пьесанинг жанри ва услуби

DOC 68,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1684319335.doc пьесанинг жанри ва услуби режа: 1. трагедия 2. драматик асар 3. драматург услуби муаллифнинг ҳаётий хақиқатга муносабати аниқ бўлгач уни ифодалашга мос материал танлашга киришади ва ўзига хос хис билан шаклга солишга ҳаракат қилади. муаллифнинг тасвирланаётган бу ҳаётий ҳақиқатга муносабати пьеса жанрини белгилайди. баьзан драматурглар таьсирланган воқеалардан, унга ўз муносабатини белгилай олмай қолади ва борини ёзиб қўяқолади. жанрни тўғри аниқлаш пьеса мазмуни, ғоясини ва муаллифнинг ўзига хос услубини англаш учун воситадир. аристотел “поэтика” асарида ёзган пайтда “жанр” деган атама ишлатилмаган эди. трагедиянинг барча томоша саньати турларидан устун эканлигини асослаш учун, уни камедия, драма, мим, понтамим, рақс, қўшиқ ва қўғирчоқ ўйини каби йўналишлар билан қиёслайди. натижада барчаси содир бўлган воқеага билдирилган муносабат туфайли улар ўзига хос турларга мос ифода воситаларига эга эканлигини аниқлайди. трагедия, драма ва камедия ажраган йирик турларга қуйидагича нуқта назар умумий муносабат эканлигини илк бор асослайди. трагедия қахрамони мендан юксак ижтимоий кириб чиқишида ва харакатида. драманинг қахрамони …

нчалик трагедия аввалги ҳусусиятини ўзгартириб, инсонлар истироби хақидаги махсус театр томошасига айланган. грек драматурлар эсхил, софокл, эврипид трагедиялари инсон истиробларини бадиий тасвирлай олгани учун машҳурдир. антик театр кишининг изтироблари тасвири билан томошабинлар қалбига дахшат солар ва гўё кишининг такдири хамда қилмишини бошқариб турувчи ғайри табиий кучга қарши курашиш бефойда деган тушунчани уқдиради. xvi асрнинг иккинчи ярмида ва xvii аср бошларида яшаб ижод этган буюк инглиз драматурги в. шекспирнннг трагедия бош қаҳрамонлари жамиятдаги мавжуд кучли қарама-қаршиликларни ёрқин бадиий шаклда очиб ташлаган. шунинг учун ҳам унинг трагедиялари бутун дунёда шухрат топди. а. с. пушкин ҳам трагедия жанридан фойдаланиб ўзининг ўлмас "кичик трагедиялари", — "тош меҳмон", "моцарт ва сальери", "қизғанчиқ рицарь" ва "борис годунов" трагедияларини яратди. кейинги давр драматургиясида трагедия ўз моқияти билан ўтмишдагиларда тамомила бошқача бўлиб, унда ҳаёт хаққати ва оптимистик мазмун ўз ифодасини ёркинроқ топади. бундай трагедиядаги бош кахрамон халқ иши учун курашувчи, лозим бўлса, бунинг учун онгли равишда ўзини халок …

тидан янги ғоя ғалабасини кулгуни акс эттиришган. қонуний тарарақиёт қаpшисида умри тугаган тўсиқларни комедияларда намаён қилишган. чунончи хамзанииг "майсаранинг иши" комедиясида ўзини пок, бегуноҳ қилиб кўрсатган қози, муфти ва зодагонларнинг ахлоқ ва одобини сатира орқали кўрсатилиб уларнинг маиший бузуқ ниятлари замиридаги зиддият очиб ташланади. зотан, комедиянинг мохияти, в. г. белинский айтгани декҳаёт ходисалари билан ҳаёт моҳияти ва унинг аҳамияти ўртасидаги қарама-қаpшиликлардан иборатдир. давр драматургияси комедиянинг янги турини вужудга келтирди. бундай миллий комедиялар кишилар ўртасида ва турмушида сақланиб қолган эскилик сарқитлари кулги билан фош этилади. масалан, абдулла қаҳҳорнинг "шохи сўзана" комедиясида ёшларнинг шиддатли ҳарактери, янги ерлар очиш ва пахтадан мўл ҳосил олиш учун курашидаги камчиллик ва иллатлар ёритилади. комедия ўз навбатида тасвирланаётган ҳаётий ҳақиқатга муаллифнинг муносабати ва унинг ғоявий йўналиш турларига қсатира, "гротесқ, буффонадага қараб хисса қўшдилар. юмор лотинчада — "намлик" маъносини англатади. юмористик асарда турмушдаги ва айрим кишилардаги баъзи бир камчиликлар енгил танқид остига олинади. бу асарда муаллиф танқид қилинаётган …

