zamonaviy iqtisodiy nazariya

PPTX 14 pages 62.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.1 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

1- mavzu. zamonaviy iqtisodiy nazariya predmeti va asosiy yo‘nalishlarining metodologik muammolari 1- mavzu. zamonaviy iqtisodiy nazariya predmeti va asosiy yo‘nalishlarining metodologik muammolari zamonaviy iqtisodiy nazariya predmetining konseptual masalalari 2. zamonaviy iqtisodiy nazariya fanining vazifalari, ularning tipologiyasi va namoyon bo‘lish shakllari 3. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning metodologik tamoyillari zamonaviy iqtisodiy nazariya predmetining konseptual masalalari zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi fanining maqsadi va vazifasini ikki tomonlama, ya’ni ham amaliy va ham nazariy tomonlarini tushuntirish mumkin. aksariyat hozirgi zamon iqtisodiy adabiyotlarida iqtisodiyot nazariyasining to‘rtta asosiy vazifasi ajratib ko‘rsatiladi: 1) bilish vazifasi - har qanday fan kabi iqtisodiyot nazariyasi ham fundamental ahamiyatga ega: jamiyatda insonlarning tabiat ashyolari, boshqa moddiy ashyolar hamda o‘zaro bir-birlari bilan aloqalarida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlarni tadqiq etib, bizni o‘rab turgan olam to‘g‘risidagi fikrlarimizni kengaytiradi; amaliy vazifa–amaliy iqtisodiyotning asosiy maqsadi cheklangan resurslardan unumli foydalanib iqtisodiy o‘sishni ta’minlash va shu asosda o‘sib boruvchi ehtiyojlarni qondira borishdan iborat. shumaqsaddankelibchiqib, cheklangan turli xil resurslarning har bir …

2 / 14

hini shakllantiradi, milliy istiqlol g‘oyasini talaba yoshlar ongiga singdiradi, ularni millat manfaatlari yo‘lida iqtisodiyotni rivojlantirish, milliy mahsulotni ko‘paytirish, milliy pulqadrinioshirish, milliy tovarlarni jahon miqyosida bozorgir bo‘lishini ta’minlash, mamlakat aholisining turmush darajasini ko‘tarish ruhida tarbiyalaydi. iqtisodiyot nazariyasi talaba yoshlarga moddiy ne’matlarning inson mehnatining mahsuli ekanligini tushuntirib, ularni mehnat hamda cheklangan resurslarni tejash ruhida tarbiyalaydi. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning metodologik tamoyillari uslubiyat — bu ilmiy bilishning tamoyillari tizimi, yo‘llari, qonun-qoidalari va aniq hadislaridir. bu ob’ektiv reallikni bilish dialektikasi, mantiqi va nazariyasini o‘z ichiga oluvchi bir butun ta’limotdir. u iqtisodiy hodisalarni o‘rganishga umumiy yondashuv, haqiqatni yagona va yaxlit holda tushunish, yagona falsafiy asosning mavjudligini taqozo etadi. zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi uslubiyatida bir necha asosiy yondashuvlarni ajratib ko‘rsatish mumkin: 1) sub’ektiv; 2) neopozitiv-empirik; 3) ratsionalistik; 4) dialektik. sub’ektiv - yondashuvda iqtisodiy hodisa va jarayonlarni tahlil qilishda xo‘jalik yurituvchi alohida sub’ekt nuqtai-nazaridan kelib chiqiladi. ayniqsa, mazkur yondashuvdan iste’molchi xatti-harakati nazariyasi, alohida bozor ishtirokchilarining xulq-atvorlarini bayon etishda …

3 / 14

a soluvchi iqtisodiy qonunlarni, jamiyatning iqtisodiy tuzilishini tadqiq qilishni taqozo etadi. shuningdek, iqtisodiy ratsionalizm konsepsiyasi mikroiqtisodiy tahlilda keng qo‘llaniluvchi qoidalardan biri hisoblanadi. ratsionallik darajasiga ko‘ra uning ikki turi farqlanadi: 1. to‘liq ratsionallik. bu ko‘proq nazariy tasavvur bo‘lib, unda iqtisodiy sub’ekt mavjud axborotdan eng yuqori darajada foydalanib, qilingan xarajatlar bilan olingan natijalar o‘rtasidagi eng yuqori tafovutga erishadi (minimal xarajat sharoitidagi maksimal foyda). 2. cheklangan ratsionallik. bunda axborotlarni to‘plash va tahlil qilishning qiyinligi tufayli xo‘jalik qarorlarini qabul qilishda undan to‘liq foydalanishning mumkin emasligini aks ettiradi. bunday holatda qarorlar qisman tajriba, intuitsiya va boshqalar asosida qabul qilinib, ulardan olinadigan sof foyda nisbatan kamroq bo‘ladi. dialektik usul qoidalari ilmiy bilishning umumiy usuli bo‘lib xizmat qiladi. zamonaviy iqtisodiyot nazariyasida qo‘llaniladigan bu tamoyillar quyidagilardir: 1. iqtisodiyot bir-biri bilan aloqada, chambarchas bog‘liqlikda, ziddiyatda, o‘zaro ta’sir qilib turadigan turli bo‘g‘inlardan, bo‘laklardan iborat yaxlit bir jarayonki, u doimo harakatda, rivojlanishda, mazmun va shakl jihatdan o‘zgarib turadigan ichki va tashqi …

