germaniya va buyuk britaniya geosiyosati

DOC 88.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1459787178_64240.doc germaniya va buyuk britaniya geosiyosati reja: 1. organik maktabi 2. sharqqa intilish 3. «dengiz hukmronligi» 4. talasso kratiya va tellurokratiya 5. hartland va possibilizm nazariyalari siyosiy tashkilotlar (davlatlar) borasida bildirilgan fikrlar tarixi qadimgi davrlarga borib taqaladi (gerodot, fukidid, strabon, polibiy). yangi davr geografik (kontinental, orol yoki qirg’oq bo’yida davlatlarning joylashishi, ularning hududi, qirg’oqbo’yi chegaralarining uzunligi, davlatda kommunikasiya imkoniyatlari, landshaft va iqlimi) va demografik omillarning xalqlar ijtimoiy — siyosiy hayotiga nechog'li ta'sir ko'rsatishining daliliy misollarini ko'rsatdi (g.gerder, e.reklyu, va b). shunday tadkikotlar samarasi ularok, xix asr ii - yarmi - xx asr boshlariga kelib keng qamrovli ijtimoiy-siyosiy fanlar qa'ridan geosiyosat alohida fan sifatida ajralib chiqdi. aytish joyizki, klassik geosiyosat deganimizda ana shu davrdan boshlab ijod qilgan va geosiyosatning tarixiy rivojlanishi u yoki bu darajada ta'sir etgan tadkikotchilar karashlari nazarda tutilmoqda. jumladan, nemis olimi f.ratsel (1844-1904), shved davlatshunosi r.chellen (1864-1922), amerikalik admiral a.mexen (1840-1914), ingliz geograf nazariyotchisi x.makkinder (1861-1947), nemis olimi …

hi xorijiy davlatlarning geosiesii ittifoqchiligini nazariy asoslash; - davlatlarning strategik xom ashyo resurslariga egaligi, uning davlat, mintaqa va global geosiyosiy munosabatlardagi o'rni. 1882 yil esa shtutggart shaxrida o'zining asosiy g'oyalari — xalqlar va demografik evolyusiyaning geografik omillar bilan bog'liqligi, mahalliy relefning xalqlar madaniy va siyosiy yuksalishiga ta'sir etishi va shu kabi boshqa muloxazalarini o'z ichiga olgan (dastlabki fundamental tadkikotlari majmuasi bulmish) «antropogeografiya» asarini nashrdan chiqaradi. mashxur asarlari: «davlatlarning makoniy usish qonunlari» (1896); «siyosiy geografiya» (1896); «dengiz xalqlar qudratining omili sifatida» (1900). fridrix ratselni garchi "geosiyosat" atamasini asarlarida ishlatmasa ham, birinchilardan bulib geosiyosiy uslubda fikr yuritganligi uchun geosiyosat fanining otasi desa buladi. u uz asarlarida siyosiy geografiyadan baxs etadi va bu boradagi asosiy ilmiy ishi ham siyosiy geografiya (1897) deb nomlanadi. uning ta'kidlashicha, har qanday xalqning manfaatlari zamin ustida kechadi. shu bois zaminda joylashgan ma'lum bir hududlar tarix harakatini kursatuvchi bosh vosita sanaladi. davlatlar muayyan hududlar ko’rinishida zaminda aks etadi. zamin …

avlatni o'rganishdagi muxim parametr - geografik nuktai nazardan tadkiq etish ekan, tarixdan ma'lumki, davlatlar uchun uning makoniy muxiti muxim hisoblanadi. davlatlarni o'rganishda, ularni bir-biri bilan kiyosiy takkoslashda, ular o'rtasidagi munosabatlarni taxlil etishda va shu kabi muammolarda geografiyaga extiyoj seziladi. biroq unutmaslik kerakki, borlikda (ma'lum bir davrda mavjud bulgan - b.x.) davlatlar yuk bulib ketib, ularning hududlarida yangi bir davlatchilik tizimi paydo bulishi mumkin. bu tabiiy geografiyaning yukori nuqtasi bo'lgan ekspansion (bosib olish) muhitiniig shakllanganligidan dalolat beradi", - deb yozadi f.ratsel. bunday "organisistik" mulohazalardan oydinlashadiki, davlatlarning bosib olish siyosatini yurgizishlari (vaqti bilan) "davlat - tirik organizm" uchun tabiiy jarayondir. f.ratsel mulohazalari bo'yicha "davlat - tirik organizm"ning shakllanishi kichiq siyosiy tuzilmalarni o'ziga singdirishi hisobiga bo'ladi. uning chegaralari esa "davlat - tirik organizm"ning periferiya (atrofiga tutash yerlar)si funksiyasi vazifasini bajaradi. davlatlar o'sish tendensiyasining tabiiy borliq ichiga yashiringanligini ta'kidlab, davlatlararo munosabatlarni f.ratsel fakat karama-karshilik, konflikt yoki harbiy to'qnashuvlar asosida karaydi. bunday munosabatlar amaliyotida "davlatning …

