni eslatish mumkin (ular mamlakat poytaxti – moskva yo`lida, ostonalarida joylashgan). ta`kidlash lozimki, ilgari siyosiy geografiya bizda bunday nufuz va e`tiborga ega emas edi. sababi, sobiq ittifoqda bir partiyalik va faqat kommunistik g`oya ustun turardi. shu bois, mamlakatlar siyosiy geografiyasini o`rganishda, asosan, ularning tuzumi, poytaxti, yetakchi partiyalari va chegaralari to`g`risida qisqa axborot berilar edi, xolos. hozirgi kunda esa siyosiy geografiya va geosiyosatga doir masalalar chuqur va atroflicha tahlil qilinmog`i lozim. tarixan siyosiy geografiya va geosiyosat bir – biri bilan bog`liq holda vujudga kelgan. siyosiy geografiyaning vatani germaniya bo`lgan, bu to`g`risidagi dastlabki kitobni («siyosiy geografiya») nemis olimi f.f.rattsel 1897 yilda nashr ettirgan. ayni paytda u antropogeografiya yo`nalishini ham asoschisi bo`lgan. albatta, f.rattselning ushbu g`oyasi o`z – o`zidan paydo bo`lmagan. u avvalambor, o`zining vatandoshlari – i.kantning (1724 – 1804 y) «antropologiya»si, k.ritter, a.gettner va boshqalarning …

, albatta. afsuski, ko`pchilikda bu atama darhol unga nisbatan salbiy his tug`diradi. aslida esa mutlaqo bunday emas va bu yuksak ilmiy ahamiyatga ega bo`lgan geografik determinizmga nisbatan adolatsizlik va nohaq munosabatdir. har qanday determinizm («dete» - belgilash, aniqlash) ilmiy dunyoqarashning muhim uslubi bo`lib, bunda sabab – oqibat, hodisa va voqeliklar o`rtasidagi aloqadorlik tushuniladi. shu nuqtai nazardan geografik determinizm jamiyat, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishiga va xatto kishilarning yurish – turishiga, kayfiyat va xarakteriga, yashash tarziga, geografik omillarning – rel`ef, iqlim, geografik o`rin va hokazolarning ta`sirini bildiradi. chindan ham, bu omillarning ahamiyatini butunlay inkor etib bo`lmaydi va ular bizning hoxishimizdan qat`iy nazar, haqiqatda mavjuddir (soliev 1995 y). yo`l qo`yilgan tarixiy xatolik shundan iboratki, ushbu omilga, ayniqsa, geografik o`rin va iqlimga hal qiluvchi, jamiyat va mamlakatlar, shaxsning rivojlanishida birdan – bir asosiy kuch sifatida qaralgan. natijada geografik determinizm tushunchasi barchada noto`g`ri xulosa qodirgan. endi esa unga nisbatan haqiqat tiklanishi kerak. demak, geografik determinizm …

rmaniya talqin qilingan edi. u o`zining bu va boshqa asarlarida davlatning ham bamisoli odamdek, tirik organizmdek yashashi, mamlakat hududining (yashash muhitning) kengayib turishi to`g`risidagi tajovuzkor fikrlarni oldinga surdi. qizig`i shundaki, hozirgi kunda ham ushbu geosiyosiy qarash ma`lum darajada saqlanib qolmoqda. masalan, germaniya kantsleri g.kol bir vaqtlar «men germaniyani (sharqiy va g`arbiy germaniyani) birlashtirdim, germaniya esa yevropani birlashtirishi kerak», deb aytgan edi. bu o`rinda eslatib o`tami, birinchi jahon urushi ham, ikkinchi jahon urushi ham asosan germaniyadan chiqqan yoki ularga ana shu mamlakat bosh sababchisi bo`lgan. 1944 yilda geosiyosat tushunchasi amerikalik spikman «geostrategiya» so`zi balmashtiradiki, bu mohiyatdan harbiy geografik mazmunga egadir. geosiyosatga ham hozirgi kunda to`g`richa munosabatda bo`lishi kerak. bu borada har qanday mustaqil mamlakatning geosiyosati (tashqi siyosat) bilan fashizm ruhidagi jangovor geosiyosatni aniq farq qilish zarur. ma`lumki, harbiy yoki fashistik geosiyosatning asoschisi nemis karl xausxofer bo`lgan. u 1932 yilda o`zining «harbiy geosiyosat» nomli kitobini yozgan va bu asarda muallif yashash muhiti, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geosiyosiy va siyosiy geografik tadqiqotlar"

1351140580_21897.doc geosiyosiy va siyosiy geografik tadqiqotlar o`zbekiston respublikasining mustaqillikka erishuvi mamlakatda demokratik jamiyatni qurish va boshqa jiddiy o`zgarishlar siyosiy tadqiqotlarni ham dolzarb qilib qo`ydi. bunday izlanishlar, eng avvalo, iqtisodiy masalalar bilan uzviy aloqadorlikda olib borilishi kerak. zero, har qanday siyosat, ayniqsa, «siyosiy siyosat» iqtisodiyotning davomidir. binobarin, siyosiy geografiya iqtisodiy geografiya bilan chambarchas bog`liq va ular birgalikda yagona ijtimoiy geografiya fani tizimiga kiradi. siyosiy geografiya mamlakatning jahon hamjamiyatida, dunyo siyosiy xaritasida tutgan o`rni, siyosiy kuch va markazlarning hududiy tarkibi, davlat tuzumi va uning ma`muriy – hududiy bo`linishi kabi muammolarni o`rganadi. uning asosiy vazifasi...

Формат DOC, 99,0 КБ. Чтобы скачать "geosiyosiy va siyosiy geografik tadqiqotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geosiyosiy va siyosiy geografik… DOC Бесплатная загрузка Telegram