ўрта осиёнинг энг қадимги ибтидоий санъати

DOC 97,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405493400_55702.doc ўрта осиёнинг энг қадимги ибтидоий санъати режа: 1. энг қадимги ибтидоий расмлар 2. ўзбекистон ҳудудларида яшаган энг қадимги халқлар санъатва маданияти 3. ўрта осиёликларни энг қадимги диний қарашлари 1. энг қадимги ибтидоий расмлар ўрта осиёнинг санъати, маданиятининг хилма-хил ёдгорликлари ва топилмалари орасида тоғлик воҳаларда кенг тарқалган қоя тош расмлари мамлакатимизнинг қадимий санъати ва маданияти тарихини ўрганишда жуда эътиборли илмий материал бўлиб ҳисобланади. ўлкамиздаги қоя тош расмлар икки хил характерда эканлиги кузатилади: i – қирқиб, чизиб, ўйиб ишланган расмлар. ii – турли рангдаги табиий бўёқларда ишланган расмлар бўлиб, уларни ўрганиш ўрта асрнинг буюк алломаси бўлмиш бобокалонимиз абу райҳон берунийдан бошланади. беруний бу суратларни ўрганиб чиқар экан, - улар жуда қадимийлиги ва улар ўрта осиё халқини санъати, маданияти, дини, ҳаёт-турмуш тарзини ифода этади, - деб ёзган эди. мустақиллик йилларида ўзбек халқ амалий-безак санъати. ўзбекистон қадим-қадимдан дунё халқ амалий-безак санъатининг энг ривож топган масканлардан бири бўлиб келган. ўзбекистонда амалий саньатнинг ҳамма турлари …

врўз ва мустакиллик байрамларида халқ амалий санъати буюмлар кўргазмаси ва савдо бозори ўтказиш кабилар бу соҳани янада ривож топишига катта имкониятлар яратди. мустакиллик йилларида халқ амалий санъатининг барча соҳалари жуда кучли ривожланиб келмоқда. бадиий кулолчилик – амалий санъатининг энг қадимий турларидан биридир. ўзбекистон бадиий кулолчиликнинг фарғона, бухоро, самарқанд, хоразмда катта ижодий марказлари бўлиб, улар ўзининг узоқ тарихига ҳам эгадир. фарғона кулолчилик саньати риштон ва ғурумсарой кулолчилиги билан аталиб, бу масканларда мустақиллик йилларида кулолчилик санъати қайта тикланиб, қадимий анъаналар асосида янгидан-янги кулолчилик буюмлари яратилмоқда. ҳозирги кунда риштон кулоллари қадимий-ишқорли сир тайёрлашни қайта йўлга қўйдилар. бу ердан ҳозирги даврда коса, лаганлар, узун бўйли хум ва кўзалар ишлаб чиқарилмоқда. бу масканда и.комилов, у.ашуров, х.сатторов, ш.юсупов, а.назиров, а.исоқов, а.усмонов каби халқ усталари ижод қиладилар. риштон кулолчилиги буюмлари москва, тошкент, санкт-петербург кўргазмаларида қатнашиб келмоқда. фарғона водийси кулолчилигини яна бир маскани ғурумсарой кулолчилик мактаби бўлиб, бу мактаб жуда қадимдан шаклланган. авваллари бу ерда минглаб кулоллар ишлаган. …

идан фарғона ва қува шаҳарларига ахмад ал-фарғоний ҳайкали ишланади. (1998 йил). 1998 йили хоразмда жалолиддин мангуберди ёдгорлиги и. жабборов томонидан яратилган жалолиддин мангуберди ҳайкали билан бунёд этилди. ҳайкалтарош рассом р.миртожиев томонидан 1993 йили андижон шаҳрига бобур ҳайкали, 1994 йили тошкент шаҳрига абдулла қодирий ҳайкали, 1997 йили андижон шаҳрига чўлпон ҳайкали, 1999 йли жиззах шаҳрига «она» монументал ёдгорликлари ишланди. ўзбек халқ эпоси бўлмиш алпомиш достонининг 1000-йиллиги бўйича алпомиш мажмуаси 1999 йили сурхондарёнинг термез шаҳрида қад кўтарди. мажмуада алпомиш ҳайкали билан унинг севикли ёри барчиной ва ўғли ёдгор образларидан иборат бўлган ҳолда, бойсун элининг тарихий манзараси ифодаланган. муаллифлар а.рахматуллаев, к.норхўрозов, у.мардиев, п.подосинниковлар мажмуани бадиий жиҳатидан етук, монументаллик бўйича тўла талаб даражасидаги саньат асарига етказиб берганлар. асар композицияси ҳам монументаллик ҳолатини юксак даражада ифода этади. дастгоҳли ҳайкалтарошликда т.тожиходжаев, д.рўзибоев, ж.куттимуродов, а.хотамов, э.эсанов, у.мардиев кабилар ижод йўлини босиб келмоқдалар. ҳайкалтарош т.тожиев «навоий», «улуғбек», «машраб», «кураш», «рақс», «чавандоз» каби асарларини мустақиллик йилларида яратди. д.рузибоев «наврўз …