da markaz bilan chegara o'rtasida muntazzam aloqa bog'lanib turishi lozim. ular o'rtasida muvozanat davlat maydonining mustaxkamlik darajasini ko'rsatadi; - davlat usish asosida muhim ahamiyatga ega bo'lgan omillar: fizik - geografik muxitga, kirgoriy chiziklarga, daryolar o'zaniga, tabiiy resurslarga boy rayonlarga katta e'tibor beradi; nisbatan ibtidoiy turmush tarzga ega bo’lgan davlatlarga usish tashkaridan, sivilizatsiya darajasi yukori davlatlardan keladi; ijtimoiy jihatdan hududlarning doimiy o’sib borishi davlatlardan davlatlarga o’tadi va bu qonuniyat. agar xalqaro munosabatlar tarixiga nazar tashlasak, f.ratsel «konun»larining amaliyotda aks etganligiga amin bulamiz. bunga xix asr oxirlarida jahon siyosiy haritasida xokimiyat va boyliklarni kulga kiritish uchun etakchi davlatlarning harbiy - siyosiy harakatlarini misol qilib keltirishimiz mumkin. f.ratselning etnos va borlik o'rtasidagi munosabatlarga nisbatan bildirgan fikrni "siyosiy geografiya"ning kuyidagi fragmentida ko'rish mumkin: "davlat yer yuzining ma'lum bir nuktasida harakatlanayotgan organizmdir. uning rivojlanish tavsifini u erda yashayotgan xalqlar va o'sha zaminning qanday tavsiflanishidan qidirmoq kerak. xalqning qanday turmush tarzda kun kechirishi borlikning (davlatning) geografik …

ushbu kategoriyalar geosiyosatning dastlabki asosiy prinsiplari bo'lib, keyinchalik o'ziga xos tarzda f.ratselning izdoshlari tomonidan yangi ko'rinishlarda ijodiy yondashuvlar orqali davom ettirilgan. qolaversa, f.ratselning davlatga nisbatan uni borlikdagi "tirik organizm" sifatida bergan bahosi xozir ham geosiyosat uslubiyati ob'ektining asosiy mazmuni ekanligini va o'zining dolzarb ahamiyatga ega ekanligini yo'qotgani yuk. f.ratsel uchun davlatlar va xalqlar tarixida va ularning borlikdagi munosabatlarini ijtimoiy jihatdan aynan bir hillikda tushunish muammosini konseptual asosda kurish muhim bo'lgan. shuning uchun ham uning ijodi nafaqat yevropa, balki boshqa mintakalarga ham yoyilib bo'lg'usi geosiyosiy karashlarning shakllanishlariga poydevor bo'ldi (r.chellen, e.sempl va b.). qolaversa, geosiyosat hech qachon nasizm (millatchilik) mafkurasi bilan bir vaqtda emas, balki bir kadar oldinroq yuzaga kelgan. 2. rudolf chellen va fridrix naumann konsepsiyalari r.chellenning f.ratsel bilan tanishishi: uning ijodida keskin burilishlarni yasadi. r.chellen professional geograf bulmasada f.ratsel ta'sirida geosiyosatda yangicha mulohazalarni o'rtaga tashlay oldi. shuning uchun u f.ratselni uzining ustozi deb bilgan. r.chellen geosiyosatga siyosatshunoslikning muhim bir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "germaniya va buyuk britaniya geosiyosati"

1459787178_64240.doc germaniya va buyuk britaniya geosiyosati reja: 1. organik maktabi 2. sharqqa intilish 3. «dengiz hukmronligi» 4. talasso kratiya va tellurokratiya 5. hartland va possibilizm nazariyalari siyosiy tashkilotlar (davlatlar) borasida bildirilgan fikrlar tarixi qadimgi davrlarga borib taqaladi (gerodot, fukidid, strabon, polibiy). yangi davr geografik (kontinental, orol yoki qirg’oq bo’yida davlatlarning joylashishi, ularning hududi, qirg’oqbo’yi chegaralarining uzunligi, davlatda kommunikasiya imkoniyatlari, landshaft va iqlimi) va demografik omillarning xalqlar ijtimoiy — siyosiy hayotiga nechog'li ta'sir ko'rsatishining daliliy misollarini ko'rsatdi (g.gerder, e.reklyu, va b). shunday tadkikotlar samarasi ularok, xix asr ii - yarmi - xx asr boshlariga kelib keng qamrovli ...

DOC format, 88.5 KB. To download "germaniya va buyuk britaniya geosiyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: germaniya va buyuk britaniya ge… DOC Free download Telegram