"ҳаракат" қилмоқ маьносини англатади. драматик асарларда мураккаб ва жиддий конфликтлар асариштирокчиларининг қизғин кураш жараёнида тасвирлайди. унда персонажлар ижбий ва салбий сифатларга ажрайди. бош қахрамон илгари сураётган ғоя халқ орасида афарзм даражасига кўтарилган фикрларда изохланган. масалан, ҳамзанинг "бой ила ҳизматчи", горкийнинг “тубанликда” треневнинг "любов яровая" ва кяшиннинг "тор-мор" драмаларида ижобий ва салбий қаҳрамонларнинг шиддатли кураши ёрқин акс эттирилган. трагедия ва комедиялардагидек драма жанри ҳам ўз навбатида ифода этилаётган ҳаётий ҳақиқатнинг мазмунига, маъносига, муаллиф мақсадига қараб бир неча турга бўлинади: улар сиёсий-ижтимоий, лирик маиший, тарихий, психологик ва ҳужжатли ва драмалардир бошқалар. лекин, режиссёручун пьесаларнинг бундай уч асосий жанрга бўлиниши бунга гамлетни комедия, чайкани драма сахналаштириши мисол бўла олади. масалан, а. н. островский ўзнинг кўпгина пьесаларини "комедия" деб номлайди. унинг пьесаларига софдиллик ва соддалик ярашади “қутурган пуллар” асарини "психологик драма'' жанрларида талқин қилиш мумкин. бу бўлғувси спектаклни таъсирли ифода воситасилар ёрдамида, драма жанри талаблари асосида сахналаштиришга ва ижро услубини аниқлашда, бадиий безаш услубини …

ан ўзини ифодалаш жараёнида юқоридиги классик уч жанр бўлинишига бўйсунмайдилар. чунки уларнинг асарларида уччала жанрнинг элементлари иштирок этади. бироқ бу деган сўз, жанрсиз, бадиий бўёқлик бўлиши мумкин дегани эмас. бундай ҳолларда асарда кайси жанр бўёклари асосий ўринни ва асарғоясини очиб беришда фаол канашеа, шу жанрга оид спектакль формаси яратилади. драматургия тарихида илғор санъат арбоблариҳаёт билан чамбарчас боғланган холда ижод қилдилар. натижада, ўтган аср улуғ реалистлари катта ютукларни қўлга киритдилар. о. бальзак л. толстой, гоголва островский, мопассан ва чеховлар танқидий реализмнинг юксак чўққисига кўтарилдилар. хақиқий ижодкорлардан ҳаёт қонунларини оча: олиш қобилияти, унинг турли томонларини жамня ртюжланишн"жарлёни"қонуниятлари билан боғлаб олиш, бугунги кунни, эртанги кунни "очиш" билан келгусига интилувчан образлар яратиш талаб фипшадибарча жанр элементлари ҳаётий мазмун билан, биргаликда, ҳаётнинг эволюцион ривожланиши ҳам тўлақонли ифодалаши лозим. саҳналаштириш жараёнда пьесанинг жанрини аниқлаб олиш муҳим акамиятга эга. пьесанинг қиммати фақат унинг ғояси ва мавзуси актуаллиги билан белгиланмай, балкиқаҳрамонларининг илғор ва типик ҳарактерларда, замон билан ҳамнафасликда …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "пьесанинг жанри ва услуби"

1684319335.doc пьесанинг жанри ва услуби режа: 1. трагедия 2. драматик асар 3. драматург услуби муаллифнинг ҳаётий хақиқатга муносабати аниқ бўлгач уни ифодалашга мос материал танлашга киришади ва ўзига хос хис билан шаклга солишга ҳаракат қилади. муаллифнинг тасвирланаётган бу ҳаётий ҳақиқатга муносабати пьеса жанрини белгилайди. баьзан драматурглар таьсирланган воқеалардан, унга ўз муносабатини белгилай олмай қолади ва борини ёзиб қўяқолади. жанрни тўғри аниқлаш пьеса мазмуни, ғоясини ва муаллифнинг ўзига хос услубини англаш учун воситадир. аристотел “поэтика” асарида ёзган пайтда “жанр” деган атама ишлатилмаган эди. трагедиянинг барча томоша саньати турларидан устун эканлигини асослаш учун, уни камедия, драма, мим, понтамим, рақс, қўшиқ ва қўғирчоқ ўйини каби йўналишлар билан қиёслайди....

Формат DOC, 68,5 КБ. Чтобы скачать "пьесанинг жанри ва услуби", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: пьесанинг жанри ва услуби DOC Бесплатная загрузка Telegram