4 / 14

mablag‘lari kabi omillarga tayangan holda kechadi, bu omillar o‘zaro chambarchas bog‘liq hamda ziddiyatda bo‘ladi va bir-biriga ta’sir ko‘rsatadi, ular doimo sifat va miqdor jihatdan o‘zgarib turadi, dialektik dunyoqarash — bu qadimgi yunon falsafasidan boshlab to hozirgacha butun kishilik jamiyati ma’naviy taraqqiyoti tarixida inson aql-idroki erishgan buyuk yutuqdir. dialektik uslubning mohiyati o‘rganilayotgan jarayonning ichki ziddiyatlar tufayli o‘z-o‘zidan harakatda bo‘lishini tushuntirishdan iborat va bu narsa har qanday fanga, jumladan iqtisodiyot nazariyasi faniga ham taaluqlidir. ilmiy abstraksiya usuli - tahlil paytida xalal berishi mumkin bo‘lgan ikkinchi darajali narsalar, voqea-hodisalarni fikrdan chetlashtirib, o‘rganilayotgan jarayonning asl mohiyatiga e’tiborni qaratishdir. bu usul yordamida o‘rganilayotgan voqea va hodisaning ichki, ko‘zga ko‘rinmaydigan mohiyati, uning asl mazmuni bilib olinadi. tahlil va sintez usuli. tahlil — bu o‘rganilayotgan bir butunni alohida qismlarga ajratish va ularni izchillik bilan tahlil qilish. sintez – bu o‘rganilgan qismlardan olingan xulosa va natijalarni bir butun yaxlit jarayon deb qarab umumiy xulosa chiqarishdir. murakkab iqtisodiy tizimlar …

5 / 14

islohotlarni amalga oshirish uchun puxta tayyorgarlik ko‘rish, ya’ni ilmiy tajriba, eksperiment o‘tkazish hisob-kitob vositasiga asoslanish va ilmiy yo‘nalishlarni ishlab chiqish talab etiladi. induksiya va deduksiya biriga qarama-qarshi bo‘lgan, ammo o‘zaro bog‘liqlikdagi fikrlash usulidir. fikrning xususiy faktlardan umumiy faktlarga qarab harakati induksiya, aksincha, umumiy faktlardan xususiy faktlarga tomon harakati deduksiya deb ataladi. funksional tahlil. barcha iqtisodiy modellar iqtisodiy o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aks ettiradi. ko‘pincha bu bog‘liqliklar funksiya ko‘rinishida ifodalanadi. funksiya – bu bir qator o‘zgaruvchilarning boshqalariga bog‘liqligini aks ettiruvchi matematik tushuncha. mikroiqtisodiy modellashtirish. iqtisodiy tadqiqotlarda iqtisodiy jarayonlarning soddalashtirilgan nazariyalari – modellardan foydalaniladi. bu modellarda, aksariyat hollarda matematik ko‘rinishda, turli iqtisodiy o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi nisbatalar o‘z aksini topadi. modellarni qo‘llashning maqsadga muvofiqligi tadqiqot davomida ahamiyatsiz bo‘lgan jihatlardan qochib, prinsipial iqtisodiy aloqalarni ochib berishdan iborat. ekzogen (tashqi) va endogen (ichki) o‘zgaruvchilar. odatda modellarda turdagi o‘zgaruvchilardan foydalaniladi: ekzogen va endogen o‘zgaruvchilar. ekzogen o‘zaruvchilar tashqaridan kiritilib, ular boshlang‘ich axborot hisoblanadi. endogen o‘zgaruvchilar modelning «ichida» shakllanib, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy iqtisodiy nazariya"

1- mavzu. zamonaviy iqtisodiy nazariya predmeti va asosiy yo‘nalishlarining metodologik muammolari 1- mavzu. zamonaviy iqtisodiy nazariya predmeti va asosiy yo‘nalishlarining metodologik muammolari zamonaviy iqtisodiy nazariya predmetining konseptual masalalari 2. zamonaviy iqtisodiy nazariya fanining vazifalari, ularning tipologiyasi va namoyon bo‘lish shakllari 3. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning metodologik tamoyillari zamonaviy iqtisodiy nazariya predmetining konseptual masalalari zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi fanining maqsadi va vazifasini ikki tomonlama, ya’ni ham amaliy va ham nazariy tomonlarini tushuntirish mumkin. aksariyat hozirgi zamon iqtisodiy adabiyotlarida iqtisodiyot nazariyasining to‘rtta asosiy vazifasi ajratib ko‘rsatiladi: 1) bilish vazifasi - har qanday fan ...

This file contains 14 pages in PPTX format (62.1 KB). To download "zamonaviy iqtisodiy nazariya", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy iqtisodiy nazariya PPTX 14 pages Free download Telegram