нгайтириш ва такомиллаштириш зарур. xix асрнинг ii-ярмидан бошлаб, бир қатор европа олимлари в.бертольд, н.пантусов, а.николский, г.фишер, м.крихгоф, и. пославский кабилар ўрта осиёдаги қоятош расмларни ўрганиб чиқдилар. ўзбекистон ҳудудларидаги қоятош расмларни 30-йиллардан бошлаб, кенгайтирилган масштабда г.парфиёнов, а.окладников, м. воронцов, с.тольстов, м.массон, л.ремпель, г.пугаченкова, р. мухаммаджонов, х.тошкентбоев, г.шацкий, р.равшанов, х.ботиров, м. хўжаназаров кабилар ўрганиб чиқадилар ва ўзларининг илмий хулосаларини берадилар. қоятош расмларда ўзбекистон ҳудудларида яшаган қадимий халқларни овчилик, чорвачилик, деҳқончилик билан шуғулангани, уларни ўзига хос диний қарашлари, турмуш маданияти бўлганлиги кузатилади. шунингдек, қоятошлардаги расмларни турли даврларда, турли характерда, турли услубларда ва материалларда ишланиши ва уларни тасвирлаш услубларини турланиши қадимги одамларнинг тасвирий санъати мукаммал, маълум қоидалар асосида ривожланиб, такомиллашиб борганлигини ҳам кўрсатиб беради. ўзбекистон қоятош расмлари сармишсой, зараўтсой, биронсой, қорачорвоқсой, кўксарой, илонсой, такатош, бошқизилсой, тераклисой, жарсой, тутлисой, чадаксой, шўрбулоқсой каби юзлаб қадимий манзилгоҳлардан топилган. уларда ўзбекистоннинг қадимий ҳайвонот олами, табиати, одамлари, уларни турмуш тарзи ифода этилиб, улар мазмунан бой, бадиий жиҳатдан мукаммал бўлган. …

нгинчи йиллардаёқ жуда кўплаб воҳаларда катта-катта жамоалар ташкил топган. улар эр.авв. iii-ii мингинчи йилларда мисдан фойдаландилар. воҳаларда ўн минг кишилик катта-катта шаҳарлар пайдо бўлади. бу шаҳарларда йирик қўрғонлар, қалъа, саройлар қурила бошланди. хуллас iii-ii минг йилликлардаёқ ўзбекистон ҳудудларида шаҳарсозлик, булар асосида меъморчилик, улар билан бирга амалий санъат ривожланди, деворий рангтасвир шакллана бошлади. ўрта осиёда эр.авв. iii-ii мингинчи йилларда бунёд этилган меъморчилик иншоотларининг шифтлари, деворлари ва полларини безатиш одат тусига кира бошлаган. ўзбекистоннинг айрим ҳудудларида дастлабки қулдорлик давлатлари ҳам шакллана бойлайди. бу даврларда одамлар табиий ходисаларга қизиқиши ва уларга сиғиниши асосида дастлабки диний тушунчалар ҳам пайдо бўла бошлайди. шу даврларда ҳунармандчилик ҳам аста шакллана бошлайди. турли меҳнат қуроллари, рўзғор буюмлари, зеб-зийнатлар ясаш тобора такомиллашиб, улар санъат даражасигача кўтарилиб борарди. эр.авв. ii-i минг йиликларда қадимги суғд, хоразм санъат ва маданияти ривожланган ўлкалардан бирига айланди. эр.авв. i-мингинчи йилларнинг бошларида сурхон ва фарғона ўлкаларида ҳам шаҳарлар пайдо бўла бошлади. қадимги хоразмда зардўштийлик динига асос …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўрта осиёнинг энг қадимги ибтидоий санъати"

1405493400_55702.doc ўрта осиёнинг энг қадимги ибтидоий санъати режа: 1. энг қадимги ибтидоий расмлар 2. ўзбекистон ҳудудларида яшаган энг қадимги халқлар санъатва маданияти 3. ўрта осиёликларни энг қадимги диний қарашлари 1. энг қадимги ибтидоий расмлар ўрта осиёнинг санъати, маданиятининг хилма-хил ёдгорликлари ва топилмалари орасида тоғлик воҳаларда кенг тарқалган қоя тош расмлари мамлакатимизнинг қадимий санъати ва маданияти тарихини ўрганишда жуда эътиборли илмий материал бўлиб ҳисобланади. ўлкамиздаги қоя тош расмлар икки хил характерда эканлиги кузатилади: i – қирқиб, чизиб, ўйиб ишланган расмлар. ii – турли рангдаги табиий бўёқларда ишланган расмлар бўлиб, уларни ўрганиш ўрта асрнинг буюк алломаси бўлмиш бобокалонимиз абу райҳон берунийдан бошланади. беруний бу суратларни ўрганиб ч...

Формат DOC, 97,5 КБ. Чтобы скачать "ўрта осиёнинг энг қадимги ибтидоий санъати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўрта осиёнинг энг қадимги ибтид… DOC Бесплатная загрузка Telegram